Η ανταλλαγή της Βαρώσιας με πτήσεις από το αεροδρόμιο της Ερτζάν απειλεί με «ταϊβανοποίηση» της Βόρειας Κύπρου

Η πιθανή ανταλλαγή της κλειστής περιοχής της Βαρώσιας με το άνοιγμα του αεροδρομίου της Ερτζάν για διεθνείς πτήσεις και το απευθείας εμπόριο μπορεί να παγώσει για πολύ καιρό τη διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού προβλήματος και να οδηγήσει σε «ταϊβανοποίηση» του βόρειου τμήματος του νησιού. Την άποψη αυτή εξέφρασε ο Οζντίλ Ναμί, ο οποίος στο παρελθόν είχε διατελέσει πολιτικός εκπρόσωπος της τουρκοκυπριακής κοινότητας και πρώην διαπραγματευτής. Κατά την εκτίμησή του, η υλοποίηση ενός τέτοιου σεναρίου στο πλαίσιο των τρεχουσών διαβουλεύσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ θα στερήσει από τις πλευρές το κίνητρο για την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας, καθώς ένα από τα βασικά εδαφικά ζητήματα θα επιλυθεί παρακάμπτοντας τις γενικές διαπραγματεύσεις, γεγονός που θα οδηγήσει σε μακροχρόνια παγίωση του status quo και σε απομόνωση της περιοχής.

Η ιδέα της ανταλλαγής συζητείται με φόντο την αποστολή της ειδικής απεσταλμένης του γ.γ. του ΟΗΕ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν. Νωρίτερα, το 2022, παρόμοιες πρωτοβουλίες για την παράδοση της Βαρώσιας και του αεροδρομίου υπό τη διοίκηση του ΟΗΕ είχαν διατυπωθεί από την τότε ηγεσία της ελληνοκυπριακής κοινότητας, ωστόσο απορρίφθηκαν από τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων Ερσίν Τατάρ. Ο Οζντίλ Ναμί εκτιμά ότι το σημερινό αδιέξοδο προκαλείται από ένα μεθοδολογικό κενό — την απουσία μιας σαφούς διαπραγματευτικής δομής, πρότυπο της οποίας χαρακτήρισε το Σχέδιο Ανάν του 2004. Κατά την άποψη του πολιτικού, μια υποθετική μερική ανταλλαγή χωρίς αλλαγή του συνολικού πολιτικού καθεστώτος των εδαφών θα δημιουργήσει ένα προηγούμενο παρόμοιο με την περίπτωση της Ταϊβάν, η οποία διαθέτει οικονομικές σχέσεις, αλλά έχει εξαιρετικά περιορισμένη διεθνή αναγνώριση.

Μέχρι στιγμής, η αυτοανακηρυχθείσα το 1983 Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου αναγνωρίζεται επίσημα μόνο από την Άγκυρα, ενώ η διεθνής κοινότητα και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (συμπεριλαμβανομένου του Ψηφίσματος αριθ. 541) θεωρούν το βόρειο τμήμα του νησιού ως έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παρά ορισμένα ιστορικά σήματα για πιθανή υποστήριξη από το Μπανγκλαντές, τη Γκάμπια ή το Αζερμπαϊτζάν, δεν ακολούθησε επίσημη διπλωματική αναγνώριση από τα κράτη αυτά, και η περιοχή εξακολουθεί να διατηρεί βαθιά οικονομική και πολιτική εξάρτηση από την Τουρκία. Η προσπάθεια εφαρμογής ενδιάμεσων φορμουλών ανταλλαγής, κατά τον Ναμί, θα απομακρύνει μόνο την προοπτική της πλήρους επανένωσης του νησιού.