Οι διαφωνίες για την αύξηση των συντάξεων στην Κύπρο: ανάμεσα στις κοινωνικές διεκδικήσεις και την οικονομική πραγματικότητα

Οι διαφωνίες για την αύξηση των συντάξεων στην Κύπρο δεν κοπάζουν, ωστόσο κάθε συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού παραμένει λαϊκισμός χωρίς ειλικρινή απάντηση στο ερώτημα από πού θα χρηματοδοτηθεί. Στην οικονομία ισχύει μια απλή λογική, σύμφωνα με την οποία η διανομή των αγαθών πρέπει να προηγείται από την παραγωγή τους. Το να απαιτείται αύξηση των παροχών χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι αποταμιεύσεις, οι εισφορές και οι επενδύσεις που χρηματοδοτούν το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων είναι απολύτως παράλογο, γι' αυτό η σωστή προσέγγιση απαιτεί όχι απλώς την επισήμανση της ανάγκης, αλλά και την πρόταση συγκεκριμένων τρόπων κάλυψής της.

Πριν συζητηθεί το ύψος των συντάξεων, είναι αναγκαίο να δοθούν απαντήσεις σε τρία θεμελιώδη ερωτήματα: ποιο είναι το ελάχιστο και ποιο το επιθυμητό επίπεδο σύνταξης για κάθε πολίτη· ποιο μέρος καλύπτει το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων και ποιο οι δεύτερος και τρίτος συνταξιοδοτικοί πυλώνες· και πόσα χρήματα πρέπει να αποταμιευθούν, να επενδυθούν ή να ανακατανεμηθούν ώστε το ταμείο να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του. Επιπλέον, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην ανακατανομή αγαθών από ορισμένους πολίτες προς άλλους, ώστε να μη δημιουργηθεί αδικία σε βάρος όσων κατέβαλαν συστηματικά περισσότερα, αφού η στοχευμένη βοήθεια δικαιολογείται μόνο για εκείνους που δεν μπόρεσαν να εργαστούν για αντικειμενικούς και σοβαρούς λόγους.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο προκύπτει εύλογα ένα άβολο ερώτημα: γιατί στην Κύπρο, η οποία μετά το 1980 έζησε για το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου σε συνθήκες σχεδόν πλήρους απασχόλησης, εξακολουθούν να υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι με χαμηλές συντάξεις. Οφείλεται αυτό σε δυσκολίες ζωής, σε βαριές συνθήκες εργασίας, στην απόκρυψη πραγματικών εισοδημάτων ή σε συνειδητή άρνηση της μόνιμης εργασίας; Το ερώτημα αυτό δεν μπορεί να αγνοηθεί. Μια ειλικρινής και τεκμηριωμένη απάντηση σε αυτό αποτελεί τη μόνη βάση για τη δημιουργία ενός δίκαιου, βιώσιμου και κοινωνικά αποδεκτού συνταξιοδοτικού συστήματος.