Η παγίδα των υπερωριών στην Κύπρο: γιατί η υψηλή απασχόληση δεν φέρνει ευημερία

Παρά το γεγονός ότι οι Κύπριοι αναγνωρίζονται επίσημα ως ένα από τα πιο εργατικά έθνη στην Ευρώπη, η επιμέλειά τους δεν μεταφράζεται σε προσωπική ευημερία των πολιτών. Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Philenews, το 2025 η μέση διάρκεια της εργάσιμης εβδομάδας στο νησί ανήλθε στις 37,7 ώρες, κάτι που υπερβαίνει αισθητά τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (35,9 ώρες). Επιπλέον, το 16,6% του τοπικού πληθυσμού εργάζεται πάνω από 45 ώρες την εβδομάδα, υστερώντας σε αυτό το κριτήριο μόνο έναντι της Ελλάδας. Ωστόσο, τα πραγματικά εισοδήματα του πληθυσμού δεν αυξάνονται: το επίπεδο του ΑΕΠ ανά κάτοικο στην Κύπρο παραμένει κατά 14% χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, οι μισθοί υπολείπονται των προτύπων της ΕΕ, ενώ το ποσοστό των χαμηλόμισθων εργαζομένων φτάνει το κρίσιμο 20%. Το βασικό μέρος των κερδών από την αναπτυσσόμενη οικονομία καταλήγει στο μεγάλο κεφάλαιο, ενώ οι μισθωτοί έρχονται αντιμέτωποι με την αύξηση των τιμών στα τρόφιμα, την ενέργεια και τα ενοίκια κατοικίας.

Οι οικονομικοί εμπειρογνώμονες επισημαίνουν ότι η ρίζα του προβλήματος δεν βρίσκεται στον αριθμό των ωρών εργασίας, αλλά στην αναποτελεσματική δομή της αγοράς εργασίας και στη συστηματική παραβίαση των κανόνων. Τα τελευταία χρόνια η Κύπρος έχει ενσωματώσει με επιτυχία τη σύγχρονη ευρωπαϊκή νομοθεσία, η οποία αποσκοπεί στην προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα. Στη χώρα ισχύουν αυστηροί κανόνες: υποχρεωτική πληρωμή χωρίς μετρητά με έκδοση εκκαθαριστικού μισθοδοσίας, μείωση της δοκιμαστικής περιόδου στους έξι μήνες αντί των προηγούμενων δύο ετών, δικαίωμα στη νόμιμη πρόσθετη απασχόληση, καθώς και ρυθμισμένοι κανόνες για την εξ αποστάσεως εργασία, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος του εργαζομένου να «αποσυνδέεται» και να μην είναι διαθέσιμος όλο το 24ωρο. Για την παραβίαση αυτών των προβλέψιμων συνθηκών εργασίας, οι εργοδότες αντιμετωπίζουν υψηλά πρόστιμα έως και 5.500 ευρώ.

Ωστόσο, στην πράξη τα δικαιώματα που είναι διακηρυγμένα στο χαρτί αποκλίνουν μαζικά από την πραγματικότητα. Η ευημερία των Κυπρίων κυριολεκτικά «διαρρέει» εξαιτίας των γκρίζων άτυπων συμφωνιών, του αδύναμου κρατικού ελέγχου των επιχειρήσεων και της ευαλωτότητας των εργαζομένων στους τομείς της χαμηλής αμοιβής της οικονομίας. Αντί για τη δίκαιη κατανομή των εισοδημάτων, οι υπερωρίες οδηγούν μόνο σε επαγγελματική εξουθένωση και υπερχρέωση του πληθυσμού. Ο βασικός μοχλός για τη διόρθωση της κατάστασης δεν πρέπει να είναι η αύξηση των ωρών εργασίας, αλλά η αυστηρή τήρηση των ισχυόντων νόμων από τους εργοδότες και η ενίσχυση της νομικής παιδείας των ίδιων των εργαζομένων, για τους οποίους η γνώση των δικαιωμάτων τους είναι ο μόνος τρόπος να κάνουν την οικονομία να δουλέψει για εκείνους.