Kıbrıs’ta fazla mesai tuzağı: Neden yüksek istihdam refah getirmiyor

Kıbrıslılar resmî olarak Avrupa’nın en çalışkan uluslarından biri olarak kabul edilse de, bu gayret bireysel refaha dönüşmüyor. Philenews’in verilerine göre, 2025 yılında adadaki ortalama çalışma haftası 37,7 saat oldu; bu da Avrupa Birliği ortalaması olan 35,9 saatin belirgin şekilde üzerinde. Dahası, yerel nüfusun yüzde 16,6’sı haftada 45 saatin üzerinde çalışıyor ve bu kriterde yalnızca Yunanistan’ın gerisinde kalıyor. Buna rağmen, halkın reel gelirleri artmıyor: Kıbrıs’ta kişi başına düşen GSYH seviyesi Avrupa ortalamasının yüzde 14 altında kalmaya devam ediyor, maaşlar AB standartlarının gerisinde seyrediyor ve düşük ücretli çalışanların oranı kritik yüzde 20’ye ulaşıyor. Büyüyen ekonomiden elde edilen kârın ana kısmı büyük sermayeye giderken, ücretli çalışanlar gıda, enerji ve konut kiralarındaki artışla karşı karşıya kalıyor.

Ekonomik uzmanlar, sorunun temelinde çalışılan saat sayısının değil, işgücü piyasasının verimsiz yapısının ve kuralların sistematik biçimde ihlal edilmesinin yattığını vurguluyor. Son yıllarda Kıbrıs, özel sektörde çalışanların haklarını korumayı amaçlayan modern Avrupa mevzuatını başarıyla uygulamaya koydu. Ülkede katı kurallar yürürlükte: bordro verilerek zorunlu banka dışı ödeme, deneme süresinin önceki iki yıl yerine altı aya indirilmesi, yasal ek iş yapma hakkı ve çalışanın “bağlantıyı kesme” hakkı da dahil olmak üzere uzaktan çalışmaya ilişkin düzenlenmiş kurallar. Bu öngörülebilir çalışma koşullarının ihlali halinde işverenler 5.500 avroya kadar çıkan yüksek para cezalarıyla karşı karşıya kalıyor.

Ancak uygulamada, kâğıt üzerinde ilan edilen haklar kitlesel biçimde gerçeklikle örtüşmüyor. Kıbrıslıların refahı, gri ve gayriresmî uzlaşmalar, devletin iş dünyası üzerindeki zayıf denetimi ve ekonominin düşük ücretli sektörlerindeki çalışanların kırılganlığı nedeniyle kelimenin tam anlamıyla “sızıp gidiyor”. Gelirlerin adil dağılımı yerine fazla mesailer yalnızca mesleki tükenmişliğe ve halkın borç yükü altına girmesine yol açıyor. Durumu düzeltmek için kilit kaldıraç, çalışma saatlerini artırmak değil; işverenlerin mevcut yasalara sıkı sıkıya uyması ve kendi haklarını bilmenin ekonomiyi kendi lehlerine çalıştırmanın tek yolu olduğu çalışanların hukuki okuryazarlığının artırılması olmalı.