Kuzey Kıbrıs’taki terk edilmiş Ermeni manastırı

Kutsal Makarios the Blessed Surp Magar Ermeni Manastırı, Kıbrıs’taki Ermeni dinî ve kültürel mirasının en önemli anıtlarından biridir. Yüzyıllar boyunca adadaki Ermeni cemaatinin başlıca ruhani merkezi olarak kaldı. Manastır, Beşparmak sıradağlarındaki çam ormanları arasında, deniz seviyesinden yaklaşık 530 metre yükseklikte yer alır; bu nedenle uzun süre dua, inziva ve keşişlerin yaşamı için sakin bir yer olarak hizmet vermiştir.

• Surp Magar Manastırı
• Manastırın tarihi
• Manastır bugün
• Nasıl gidilir
• Sorular

Kuzey Kıbrıs’taki Surp Magar Ermeni Manastırı

Surp Magar, ya da Magaravank, Kuzey Kıbrıs’ta Beşparmak sıradağlarında, ormanlık bir vadide yer alan Ermeni manastırıdır. Magaravank 530 metre yükseklikte bulunur ve Alevkaya piknik alanına yaklaşık 2 km mesafededir.

Surp Magar, pitoresk konumu ve Akdeniz’e, ayrıca açık havalarda Türkiye’deki Anadolu dağlarına uzanan muhteşem manzaralarıyla bilinir.

Meryem Ana’ya adanmış olan manastır, yüzyıllar boyunca Ermenilerin dinî merkezi olmuş ve hem din adamları hem de laikler için bir sığınak görevi görmüştür. Manastırın tarihini biraz aşağıda okuyabilirsiniz.

Magaravank, iki katlı konut binalarından oluşan bir kompleksin yanı sıra, merkez avlunun kuzeydoğu kısmında yan yana duran iki küçük şapel içerir. Tonozu korunmuş olan en büyük şapel 1814 yılında inşa edilmiştir.

Kuzey Kıbrıs’taki Ermeni manastırının tarihi

Surp Magar, XI. yüzyılın başlarında kurulmuş ve o dönemde Kıpti Ortodoks Kilisesi’ne ait olmuştur. Muhtemelen İskenderiyeli Aziz Makarios’a adanmıştı. Magaravank’ın Kıpti dönemine ilişkin neredeyse hiçbir şey bilinmiyor, ancak XV. yüzyılın başlarında manastır Kıbrıs Ermenilerine devredildi.

Ermeniler Kıbrıs’ta uzun zamandır yaşıyordu, ancak Kilikya Ermeni Krallığı’nın 1375’te düşmesinden ve Osmanlı İmparatorluğu’nun Anadolu’yu ele geçirmesinden sonra Kıbrıs’a yoğun şekilde göç ettiler. Surp Magar’ın Ermenilere devredilmesi bu olaylar ve Lüzinyan Krallığı’ndaki Ermeni cemaatinin artan önemiyle bağlantılıydı.

Ermeniler, Surp Magar ve arazileri üzerindeki denetimlerini Venedik ve Osmanlı yönetimleri altında da sürdürdüler. Osmanlı döneminde manastır, kapı ve pencerelerinin renginden dolayı sık sık Mavi Manastır olarak anılırdı. Bazı dönemlerde manastır hatta vergiden muaf tutuldu.

1735 ve 1814 yıllarında restorasyon çalışmaları yapıldı; özellikle iki şapelden büyük olanı yeniden inşa edildi.

Uzun tarihi boyunca Surp Magar, hacılar için okul ve dinlenme evi olmaktan yetimhane ve Lefkoşa’daki Ermeniler için yaz sığınağına kadar geniş bir sosyal işlevler yelpazesi üstlendi. Bazı insanlar burada sürekli yaşıyordu: 1935 yılında hazırlanan bir raporda burada 17 kişinin yaşadığı belirtiliyordu.

Bir zamanlar Surp Magar’da el yazmaları ve diğer kutsal eşyaların bulunduğu bir koleksiyon vardı, ancak 1947 yılında bunlar Kilikya Kutsal Makamı’na götürüldü.

Bugün Surp Magar Manastırı

1974’te Kıbrıs’a yapılan Türk müdahalesinden sonra Ermeni cemaati artık Surp Magar’da kalamadı ve kompleks harap olmaya başladı. Bununla birlikte, Kıbrıs Parlamentosu’ndaki Ermeni toplumunun milletvekili Vartkes Mahdesyan’ın çabaları sayesinde buraya üç hac ziyareti düzenlendi; sonuncusu 9 Mayıs 2010’da gerçekleşti.

Şu anda manastır yavaş yavaş çöküyor, çünkü Ermeni cemaati kompleksin restorasyonu için herhangi bir finansman bulamıyor. Artık kimse tarafından korunmuyor; bu da terk edilmiş yerleri sevenlerin işine yarıyor — buraya serbestçe girip eski binalar arasında dolaşmak mümkün.

Kuzey Kıbrıs’taki Ermeni manastırına nasıl gidilir

Surp Magar Manastırı, Alevkaya yakınlarındaki Beşparmak Dağları’nda yer alır. Harita — metnin altında, otomobil kullanıcıları için koordinatlar.

Piknik alanından doğrudan geçiş yapılamaz — yolu paslı bir bariyer kapatır. Ancak bu bariyer kilitli değildir ve kolayca yana çekilebilir. Yine de üzerinde kilit varsa, yoldan yürüyerek iki kilometreden biraz daha az aşağı inmek gerekir. Dönüş yolunun yukarı olduğunu unutmayın ve yanınıza su alın.
Konum

Kuzey Kıbrıs manastırları hakkında sorular

KKTC’de başka hangi Ermeni mirası var?

Arabahmet bölgesinde XIII. yüzyıldan kalma Kutsal Meryem Ana Kilisesi vardır. Bugün yapı, 2007 ile 2013 yılları arasında AB fonlarıyla restore edilmiş olsa da amacına uygun olarak kullanılmamaktadır.

KKTC’de Hristiyan ibadethaneleri var mı?

Evet, hem de epey var. Ancak sadece çok azı faal durumdadır — örneğin Karpas’taki Aziz Andreas Başhavari Manastırı. Diğer yapılar hakkında Kuzey Kıbrıs’taki Hristiyan ibadethaneleri hakkındaki yazımızda okuyabilirsiniz.

Manastırın yakınında ne görülmeli?

Surp Magar’a oldukça yakın mesafede, Kuzey Kıbrıs’ın üç dağ kalesinden biri olan Buffavento yer alır, işte onunla ilgili yazımız. Onun yakınında ise terk edilmiş Aziz Yuhanna Kilisesi bulunur, işte konumu.

Instagram’ımızı ve Telegram kanalımızı takip edin, Kuzey Kıbrıs’ın görülmeye değer yerleri hakkında en ilginç bilgileri öğrenin!