280 ψήφοι — στη Βουλή, 2474 — εκτός: οι εκλογές στην Κύπρο επανέφεραν τις διαφωνίες για τη δικαιοσύνη του συστήματος

Τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών στην Κύπρο έθεσαν ξανά υπό αμφισβήτηση τη δικαιοσύνη του ισχύοντος εκλογικού συστήματος. Αφορμή για τις συζητήσεις αποτέλεσαν δύο χαρακτηριστικά αποτελέσματα: ο υποψήφιος του κόμματος «Άμεση Δημοκρατία» Δημήτρης Μπαρός εξασφάλισε βουλευτική έδρα στην Πάφο μόλις με 280 σταυρούς προτίμησης, ενώ η υποψήφια του ΔΗΚΟ Εύη Τσολάκη στη Λεμεσό συγκέντρωσε 2474 ψήφους, αλλά δεν εξελέγη στη Βουλή.

Αυτό το παράδοξο συνδέεται με τον μηχανισμό της δεύτερης και τρίτης κατανομής εδρών, ο οποίος ήδη όχι για πρώτη φορά προκαλεί κριτική από ψηφοφόρους και πολιτικούς αναλυτές. Τυπικά και τα δύο αποτελέσματα είναι απολύτως σύμφωνα με τον νόμο, ωστόσο σε πολλούς πολίτες γεννάται το ερώτημα — κατά πόσο ένα τέτοιο σύστημα αντικατοπτρίζει την πραγματική βούληση των εκλογέων.

Οι επικριτές επισημαίνουν ότι η προτίμηση ψήφου σχεδιάστηκε ως εργαλείο που επιτρέπει στους πολίτες να επηρεάζουν την προσωπική σύνθεση του κοινοβουλίου. Ωστόσο, στο σημερινό μοντέλο η τελική κατανομή των εδρών συχνά εξαρτάται όχι τόσο από την προσωπική στήριξη ενός υποψηφίου, όσο από τη σύνθετη κομματική αριθμητική και την ανακατανομή των εδρών μεταξύ των εκλογικών περιφερειών.

Παρόμοιες περιπτώσεις έχουν σημειωθεί και στο παρελθόν. Στις εκλογές του 2021 το ΔΗΚΟ έχασε έδρα στην περιφέρεια της Κερύνειας μετά την ανακατανομή των εδρών, παρά τις υψηλές προσδοκίες των υποστηρικτών του. Τότε ακούστηκαν επίσης εκκλήσεις για μεταρρύθμιση του συστήματος, όμως δεν ακολούθησαν αλλαγές.

Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η σημερινή περίπτωση μπορεί να ενεργοποιήσει εκ νέου τη συζήτηση για την ανάγκη επανεξέτασης του μηχανισμού κατανομής των βουλευτικών εδρών. Κατά την άποψη των επικριτών του συστήματος, η κατάσταση κατά την οποία ένας υποψήφιος με μερικές εκατοντάδες ψήφους γίνεται βουλευτής, ενώ ένας άλλος — με στήριξη από αρκετές χιλιάδες πολίτες — μένει εκτός κοινοβουλίου, υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στις εκλογές και ενισχύει το αίσθημα αδικίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η νέα σύνθεση της Βουλής ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με αυξανόμενη κοινωνική πίεση στο ζήτημα της μεταρρύθμισης της εκλογικής νομοθεσίας.