Kıbrıs’ın yağ geri dönüşüm projesi Green Skills Avrupa ödülü için yarışacak

Kıbrıs eğitim programı «Tiganokinisi»’nin 30 Haziran 2026’daki final öncesinde Green Skills Award Avrupa ödülünde finale kalması, oluşturulan iş modelinin yüksek sürdürülebilirliğini ortaya koyuyor. AKTI araştırma merkezi ile Kıbrıs Eğitim Bakanlığı’nın projesi, okulları biyoyakıt için hammaddenin birincil toplama noktalarına başarıyla dönüştürdü. 2011’deki başlangıçtaki 10 okuldan bugün 530 eğitim kurumuna ölçeklenmesi ve neredeyse 1 milyon avro gelir yaratması, çevresel davranışın doğrudan eğitim kurumlarının yararına, bürokratik devlet mekanizmalarını by-pass ederek paraya dönüştürüldüğü bu konseptin verimliliğini kanıtlıyor.

Ancak uluslararası tanınırlığın ve etkileyici toplama rakamlarının — 1 000 tondan fazla işlenmiş yağ — ardında kurumsal bir çıkmaz yatıyor. Program koordinatörü Avgi Prokopiou, Kıbrıs’ta okul ekosistemi dışındaki halk farkındalığının kritik derecede düşük kaldığını kabul ediyor. Hanelerin büyük kısmı hâlâ atık yağları genel kanalizasyon sistemine döküyor. Bu da, 15 yıllık varlığına rağmen projenin yerel bir okul girişimi çerçevesini aşarak tam anlamıyla ülke çapında bir alışkanlığa dönüşemediğini gösteriyor.

«Tiganokinisi»’nin başarısı, ailelerin, öğrencilerin ve bazı B2B bağışçılarının noktasal heyecanına dayanıyor; ancak sistem sıkı bir devlet düzenlemesinden yoksun. Lavaboya yağ dökmenin ağır para cezalarıyla cezalandırılmadığı ve merkezi toplama sisteminin zorunlu belediye altyapısına entegre edilmediği sürece, AKTI’nin projesi sadece güzel bir sosyal deney olarak kalacak. Avrupa yarışmasındaki çevrimiçi oylama Kıbrıs’a bir başka ödül getirebilir, ancak bu, sistematik evsel atık bertarafı kontrolü eksikliğinin yol açtığı ada arıtma tesislerinin aşırı yüklenmesi ve yeraltı sularının kirlenmesi sorununu çözmeyecek.