Klasztor Trooditissa na Cyprze

Wysoko w górach Troodos, wśród sosnowego lasu między Platres a Prodromos, znajduje się męski klasztor Panagia Trooditissa. Nie jest to tylko zabytkowe miejsce: z klasztorem związane są opowieści o ognistym słupie i ukrytej w jaskini ikonie, cudownym źródle, kamieniu za ikoną Bogurodzicy oraz pasie, do którego przyjeżdżają kobiety z modlitwą o narodziny dziecka.

Historia Trooditissy jest niezwykła również dlatego, że dokładna data założenia klasztoru nie jest znana. Dlatego szczególnie ważne jest tutaj oddzielenie potwierdzonych wydarzeń historycznych od opowieści, które klasztor zachowuje przez stulecia.

• Kiedy powstał klasztor Trooditissa
• Opowieść o ognistym słupie
• Tajemnicze światło i odnaleziona ikona
• Dlaczego klasztor zbudowano w innym miejscu
• Święta jaskinia Trooditissy
• Ikona Bogurodzicy Trooditissy
• Dlaczego za ikoną przechowywany jest kamień
• Pas Trooditissy i modlitwy o narodziny dziecka
• Historia skradzionej ikony
• Pożary i odbudowa klasztoru
• Co zmieniło się w XX wieku
• Główne święto klasztoru
• Gdzie znajduje się klasztor
• Co warto wiedzieć przed wizytą
• Najczęściej zadawane pytania

Kiedy powstał klasztor Trooditissa

Tradycja wiąże początki Trooditissy z okresem bizantyjskiego ikonoklazmu. Według opowieści mnich przywiózł na Cypr z Azji Mniejszej ikonę Bogurodzicy, ratując ją w czasach prześladowań ikon.

Jednak na podstawie tej opowieści nie można ustalić daty założenia klasztoru. Najwcześniejsze znane pisemne świadectwo istnienia Trooditissy pochodzi z 1541 roku: nazwa klasztoru pojawia się w kopii wcześniejszego rękopisu.

Dlatego do twierdzenia o konkretnym roku założenia Trooditissy należy podchodzić ostrożnie. Starożytne pochodzenie klasztoru wiąże się przede wszystkim z tradycją kościelną, natomiast jego historia pisana jest udokumentowana znacznie później.

Opowieść o ognistym słupie

Według tradycji klasztornej mnich, który przyniósł ikonę Bogurodzicy na Cypr, początkowo przebywał w klasztorze świętego Mikołaja od Kotów w pobliżu Akrotiri. Spędził tam około 25 lat, po czym postanowił poświęcić się życiu pustelniczemu.

Opowieść głosi, że we śnie ukazała mu się Bogurodzica i poleciła wziąć ikonę oraz podążać tam, gdzie pojawi się ognisty słup. Tajemnicze światło doprowadziło mnicha w góry Troodos.

Znalazł naturalną jaskinię wśród skał na północny wschód od współczesnego klasztoru i zamieszkał w niej. Uważa się, że pustelnik spędził tutaj resztę życia na modlitwie.

Tajemnicze światło w górach i odnaleziona ikona

Historia jest kontynuowana przez kolejną opowieść. Około 990 roku pasterz miał zacząć nocą zauważać niezwykłe światło wśród skał Troodos.

Opowiedział o tym innym ludziom. Grupa miejscowych mieszkańców wraz z kapłanem wyruszyła na poszukiwanie źródła światła i odkryła jaskinię. W środku nie było człowieka, jednak według opowieści znajdowały się tam ikona Bogurodzicy oraz płonąca przed nią lampka.

Po tym wydarzeniu postanowiono zbudować przy jaskini niewielką cerkiew i przenieść tam ikonę.

Dlaczego klasztor zbudowano w innym miejscu

Jednak zgodnie z opowieścią budowa w pobliżu jaskini nie układała się pomyślnie. Teren był kamienisty i stromy, a wodę do prac budowlanych trzeba było przynosić z daleka. Mówi się, że dzbany z wodą ciągle spadały i rozbijały się.

Pewnego dnia na zachód od jaskini znaleziono dzban napełniony czystą wodą. W tym miejscu zaczęto kopać i odkryto źródło, a obok — znacznie wygodniejszy teren.

Budowę przeniesiono tutaj. Wokół niewielkiej cerkwi stopniowo pojawiały się cele mnichów, a następnie uformował się klasztor.

Święta jaskinia Trooditissy

Jaskinia, z którą opowieść wiąże pierwszego pustelnika, zachowała się. Co więcej, wiąże się z nią już nie tylko legenda, lecz także interesujące odkrycie archeologiczne.

