Επτά χρόνια ΓεΣΥ: η πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη αυξήθηκε, αλλά το σύστημα αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις

Η 1η Ιουνίου η Γενική Σύστημα Υγείας της Κύπρου (ΓεΣΥ) συμπληρώνει επτά χρόνια από την έναρξή της. Σε αυτό το διάστημα, το σύστημα έχει διευρύνει σημαντικά την πρόσβαση των κατοίκων της χώρας στην ιατρική περίθαλψη, ωστόσο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις που σχετίζονται με την πρόληψη ασθενειών, τους χρόνους αναμονής για θεραπεία και τη στήριξη ασθενών που χρειάζονται συνεχή φροντίδα.

Πριν από την εισαγωγή του ΓεΣΥ το 2019, πολλοί κάτοικοι της Κύπρου ερχόταν αντιμέτωποι όχι μόνο με την ασθένεια, αλλά και με την ανάγκη να πληρώνουν οι ίδιοι τις επισκέψεις σε ειδικούς, τις εξετάσεις, τη θεραπεία και τη νοσηλεία. Σήμερα οι ασθενείς μπορούν να λαμβάνουν ιατρικές υπηρεσίες, φάρμακα και νοσοκομειακή περίθαλψη μέσω ενός ενιαίου συστήματος χωρίς σημαντικές προσωπικές δαπάνες.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, το βασικό κριτήριο για την αποτελεσματικότητα του ΓεΣΥ δεν είναι ο αριθμός των παρεχόμενων υπηρεσιών, αλλά η ικανότητά του να προλαμβάνει ασθένειες. Παρά την ύπαρξη προγραμμάτων πρόληψης και την κάλυψη βασικών εξετάσεων, το επίπεδο συμμετοχής του πληθυσμού παραμένει σχετικά χαμηλό. Έτσι, το 2024 υποβλήθηκε σε εξέταση κατά Παπανικολάου μόλις περίπου το 22% των γυναικών που δικαιούνταν αυτή την υπηρεσία, ενώ προληπτικούς οδοντιατρικούς ελέγχους αξιοποίησε περίπου το ένα τρίτο των ασθενών.

Ένα ακόμη πρόβλημα παραμένουν οι μεγάλες καθυστερήσεις για ραντεβού με ορισμένους ειδικούς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κράτηση ραντεβού με ενδοκρινολόγους και άλλους γιατρούς εξειδικευμένων ειδικοτήτων φτάνει να τραβά για πολλούς μήνες, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στους ασθενείς και στους ιατρικούς οργανισμούς.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε ανθρώπους με χρόνια νοσήματα, αναπηρία και παιδιά με ειδικές ανάγκες. Εκπρόσωποι οργανώσεων ασθενών σημειώνουν ότι ο όγκος φυσιοθεραπείας, εργοθεραπείας και άλλων εξειδικευμένων υπηρεσιών που προβλέπει το σύστημα συχνά δεν επαρκεί για να καλύψει τις πραγματικές ανάγκες. Ως αποτέλεσμα, μέρος των ασθενών αναγκάζεται να αναζητά ιδιωτική βοήθεια.

Παρά τις υπάρχουσες δυσκολίες, το ΓεΣΥ παραμένει μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις στην ιστορία της Κύπρου. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι το επόμενο στάδιο ανάπτυξης του συστήματος πρέπει να είναι η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της πρόληψης, η μείωση των ουρών αναμονής για ειδικούς και η βελτίωση της στήριξης των ασθενών που χρειάζονται μακροχρόνια ιατρική παρακολούθηση.