Kuzey Kıbrıs’taki tüp bebek merkezleri üzerindeki denetim soru işaretlerine yol açtı — İNCELEME

Kuzey Kıbrıs’ta yürütülen gazetecilik araştırması, tüp bebek merkezleri üzerindeki denetimin etkinliğini sorgulattı. KKTC’de bu tür kliniklerin faaliyetlerini, yumurta ve sperm bağışını, taşıyıcı anneliği ve bağışçılara yapılabilecek azami ödemeleri düzenleyen yasalar yürürlükte. Ancak haberde belirtildiği üzere bazı merkezler, yasal sınırların dışına çıkan hizmetleri açıkça sunuyor ve sağlıyor.

Paylaşılan verilere göre, merkezlerden birinde yumurta bağışçısı adayı kadınların %72’si üniversite öğrencilerinden oluşuyor. Bu yoğunluk, bağışçılığın gelir kaynağı hâline geldiği ekonomik açıdan kırılgan genç kadınların durumuyla ilişkilendiriliyor.

Yerel kliniklerin Türkiye’deki tıp merkezleriyle bağlantılarına da ayrıca dikkat çekiliyor: Hastaların bir bölümü önce İstanbul’daki kuruluşlara başvuruyor, tedavi ise adada gerçekleştiriliyor. Buna karşın bazı merkezler, Türkiye’de yasak olan taşıyıcı anneliği kamuya açık biçimde tanıtıyor.

Konuya yönelik ilgi, geçmişte yaşanan olaylarla da pekişiyor. 2019 yılında İstanbul’da düzenlenen bir polis operasyonu, Türkiye, Gürcistan ve Kuzey Kıbrıs’ı kapsayan uluslararası bir taşıyıcı annelik ağını ortaya çıkarmıştı. Ağ kapsamında hormonal ilaç tedariki ve sistematik bağışçı temini yürütülüyordu.

Yeni tartışma dalgasının nedeni, hikâyesinde adayı etkileyen taşıyıcı annelik operasyonlarının yer aldığı Türk dizisi «Mezarlık» oldu. Araştırmanın yazarları, izin verilen uygulamaların sınırlarının nerede çizildiği, kliniklerde gerçekte neler yaşandığı ve kamuoyunun bilgisi dâhilinde olmalarına rağmen iddia edilen ihlallerin neden devam ettiği konusunda açıklık talep ediyor.