Guterres gitti, tartışmalar kaldı: BM Genel Sekreteri’nin ziyareti Kuzey Kıbrıs’ı neden böldü?

KKTC’de bazıları müzakereler için yeni bir şanstan söz ederken, diğerleri gerçek bir ilerleme yaşanmadığından emin. AB Özel Temsilcisi’nin adaya geleceği 30 Temmuz, müzakerelerin bundan sonraki seyrini etkileyebilir.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in ziyaretinin ardından Kıbrıs, kapsamlı bir çözüme daha fazla yaklaşmadı; ancak yeni bir siyasi tartışma dalgasıyla karşı karşıya kaldı.

Kıbrıs Türk toplumunun lideri Tufan Erhürman, BM Genel Sekreteri’nin ziyaretini müzakerelerde yeni bir aşamanın başlangıcı olarak nitelendirdi. Muhalifleri ise farklı düşünüyor: Sert açıklamalar yapıldı, ancak şu ana kadar somut bir sonuç elde edilmedi.

Tarih yok, ama umut var

Guterres adayı 16 yıl sonra ilk kez ziyaret etti. İki toplumun liderleriyle yaptığı görüşmelerin ardından, «5+1» formatında yeni bir konferans düzenleme niyetini açıkladı, ancak tarih vermedi. Guterres’e göre öncelikle güven artırıcı önlemler konusunda ilerleme sağlanması ve müzakerelerin yönteminin belirlenmesi gerekiyor.

Erhürman tam da bu yaklaşımın doğru olduğunu düşünüyor. Ona göre önceki müzakereler, tarafların hazırlıksız gelmesi nedeniyle çıkmaza girmişti. Erhürman’a göre artık önce gerçek anlaşmaların ortaya çıkması gerekiyor. Kıbrıs Türk lideri ayrıca Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile her hafta görüşme yapılmasını önerdi.

Eski sorunlar ortadan kalkmadı

En çok tartışılan konulardan biri, Guterres’in ziyareti sırasında Kıbrıs Cumhuriyeti makamlarının sorguya çağırdığı Kıbrıslı Türk diplomat Yaşı Yeşilada’nın dosyası oldu.

Erhürman, bu tür eylemlerin taraflar arasındaki güveni zedelediğini ve insanlar «yeşil hattı» geçmekten endişe etmeye başlarsa yeni geçiş noktalarının açılmasıyla ilgili konuşmaları anlamsızlaştırdığını söyledi. Ayrıca mülkiyet anlaşmazlıkları, karma evliliklerden doğan çocukların vatandaşlığı ve Kıbrıslı Türklerin uluslararası izolasyonu konularını da gündeme getirdi.

Kuzey değerlendirmelerde bölündü

Cumhuriyetçi Türk Partisi, Erhürman’a destek vererek ziyaretin ardından müzakerelerin ilerletilmesi için bir «fırsat penceresi» oluştuğunu açıkladı.

Ancak eski müzakereciler Kudret Özersay ve Özdil Nami sonuçları çok daha sert değerlendirdi. Onlara göre taraflar güven artırıcı önlemler konusunda kendi başlarına anlaşabiliyorsa, BM Genel Sekreteri’nin ziyareti temelde hiçbir şeyi değiştirmedi. Nami ayrıca Guterres’in açıklamasını fazla muğlak ve kendi içinde çelişkili olduğu gerekçesiyle eleştirdi.

Türkiye politikasını değiştirmiyor

Tartışmalar sürerken Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara’nın Kıbrıslı Türklerin «egemen eşitliğinin» tanınması için çalışmayı sürdüreceğini ve bu tutumu göz ardı eden girişimleri desteklemeyeceğini bir kez daha teyit etti. Erdoğan ayrıca adanın kuzeyine denizaltı doğal gaz boru hattı inşa edilmesi planlarını da doğruladı.

Şimdi sıra Avrupa Birliği’nde

AB Özel Temsilcisi Raffaele Fitto, 30 Temmuz’da Kıbrıs’a geliyor. Fitto, Kıbrıs sorununda atılacak sonraki adımları görüşmek üzere Nikos Hristodulidis ve Tufan Erhürman ile bir araya gelecek.

Erhürman ise Avrupa Birliği’ni gelecekteki «5+1» formatının tam teşekküllü bir katılımcısı olarak görmediğini şimdiden açıkça ortaya koydu. Erhürman’a göre taraflara henüz hazır bir plan sunulmadı; sürecin bundan sonraki aşamasına ilişkin yalnızca olası seçenekler ele alınıyor.

Bu nedenle Guterres’in ziyaretinin ardından en önemli soru hâlâ yanıtlanmış değil: Ziyaret müzakerelerin gerçek anlamda yeniden başlatılmasının başlangıcı mı oldu, yoksa elle tutulur bir sonuç alınamadan sona erme riski taşıyan bir başka diplomatik girişim mi?