Η Κύπρος έκλεισε το πρόγραμμα μετεγκατάστασης μεταναστών πριν από την έναρξη του νέου Συμφώνου της ΕΕ

Από τον Ιούνιο του 2022, στο πλαίσιο του μηχανισμού VSM, από την Κύπρο σε εννέα άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν μετεγκατασταθεί 3039 αιτούντες διεθνούς προστασίας. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ όλων των μεσογειακών κρατών πρώτης γραμμής. Η κύρια κορύφωση της μετεγκατάστασης (2913 άτομα) σημειώθηκε την περίοδο από τον Μάρτιο του 2023 έως τον Σεπτέμβριο του 2025. Η έντονη δραστηριότητα των αρχών οφείλεται στην κρίσιμη επιβάρυνση της υποδομής του νησιού: σύμφωνα με τη Eurostat για το 2025, η Κύπρος κατατάσσεται τρίτη στην ΕΕ ως προς τον αριθμό νέων αιτήσεων ασύλου κατά κεφαλήν (2,9 αιτήσεις ανά 1000 κατοίκους, έναντι μέσου όρου 1,5 στην ΕΕ).

Από τις 12 Ιουνίου, η προηγούμενη εθελοντική μορφή αντικαθίσταται από το πανευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Αντί για ad hoc προγράμματα, εισάγεται ένα ετήσιο σύστημα κατανομής ευθύνης, το οποίο για το 2026 προβλέπει μετεγκατάσταση 21.000 ατόμων ή οικονομική βοήθεια ύψους 420 εκατ. ευρώ. Τα κράτη της ΕΕ θα μπορούν να επιλέγουν τον τρόπο συμμετοχής τους — να δέχονται πρόσφυγες, να διαθέτουν χρήματα ή να παρέχουν πρακτική υποστήριξη. Στο σύστημα είναι υποχρεωμένα να συμμετέχουν όλα τα κράτη της Ένωσης, εκτός από την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Η Κύπρος, μαζί με την Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία, έχει επισήμως αναγνωριστεί ως περιοχή με αυξημένη μεταναστευτική επιβάρυνση και διατηρεί το δικαίωμα στήριξης από τους εταίρους.

Παράλληλα, ο αναπληρωτής υπουργός Μετανάστευσης Νικόλας Ιωαννίδης ανακοίνωσε την έναρξη από την Κύπρο εθνικού προγράμματος εθελοντικής επιστροφής για 20 χιλιάδες συριακές οικογένειες. Σε οικογένειες που υπέβαλαν αιτήσεις προστασίας έως το τέλος του 2024 προσφέρονται ως κίνητρο για την αποχώρηση από το νησί: έως 2000 ευρώ ανά ενήλικο, 1500 ευρώ ανά παιδί και επιπλέον 1000 ευρώ ανά οικογένεια για τα άτομα με καθεστώς προστασίας. Παράλληλα, σε ένα ενήλικο μέλος της οικογένειας επιτρέπεται να παραμείνει στην Κύπρο με άδεια εργασίας έως τις 31 Αυγούστου 2028. Σύμφωνα με το υπουργείο, χάρη στα ευρωπαϊκά κονδύλια και τις πληρωμές από τον Δεκέμβριο του 2024 έχουν ήδη φύγει από το νησί περίπου 5000 Σύροι.