AccelerateEU: η νέα ενεργειακή στρατηγική της ΕΕ ανοίγει ευκαιρίες για την Κύπρο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη νέα ενεργειακή ατζέντα AccelerateEU, η οποία αναμένεται να αποτελέσει τη βάση της μελλοντικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της ενέργειας. Το έγγραφο αποτυπώνει τη νέα προσέγγιση των Βρυξελλών, σύμφωνα με την οποία η καθαρή ενέργεια δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως περιβαλλοντικός στόχος, αλλά και ως βασικό στοιχείο της οικονομικής ανθεκτικότητας και της ασφάλειας.

Το AccelerateEU στοχεύει στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης χωρίς αναθεώρηση των ήδη υφιστάμενων κλιματικών στόχων. Η κύρια έμφαση δίνεται σε πέντε κατευθύνσεις: στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της ΕΕ, στην προστασία των καταναλωτών από τις ενεργειακές κρίσεις, στην ανάπτυξη εγχώριων πηγών καθαρής ενέργειας, στον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών δικτύων και στην αύξηση των επενδύσεων στον τομέα.

Για την Κύπρο, η νέα αυτή στρατηγική έχει ιδιαίτερη σημασία. Το νησί παραμένει ένα από τα πιο ευάλωτα ενεργειακά συστήματα της Ευρώπης λόγω της γεωγραφικής του απομόνωσης, της απουσίας ηλεκτρικών διασυνδέσεων με άλλες χώρες, της υψηλής εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα και της περιορισμένης ευελιξίας του δικτύου ηλεκτροδότησης.

Σύμφωνα με στοιχεία για το 2024, περίπου το 86% της διαθέσιμης ενέργειας στην Κύπρο καλυπτόταν από πετρέλαιο και πετρελαιοειδή, ενώ το επίπεδο ενεργειακής εξάρτησης έφτανε το 88%. Την ίδια στιγμή, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά παρέμενε ένα από τα υψηλότερα στην Ευρώπη — περίπου 32 σεντ ανά κιλοβατώρα.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ακριβώς γι’ αυτό οι διεθνείς κρίσεις και οι διακυμάνσεις στις τιμές των καυσίμων επηρεάζουν ιδιαίτερα έντονα τους Κύπριους καταναλωτές. Υπό αυτές τις συνθήκες, το AccelerateEU θεωρείται εργαλείο για τη μείωση των ενεργειακών κινδύνων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του συστήματος.

Μεταξύ των προτεραιοτήτων για την Κύπρο αναφέρονται η επιταχυνόμενη ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, ο εκσυγχρονισμός των ηλεκτρικών δικτύων με τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών και έξυπνων μετρητών, η στήριξη ενεργειακά αποδοτικών κτιρίων, η επέκταση της υποδομής για ηλεκτρικά οχήματα και η ανάπτυξη της περιφερειακής ενεργειακής συνεργασίας.

Κατά την άποψη των ειδικών, η Κύπρος μπορεί να αποτελέσει μία από τις χώρες όπου οι βασικές αρχές του AccelerateEU θα εφαρμοστούν πιο χαρακτηριστικά, καθώς το νησί αντικατοπτρίζει σε μικρογραφία τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ολόκληρη η Ευρώπη: εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα, υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας.