Ο Γκουτέρες έφυγε, οι διαφωνίες έμειναν: γιατί η επίσκεψη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ δίχασε τη Βόρεια Κύπρο

Άλλοι στα κατεχόμενα μιλούν για μια νέα ευκαιρία για τις διαπραγματεύσεις, ενώ άλλοι είναι βέβαιοι ότι δεν σημειώθηκε καμία πραγματική πρόοδος. Ήδη στις 30 Ιουλίου φτάνει στο νησί ο ειδικός απεσταλμένος της ΕΕ, ο οποίος μπορεί να επηρεάσει την περαιτέρω πορεία των διαπραγματεύσεων.

Μετά την επίσκεψη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, η Κύπρος δεν βρέθηκε πιο κοντά στην οριστική επίλυση της σύγκρουσης, απέκτησε όμως ένα νέο κύμα πολιτικών αντιπαραθέσεων.

Ο ηγέτης της τουρκοκυπριακής κοινότητας Τουφάν Ερχιουρμάν χαρακτήρισε την επίσκεψη του γενικού γραμματέα την αρχή ενός νέου σταδίου των διαπραγματεύσεων. Οι αντίπαλοί του έχουν διαφορετική άποψη: ακούστηκαν ηχηρές δηλώσεις, όμως συγκεκριμένα αποτελέσματα δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής.

Χωρίς ημερομηνία, αλλά με ελπίδα

Ο Γκουτέρες επισκέφθηκε το νησί για πρώτη φορά εδώ και 16 χρόνια. Μετά τις συναντήσεις του με τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων, ανακοίνωσε την πρόθεσή του να συγκαλέσει νέα διάσκεψη σε μορφή «5+1», χωρίς όμως να ορίσει ημερομηνία. Όπως είπε, πρώτα πρέπει να σημειωθεί πρόοδος στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και να συμφωνηθεί η μεθοδολογία των διαπραγματεύσεων.

Ο Ερχιουρμάν θεωρεί σωστή ακριβώς αυτή την προσέγγιση. Κατά την άποψή του, οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο επειδή οι πλευρές προσέρχονταν σε αυτές απροετοίμαστες. Τώρα, υποστηρίζει, πρέπει πρώτα να υπάρξουν πραγματικές συμφωνίες. Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης πρότεινε επίσης να πραγματοποιούνται εβδομαδιαίες συναντήσεις με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη.

Τα παλιά προβλήματα δεν εξαφανίστηκαν

Ένα από τα θέματα που συζητήθηκαν περισσότερο ήταν η υπόθεση του Τουρκοκύπριου διπλωμάτη Γιασιά Γεσίλ Αντά, τον οποίο οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας κάλεσαν για ανάκριση κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Γκουτέρες.

Ο Ερχιουρμάν δήλωσε ότι τέτοιες ενέργειες υπονομεύουν την εμπιστοσύνη μεταξύ των πλευρών και καθιστούν χωρίς νόημα τις συζητήσεις για το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης, αν οι άνθρωποι αρχίζουν να φοβούνται να διασχίσουν την «πράσινη γραμμή». Έθεσε επίσης τα ζητήματα των περιουσιακών διαφορών, της ιθαγένειας των παιδιών από μικτούς γάμους και της διεθνούς απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων.

Ο Βορράς διχάστηκε στις εκτιμήσεις

Το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα στήριξε τον Ερχιουρμάν, δηλώνοντας ότι μετά την επίσκεψη εμφανίστηκε ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για την προώθηση των διαπραγματεύσεων.

Ωστόσο, οι πρώην διαπραγματευτές Κουντρέτ Οζερσάι και Οζντίλ Ναμί αξιολόγησαν τα αποτελέσματα πολύ αυστηρότερα. Κατά την άποψή τους, εάν οι πλευρές είναι σε θέση να συμφωνήσουν μόνες τους για τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, η επίσκεψη του γενικού γραμματέα δεν άλλαξε τίποτα ουσιαστικά. Ο Ναμί επέκρινε επίσης τη δήλωση του Γκουτέρες, χαρακτηρίζοντάς την υπερβολικά αόριστη και εσωτερικά αντιφατική.

Η Τουρκία δεν αλλάζει πορεία

Στο πλαίσιο των συζητήσεων, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιβεβαίωσε εκ νέου ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει να επιδιώκει την αναγνώριση της «κυρίαρχης ισότητας» των Τουρκοκυπρίων και δεν θα στηρίξει πρωτοβουλίες που αγνοούν αυτή τη θέση. Επιβεβαίωσε επίσης τα σχέδια για την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου προς το βόρειο τμήμα του νησιού.

Τώρα είναι η σειρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ήδη στις 30 Ιουλίου φτάνει στην Κύπρο ο ειδικός απεσταλμένος της ΕΕ Ραφαέλε Φίτο. Θα συναντηθεί με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Ερχιουρμάν, προκειμένου να συζητήσουν τα επόμενα βήματα για την επίλυση του Κυπριακού.

Την ίδια στιγμή, ο Ερχιουρμάν έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν θεωρεί την Ευρωπαϊκή Ένωση πλήρη συμμετέχουσα στη μελλοντική μορφή «5+1». Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν έχει παρουσιαστεί ακόμη στις πλευρές κανένα έτοιμο σχέδιο — συζητούνται μόνο πιθανές επιλογές για την περαιτέρω πορεία της διαδικασίας.

Γι’ αυτό και το βασικό ερώτημα μετά την επίσκεψη του Γκουτέρες παραμένει ανοιχτό: αποτέλεσε την αρχή μιας πραγματικής επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων ή ήταν ακόμη μία διπλωματική προσπάθεια που κινδυνεύει να ολοκληρωθεί χωρίς απτό αποτέλεσμα.