Küçük güneş enerjisi tesisleri, Kıbrıs’ın güneş enerjisinin %74,5’ini sağlıyor — ARAŞTIRMA

Kıbrıs’taki evlerin ve işletmelerin çatılarında bulunan 102.000’den fazla küçük güneş enerjisi tesisi, şebekeye verilen güneş enerjisinin tamamının %74,5’ini sağlarken, büyük ticari fotovoltaik parkların payı %25,5’te kalıyor. Enerji uzmanı Andreas Prokopiu, şebeke operatörlerinin resmî verilerine dayanan bu hesaplamayı CyprusEnergy.News portalı için hazırladığı analizde ortaya koyuyor.

Kıbrıs İletim Sistemi Operatörü, üretim bileşimini gerçek zamanlı olarak gösteriyor, ancak dağıtık güneş enerjisi üretiminin tamamını tek bir kalemde topluyor. Yazar, dağıtım şebekesi operatörünün verilerine dayanarak bu üretimi kategorilere ayırdı. Talebin düşük olduğu 10 Mayıs 2026 tarihinde, 11.037 MWh tüketim düzeyinde geleneksel üretimin payı %67,3, rüzgârın %6,6, güneşin ise %24,1 oldu. Talebin yüksek olduğu 25 Ağustos’ta ise 23.551 MWh tüketimle bu oranlar sırasıyla %73,0, %0,9 ve %24,9 olarak gerçekleşti.

Büyük parkların payı bu iki gün arasında %3,9’dan %9,8’e yükselirken, uzaktan kontrolü olmayan ev tipi sistemlerin payı %8,8’den %3,7’ye geriledi. Buna rağmen ev tipi tesisler 972 ve 876 MWh üretim gerçekleştirdi; bu değerler neredeyse aynıydı: değişen, toplam tüketim hacmiydi. Güneş enerjisinin fazla üretildiği dönemlerde üretimin sınırlandırılması esas olarak büyük parklar için gerekli oluyor.

Hesaplama yöntemleri de farklılık gösteriyor. Sayıları 254 olan büyük parklar, 1 Ekim 2025 ile 21 Ağustos 2026 arasında güneş enerjisinin satışında ağırlıklı ortalama fiyatın kWh başına 14,48 eurocent olduğu gün öncesi toptan piyasada işlem yapıyor. Küçük tesisler ise piyasa dışında, doğrudan Kıbrıs Elektrik Kurumu (EAC) ile çalışıyor: net ölçümde (net-metering) enerji mahsuplaşması yapılıyor, net faturalandırmada (net-billing) ise fazlalıklar kWh başına sabit 11 eurocent üzerinden ödeniyor.

Bakanlığın enerji hizmetinin Nisan 2026 tarihli verilerine göre net ölçüm, 471,51 MW kurulu güce veya toplamın %44,7’sine; net faturalandırma ise 158,27 MW’a veya %15,0’ına karşılık geliyor. Yazar, bu üretim bölümünün piyasa fiyatını doğrudan belirlemediğini, yalnızca gündüz talebini azalttığını vurguluyor. Güneş enerjisi satın alma sözleşmelerinin gözden geçirilmesi tartışılmadan önce, bu sözleşmelerin üretimin hangi bölümünü kapsadığının anlaşılması gerektiğini belirtiyor.