Στην Κύπρο μεταρρυθμίζουν έναν νόμο της αποικιακής εποχής

Η Επίτροπος Νομοθεσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Σοφία Κλεόπα Χατζηκυριάκου, ανακοίνωσε ότι βρίσκεται στο τελικό στάδιο η προετοιμασία νέου νομοσχεδίου, το οποίο θα αντικαταστήσει πλήρως τον παρωχημένο αποικιακό νόμο περί διερεύνησης θανάτων. Το ισχύον πλαίσιο θεσπίστηκε το 1936 και από τότε ουσιαστικά δεν έχει αλλάξει. Κύριος καταλύτης για τη μεγάλη νομική μεταρρύθμιση ήταν η πολύκροτη υπόθεση με τη σορό ενός βρέφους τριών μηνών, η οποία παραμένει για σχεδόν δύο χρόνια ατάφητη στο νεκροτομείο του νοσοκομείου.

Οι λόγοι για τους οποίους η σορός του βρέφους παρέμεινε δύο χρόνια στο νεκροτομείο:
Το τρίμηνο βρέφος πέθανε πριν από περίπου δύο χρόνια και όλο αυτό το διάστημα η σορός του φυλάσσεται σε ψυκτικό θάλαμο. Η κατάσταση οφείλεται στους εξής παράγοντες:
— Έλλειψη συγγενών. Η Επίτροπος εξήγησε ότι ο ανακριτής είχε εδώ και καιρό εκδώσει επίσημη εντολή ταφής. Το πρόβλημα δεν έγκειται σε γραφειοκρατικές ή δικαστικές καθυστερήσεις, αλλά στο ότι κανείς δεν ήρθε να παραλάβει τη σορό του παιδιού.
— Η δίκη των γονέων. Αυτή τη στιγμή συνεχίζεται η δίκη των γονέων του νεκρού βρέφους. Η ιατροδικαστική υπηρεσία της Κύπρου συνέδεε εσφαλμένα την παράδοση της σορού με την έκδοση της τελικής απόφασης. Η Σοφία Χατζηκυριάκου χαρακτήρισε αυτή την παρεξήγηση, τονίζοντας ότι η ταφή είναι νομικά δυνατή ακόμη και όταν η ποινική υπόθεση δεν έχει ολοκληρωθεί.

Το μέγεθος του προβλήματος με τις αζήτητες σορούς:
Η υπόθεση του βρέφους ανέδειξε μια συστημική κρίση στα δημόσια νοσηλευτικά ιδρύματα. Στα νεκροτομεία των νοσοκομείων έχουν συσσωρευτεί πολλές άλλες σοροί. Χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:
— Η ταυτότητα των θανόντων δεν έχει εξακριβωθεί.
— Η ταυτότητα είναι γνωστή, αλλά οι συγγενείς δεν έδειξαν κανένα ενδιαφέρον για την οργάνωση της κηδείας.
Τέτοιες σοροί μπορεί να παραμένουν στα νεκροτομεία για χρόνια, καθώς οι κρατικοί φορείς δεν είχαν μέχρι σήμερα σαφείς νομικές βάσεις για την αναγκαστική ταφή. Σε περιπτώσεις όπου η ταυτότητα έχει επιβεβαιωθεί και έχουν εκδοθεί οι σχετικές άδειες, ο Οργανισμός Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥΠΥ) αναλαμβάνει τα έξοδα και πραγματοποιεί τις κηδείες μέσω των τοπικών μητροπόλεων, ωστόσο η διαδικασία απαιτεί αυστηρή νομοθετική ρύθμιση.

Οι βασικές αλλαγές στο πλαίσιο του νέου νόμου:
Η μεταρρύθμιση που προετοιμάζεται αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό ενός αρχαϊκού συστήματος, το οποίο εξακολουθεί να περιέχει ορολογία και αξιώματα της αποικιακής εποχής (συμπεριλαμβανομένων αναφορών σε σημερινά ανύπαρκτες υπηρεσίες). Το σχέδιο προβλέπει:
— Πλήρη ψηφιακό μετασχηματισμό όλων των συναφών διαδικασιών.
— Εισαγωγή αυστηρών διεθνών πρωτοκόλλων για τη λειτουργία των ιατροδικαστών.
— Σαφή οριοθέτηση αρμοδιοτήτων και ευθυνών μεταξύ της αστυνομίας, της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας και των ανακριτών υποθέσεων θανάτου.

Αυστηροποίηση των κανόνων για τη διενέργεια νεκροψιών (αυτοψιών):
Ο νέος νόμος θα αλλάξει ριζικά τους κανόνες για την παραγγελία νεκροψιών κατόπιν αιτήματος συγγενών. Στο πλαίσιο του ισχύοντος παλαιού νόμου, οι συγγενείς έχουν δικαίωμα να επιμένουν σε αυτοψία ακόμη και σε περίπτωση προφανώς φυσικού θανάτου. Ως παράδειγμα, η Επίτροπος ανέφερε περίπτωση κατά την οποία για έναν 98χρονο που πέθανε από γηρατειά, οι συγγενείς ζήτησαν νεκροψία για να ελεγχθούν υποθετικές κληρονομικές ασθένειες. Το νέο νομοσχέδιο θα εισαγάγει αυστηρά, τεκμηριωμένα κριτήρια για τη διενέργεια τέτοιων διαδικασιών, κάτι που θα επιτρέψει την αποσυμφόρηση των ιατροδικαστικών υπηρεσιών και την ταχύτερη έκδοση εγγράφων.