14 lutego 1949 roku mnisi poszerzali jaskinię, aby uczynić ją bardziej dostępną dla pielgrzymów. Podczas prac wewnątrz odkryto pochówek ze szczątkami dwóch mężczyzn oraz trzy gliniane naczynia z XVI wieku.

Odkrycie potwierdza, że jaskinia rzeczywiście była w przeszłości wykorzystywana przez pustelników, choć samo w sobie nie dowodzi wczesnej legendy o pierwszym mnichu i ikonie. Naczynia przekazano do Muzeum Cypryjskiego.

W 1972 roku jaskinię odrestaurowano, a wewnątrz ustawiono cenotaf upamiętniający dwóch znalezionych tutaj ascetów.

Główna świętość — ikona Bogurodzicy Trooditissy

Za główną świętość klasztoru uważa się czczoną ikonę Bogurodzicy Trooditissy. To właśnie z nią tradycja klasztorna wiąże powstanie klasztoru.

Ikona znajduje się w świątyni i jest pokryta srebrną koszulką. Wiąże się z nią kilka opowieści o cudach, ale jedna historia jest szczególnie niezwykła — ze względu na przedmiot, który zachował się bezpośrednio za ikoną.

Dlaczego za ikoną przechowywany jest kamień

Według tradycji klasztornej małżonkowie, którzy przez długi czas nie mieli dzieci, modlili się do Bogurodzicy i obiecali, że w przypadku narodzin syna oddadzą go klasztorowi. Dziecko urodziło się, a później trafiło do Trooditissy.

Po pewnym czasie rodzice postanowili odebrać syna. Opowieść głosi, że podczas sporu, który rozegrał się w świątyni, ze ściany oderwał się duży kamień i poleciał w kierunku głowy chłopca.

W tym momencie ikona Bogurodzicy miała się pochylić i przyjąć uderzenie na siebie. Chłopiec pozostał nietknięty, a później został mnichem.

Kamień zachowano i umocowano na odwrocie ikony. W ten sposób legenda ta ma niezwykły materialny szczegół, który tradycja klasztorna przechowuje razem z samą świętością.

Pas Trooditissy i modlitwy o narodziny dziecka

Inną znaną świętością klasztoru jest pas związany z tradycją modlitw o narodziny dzieci.

Jego historia sięga XIX wieku. Według tradycji klasztornej kobieta, która przez długi czas nie miała dzieci, modliła się przed ikoną Bogurodzicy Trooditissy. Po narodzinach dziecka w geście wdzięczności przekazała klasztorowi pas, który nosiła podczas ciąży.

Z czasem powstała tradycja zakładania tego pasa kobietom, które modlą się o narodziny dziecka. Przyjeżdżają w tym celu do klasztoru pielgrzymki z Cypru i innych krajów.

Klasztor stawia określony warunek temu obrzędowi: jeśli kobieta chce założyć pas z modlitwą o dziecko i pragnie, aby jej imię było wspominane podczas Boskiej Liturgii, musi pozostawać w związku małżeńskim zawartym w Kościele.

Tradycję tę należy postrzegać właśnie w kontekście religijnym: chodzi o wiarę pielgrzymów i tradycję klasztorną, a nie o medyczną metodę leczenia niepłodności.

Ikona, którą skradziono i odnaleziono po kilku miesiącach

Jaskinia Trooditissy wiąże się z jeszcze jedną historią, której część odnosi się już do wydarzeń XX wieku znajdujących potwierdzenie w dokumentach.

Niegdyś w jaskini znajdowała się ikona z XVI wieku, znana jako Panagia Jaskiniowa. W połowie XX wieku, w celu jej ochrony, zastąpiono ją inną ikoną — wizerunkiem Bogurodzicy Anielskiej, namalowanym w 1954 roku.

28 maja 1961 roku ikonę skradziono. Prawie dziewięć miesięcy później, 24 lutego 1962 roku, znaleziono ją porzuconą wśród krzewów w pobliżu.

W tym miejscu faktyczna część historii przechodzi w opowieść: mówi się, że dwóch robotników nie było w stanie podnieść znalezionej ikony z ziemi, podczas gdy ich kierownikowi udało się to zrobić. Po odnalezieniu wizerunek zwrócono klasztorowi.

Pożary i odbudowa Trooditissy

W swojej historii klasztor wielokrotnie poważnie ucierpiał w wyniku pożarów.

W 1585 roku klasztor został zniszczony przez pożar. Tradycja klasztorna głosi, że po pożarze ikonę Bogurodzicy znaleziono nietkniętą pod jabłonią w ogrodzie. Za zachowane uznano także niektóre inne ikony i relikwie.

