Στην Τουρκία και τη Βόρεια Κύπρο αναπτύσσεται η αγορά παρακολούθησης συζύγων: μία εβδομάδα παρακολούθησης κοστίζει 75.000 λίρες, ενώ τα ξενοδοχειακά αρχεία έως και 350.000

Στην Τουρκία αποκαλύφθηκε μια αγορά υπηρεσιών που προσφέρονται στο διαδίκτυο υπό το πρόσχημα της ιδιωτικής detective δραστηριότητας. Αφορμή στάθηκε έρευνα της Milliyet: δημοσιογράφοι επικοινώνησαν με έναν άνθρωπο που παρουσιαζόταν ως ιδιωτικός ντετέκτιβ και πληροφορήθηκαν τις τιμές για την παρακολούθηση συζύγων και την απόκτηση πληροφοριών που δυνητικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διαδικασίες διαζυγίου. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η φυσική παρακολούθηση στην Κωνσταντινούπολη από δύο υπαλλήλους με αυτοκίνητο, επί οκτώ ώρες την ημέρα, κοστίζει 75.000 τουρκικές λίρες την εβδομάδα. Η εγκατάσταση tracker σε αυτοκίνητο κοστίζει περίπου 30.000 λίρες, η υποκλοπή συνομιλιών — 8–10 χιλιάδες λίρες ανά συσκευή, ενώ με τη χρήση δύο συσκευών η τιμή μπορεί να φτάσει τις 60.000 λίρες. Η ακριβότερη υπηρεσία αποδείχθηκε η获取 ξενοδοχειακών αρχείων: για πληροφορίες που θα μπορούσαν να επιβεβαιώσουν την παραμονή ενός συζύγου σε ξενοδοχείο με άλλο άτομο, αναφερόταν ποσό από 250.000 έως 350.000 λίρες. Παράλληλα, ο συνομιλητής παραδεχόταν ότι οι προτεινόμενες μέθοδοι δεν είναι νόμιμες.

Η υπόθεση είναι σημαντική κυρίως επειδή δεν αφορά μια επίσημη υπηρεσία, που ρυθμίζεται από το κράτος, αλλά μια αγορά όπου στους πελάτες προτείνεται η απόκτηση πρόσβασης σε προσωπικές πληροφορίες τρίτων. Ένας ιδιωτικός ντετέκτιβ δεν αποκτά αυτομάτως το δικαίωμα πρόσβασης σε κλειστές βάσεις δεδομένων ξενοδοχείων, παρόχων τηλεπικοινωνιών ή άλλων οργανισμών. Επομένως, η υπόσχεση να «εξασφαλιστεί» ένα ξενοδοχειακό αρχείο έναντι εκατοντάδων χιλιάδων λιρών δεν σημαίνει ακόμη ότι ο ενδιαφερόμενος θα λάβει πράγματι ένα νόμιμο έγγραφο ή αποδεικτικό στοιχείο αποδεκτό από το δικαστήριο.

Τέτοιες υπηρεσίες έχουν ιδιαίτερη ζήτηση σε συγκρούσεις που σχετίζονται με διαζύγια, όταν ο ένας σύζυγος υποψιάζεται ότι ο άλλος τον απατά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι πελάτες προσπαθούν να εξασφαλίσουν φωτογραφίες, στοιχεία για τις μετακινήσεις, καταγραφές από κάμερες ασφαλείας ή άλλο υλικό που μπορούν να παρουσιάσουν σε δικηγόρο. Ωστόσο, η ίδια η επιθυμία συλλογής αποδεικτικών στοιχείων δεν παρέχει το δικαίωμα παραβίασης της ιδιωτικής ζωής άλλου ανθρώπου. Η κρυφή παρακολούθηση συνομιλιών, η εγκατάσταση tracker σε αυτοκίνητο ή η παράνομη απόκτηση προσωπικών δεδομένων μπορεί να δημιουργήσουν ξεχωριστά νομικά προβλήματα ήδη για τον εντολέα και τον εκτελεστή.

