Το κυπριακό έργο ανακύκλωσης λαδιού θα διεκδικήσει το ευρωπαϊκό βραβείο Green Skills

Η πρόκριση του κυπριακού εκπαιδευτικού προγράμματος «Τηγανοκίνηση» στον τελικό του ευρωπαϊκού βραβείου Green Skills Award, που καταγράφεται ενόψει του τελικού της 30ής Ιουνίου 2026, επιβεβαιώνει την υψηλή βιωσιμότητα του επιχειρηματικού μοντέλου που έχει δημιουργηθεί. Το έργο του ερευνητικού κέντρου AKTI και του Υπουργείου Παιδείας της Κύπρου κατάφερε με επιτυχία να μετατρέψει τα σχολεία σε σημεία πρωτογενούς συλλογής πρώτης ύλης για βιοκαύσιμα. Η κλιμάκωση από τα αρχικά 10 σχολεία το 2011 στα 530 εκπαιδευτικά ιδρύματα σήμερα, καθώς και η παραγωγή σχεδόν 1 εκατ. ευρώ σε έσοδα, αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα της σύλληψης, σύμφωνα με την οποία η οικολογική συμπεριφορά μετατρέπεται άμεσα σε χρήμα προς όφελος των σχολικών μονάδων, παρακάμπτοντας τις γραφειοκρατικές κρατικές υπηρεσίες.

Ωστόσο, πίσω από τη διεθνή αναγνώριση και τα εντυπωσιακά στοιχεία συλλογής — πάνω από 1.000 τόνοι ανακυκλωμένου λαδιού — κρύβεται ένα θεσμικό αδιέξοδο. Η συντονίστρια του προγράμματος, Άβγη Προκοπίου, αναγνωρίζει ότι το επίπεδο ενημέρωσης του κυπριακού πληθυσμού πέρα από το σχολικό οικοσύστημα παραμένει κρίσιμα χαμηλό. Η συντριπτική πλειονότητα των νοικοκυριών εξακολουθεί να απορρίπτει τα χρησιμοποιημένα λίπη μέσω της κοινής αποχέτευσης. Αυτό δείχνει ότι, έπειτα από 15 χρόνια ύπαρξης, το έργο δεν κατάφερε να ξεπεράσει τα όρια μιας τοπικής σχολικής πρωτοβουλίας και να μετατραπεί σε μια πλήρη πανακροτική συνήθεια.

Η επιτυχία της «Τηγανοκίνησης» στηρίζεται στον στοχευμένο ενθουσιασμό οικογενειών, μαθητών και μεμονωμένων B2B δωρητών, όμως το σύστημα στερείται αυστηρής κρατικής ρύθμισης. Όσο η απόρριψη λαδιού στον νεροχύτη δεν τιμωρείται με βαριά πρόστιμα και η κεντρική συλλογή δεν ενσωματώνεται στην υποχρεωτική δημοτική υποδομή, το έργο AKTI θα παραμένει απλώς ένα όμορφο κοινωνικό πείραμα. Η ηλεκτρονική ψηφοφορία στον ευρωπαϊκό διαγωνισμό μπορεί να φέρει στην Κύπρο ακόμη ένα βραβείο, αλλά δεν θα λύσει το πρόβλημα της υπερφόρτωσης των νησιωτικών μονάδων επεξεργασίας λυμάτων και της ρύπανσης των υπόγειων υδάτων, που προκαλούνται από την έλλειψη συστηματικού ελέγχου στη διαχείριση των οικιακών αποβλήτων.