Później klasztor odbudowano, jednak pod koniec 1842 roku cerkiew ponownie spłonęła. W historii klasztoru jako przyczynę wskazuje się pozostawioną świecę. Po pożarze rozpoczęto budowę nowej świątyni trójnawowej.

W datowaniu istniejącej cerkwi występuje rozbieżność: w turystycznych materiałach informacyjnych wskazuje się rok 1731, podczas gdy historia samego klasztoru wiąże obecną świątynię trójnawową z odbudową po pożarze w 1842 roku. Dlatego jednoznaczne datowanie całego współczesnego kompleksu świątynnego jednym rokiem byłoby nieprawidłowe.

Co zmieniło się w XX wieku

Ważny etap współczesnej historii nastąpił w 1939 roku. Trooditissa została przekształcona z klasztoru idiorytmicznego w klasztor cenobityczny. Aby zorganizować nowe życie monastyczne, sprowadzono tutaj mnichów z klasztoru Stavrovouni.

Trooditissa pozostaje czynnym męskim klasztorem. Należy to uwzględnić podczas podróży: klasztor jest przede wszystkim miejscem życia monastycznego i modlitwy, a nie zwykłą atrakcją turystyczną.

Kiedy w Trooditissie obchodzone jest główne święto

Klasztor obchodzi święto 15 sierpnia — w dniu Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy. Jest to główne święto patronalne Trooditissy i tradycyjnie jeden z najważniejszych dni pielgrzymek do klasztoru.

Gdzie znajduje się klasztor Trooditissa

Klasztor znajduje się na południowych zboczach pasma górskiego Troodos, wśród sosnowych lasów między Platres a Prodromos, w rejonie Limassol. Droga prowadzi przez górzysty teren, dlatego warunki podróży mogą znacznie różnić się w zależności od pory roku i pogody.
Lokalizacja
Telefon: +357 25 421663.
Strona internetowa: trooditissa.org.

Co warto wiedzieć przed wizytą

Trooditissa jest czynnym klasztorem z własnym porządkiem nabożeństw i życia monastycznego. Możliwość odwiedzenia poszczególnych części kompleksu oraz godziny dostępu mogą się zmieniać, dlatego przed specjalną podróżą najlepiej sprawdzić aktualne zasady bezpośrednio w klasztorze.

Odwiedzający powinni wybrać ubiór odpowiedni do wizyty w prawosławnym klasztorze, zachować ciszę i pamiętać, że nie wszystkie pomieszczenia są przeznaczone do zwiedzania.

Jeśli planujesz trasę, aby zobaczyć najważniejsze atrakcje Republiki Cypryjskiej, i chcesz poruszać się bez uzależnienia od taksówek, warto wcześniej porównać oferty wynajmu samochodów za pośrednictwem Localrent. Warto również wcześniej zadbać o podstawowe kwestie praktyczne. Ubezpieczenie medyczne na podróż można wykupić przed wylotem, na przykład za pośrednictwem Tripinsurance, a do nawigacji i komunikacji w drodze wygodnie jest wcześniej podłączyć travel eSIM, na przykład za pośrednictwem Drimsim.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy założono klasztor Trooditissa?

Dokładna data założenia nie jest znana. Tradycja kościelna wiąże powstanie klasztoru z okresem ikonoklazmu, jednak najwcześniejsze znane pisemne świadectwo dotyczące klasztoru pochodzi z 1541 roku.

Dlaczego Trooditissa jest znana wśród kobiet pragnących mieć dzieci?

W klasztorze przechowywane są czczona ikona Bogurodzicy oraz pas, z którym związana jest religijna tradycja modlitw o narodziny dziecka. Pas został przekazany klasztorowi w XIX wieku przez kobietę, która według opowieści urodziła dziecko po modlitwach przed ikoną.

Czy to prawda, że za ikoną znajduje się kamień?

Tak, tradycja klasztorna wiąże przechowywany za ikoną kamień z opowieścią o uratowaniu chłopca. Sama opowieść o cudownym przemieszczeniu się ikony należy do tradycji religijnej.

Czy zachowała się jaskinia pierwszego pustelnika?

Jaskinia Trooditissy istnieje i jest czczona jako święte miejsce. W 1949 roku odkryto w niej szczątki dwóch mężczyzn oraz naczynia ceramiczne z XVI wieku, świadczące o wykorzystywaniu jaskini przez pustelników w przeszłości.

Czy można odwiedzić klasztor?

Trooditissa jest czynnym męskim klasztorem, dlatego dostęp dla odwiedzających różni się od zasad obowiązujących w zwykłym obiekcie turystycznym. Przed podróżą zaleca się sprawdzić aktualne godziny i możliwość wizyty, kontaktując się telefonicznie z klasztorem.