Παρόμοια κατάσταση είχε καταγραφεί νωρίτερα και στη Βόρεια Κύπρο. Τον Μάιο του 2024, το τοπικό μέσο Kanal T berichtete για ιστοτόπους που προσέφεραν υπηρεσίες «ιδιωτικών ντετέκτιβ» στην επικράτεια της Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ). Μεταξύ των διαφημιζόμενων υπηρεσιών ήταν η παρακολούθηση συζύγων, η συλλογή αποδεικτικών στοιχείων για υποθέσεις διαζυγίου και επιμέλειας παιδιών, η διερεύνηση υποτιθέμενων απιστιών, καθώς και η αναζήτηση κρυφών καμερών και συσκευών ηχογράφησης. Στις αγγελίες αναφέρονταν γραφεία στη Λευκωσία, την Κερύνεια, την Αμμόχωστο και το Güzelyurt. Ξεχωριστά διαφημιζόταν η δυνατότητα απόκτησης ξενοδοχειακών αρχείων και οδηγίες για το πώς να παρακολουθεί κανείς τον ή τη σύζυγό του. Παράλληλα, το ίδιο το δημοσίευμα επισήμαινε τον παράνομο χαρακτήρα αυτής της δραστηριότητας.

Για τους κατοίκους της Βόρειας Κύπρου, το θέμα είναι ιδιαίτερα επίκαιρο λόγω των στενών σχέσεων με την Τουρκία και των συνεχών μετακινήσεων μεταξύ του νησιού και της ηπειρωτικής χώρας. Σε οικογενειακές συγκρούσεις, οι σύζυγοι μπορεί να ζουν στη Βόρεια Κύπρο, να διαθέτουν ακίνητα ή επιχείρηση στην Τουρκία και να διασχίζουν τακτικά τα σύνορα. Αυτό δημιουργεί ζήτηση για αναζήτηση πληροφοριών σε πολλές δικαιοδοσίες ταυτόχρονα, ωστόσο η τεχνική δυνατότητα απόκτησης στοιχείων για ένα άτομο δεν σημαίνει ότι υπάρχει νόμιμο δικαίωμα απόκτησης ή χρήσης τους.

Στην ΤΔΒΚ ισχύει δικό της νομικό σύστημα, το οποίο ρυθμίζει την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την ιδιωτική ζωή. Επομένως, η προσπάθεια απόκτησης ξενοδοχειακών αρχείων άλλου προσώπου, η εγκατάσταση κρυφής συσκευής παρακολούθησης ή η οργάνωση υποκλοπής συνομιλιών χωρίς τις απαραίτητες νομικές βάσεις μπορεί να έχει συνέπειες, ανεξάρτητα από το πού ακριβώς βρίσκεται το πρόσωπο που παρακολουθείται — στη Βόρεια Κύπρο ή στην Τουρκία.

Τελικά, η υπόθεση με την τιμή των 350.000 λιρών δείχνει πόσο εμπορευματοποιημένη μπορεί να γίνει μια σύγκρουση γύρω από τη συζυγική απιστία. Για λίγες ώρες παρακολούθησης προτείνεται στους πελάτες να πληρώσουν δεκάδες χιλιάδες λίρες, ενώ για την υποτιθέμενη πρόσβαση σε ξενοδοχειακά δεδομένα — εκατοντάδες χιλιάδες. Ωστόσο, η υψηλή τιμή δεν καθιστά την υπηρεσία νόμιμη και η υπόσχεση παροχής «έτοιμου αποδεικτικού στοιχείου» δεν εγγυάται ότι το υλικό αυτό θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο δικαστήριο. Για τους κατοίκους της Βόρειας Κύπρου, αυτό αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό μήνυμα: προτάσεις για παρακολούθηση συζύγων και απόκτηση κλειστών προσωπικών δεδομένων εμφανίζονται ήδη στην τοπική αγορά, επομένως σε τέτοιες περιπτώσεις η νομική συμβουλή είναι σημαντικά ασφαλέστερη από την προσφυγή σε παράνομους «ντετέκτιβ».