Na Cyprze co sześć godzin rejestruje się przypadek przemocy domowej — ale rzeczywistych jest więcej

Na Cyprze odnotowuje się jeden przypadek przemocy domowej co 6 godzin i 40 minut — ale są to wyłącznie przypadki zarejestrowane, a rzeczywista skala jest większa: większość ofiar latami nie decyduje się zgłosić sprawy. Pisze o tym portal Dialogos. Jednocześnie liczba zgłoszeń rośnie, a same przypadki stają się coraz bardziej złożone — wynika to z danych Stowarzyszenia ds. Zapobiegania i Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie (ΣΠΑΒΟ) za 2025 rok. Za liczbami stoją kobiety i dzieci próbujące wyrwać się ze strachu.

Dyrektor wykonawcza ΣΠΑΒΟ Andri Andronikou podkreśla, że statystyki odzwierciedlają nie tylko skalę problemu, ale także potrzebę informowania, edukacji, poszerzania możliwości kobiet, bezpiecznego mieszkania i realnej ochrony.

Przemoc jako część szerszego problemu

Jednym z głównych wniosków organizacji jest to, że przemoc niemal nigdy nie występuje w izolacji. W większości przypadków towarzyszą jej bezrobocie, niestabilność ekonomiczna, niskie dochody, problemy ze zdrowiem psychicznym lub fizycznym, izolacja społeczna, trudności migracyjne i uzależnienia.

Dlatego, jak zaznacza Andronikou, nie można reagować jednym punktowym działaniem — potrzebne są skoordynowane działania różnych służb.

Kto cierpi i jakie formy przybiera przemoc

W 2025 roku poradnia ΣΠΑΒΟ przyjęła 83 nowe zgłoszenia, z czego 98,8% pochodziło od kobiet. Najwięcej poszkodowanych było w wieku 35–45 lat (43,2%), następnie 45–60 lat (24,7%) i 25–35 lat (23,5%); sprawcy przemocy najczęściej mają 40–60 lat, choć są też młodsi — 27–35 lat.

Przemoc psychiczna występuje niemal w każdej sprawie; fizyczna jest odnotowywana w 63%, ekonomiczna — w 23%, stalking — w 13%, seksualna — w 8%, elektroniczna — w 7%. Formy te często się łączą. Niepokoi wzrost przemocy fizycznej i seksualnej, a także elektronicznej: internet i urządzenia cyfrowe są coraz częściej wykorzystywane do śledzenia i zastraszania — zwłaszcza po rozstaniu lub rozwodzie.

Ofiary milczą latami

Mimo rosnącej świadomości ofiary wciąż długo milczą: według obserwacji ΣΠΑΒΟ od początku przemocy do pierwszego opowiedzenia o niej mija średnio 7–10 lat. Właśnie dlatego rzeczywista liczba przypadków jest wyraźnie wyższa niż liczba zarejestrowana.

Wzrost liczby zgłoszeń, podkreśla Andronikou, nie musi oznaczać wzrostu przemocy — raczej odzwierciedla większą świadomość i pojawienie się wyspecjalizowanych służb. Tak więc „Dom Kobiety” prowadził w 2025 roku 374 sprawy, z czego 153 nowe — około trzech kobiet tygodniowo. Służba społeczna otrzymała 145 zgłoszeń od kobiet i 247 — dotyczących dzieci, które dorastają w atmosferze strachu i nierzadko same stają się ofiarami.

Jaka kara grozi za przemoc domową na Cyprze?

Przemoc domową na wyspie reguluje Ustawa o zapobieganiu przemocy w rodzinie i ochronie ofiar (nr 119(I)/2000, ze zmianami 212(I)/2004). Nie wprowadza ona odrębnej „taryfy”, lecz traktuje przemoc w rodzinie jako okoliczność obciążającą, zaostrzającą karę za dane przestępstwo. Tak więc zwykłe pobicie jest karane pozbawieniem wolności do około 3 lat, ale w kontekście rodzinnym sankcje są wyższe — w przypadku poważniejszych czynów do 10 lat, a w najcięższych przypadkach nawet dożywotnio.

Sąd może wydać nakaz ochronny: zakazać sprawcy zbliżania się do ofiary i kontaktowania się z nią albo nakazać mu opuszczenie mieszkania; naruszenie takiego nakazu jest karane pozbawieniem wolności do 2 lat.

Trudności z kryminalizacją

Cypr ma odpowiednią ustawę, ratyfikował Konwencję Stambulską (obowiązuje od 2018 roku) i należy do nielicznych krajów UE (obok Belgii, Chorwacji, Włoch i Malty), gdzie femicyd został wyodrębniony jako osobny czyn. Jednak na poziomie Unii Europejskiej kryminalizacja pozostaje niespójna.

Przyjęta w 2024 roku pierwsza ogólnoeuropejska dyrektywa dotycząca zwalczania przemocy wobec kobiet kryminalizowała okaleczanie żeńskich narządów płciowych, małżeństwa przymusowe i część form cyberprzemocy, jednak nie znalazła się w niej jednolita definicja gwałtu oparta na braku zgody — zablokowały ją Francja i Niemcy. W rezultacie niemal połowa państw UE nadal nie opiera znamion gwałtu na braku zgody, wbrew Konwencji Stambulskiej. Dodatkowe trudności powodują też chroniczne niedoszacowanie zgłoszeń (do policji trafia mniej niż 5% przypadków przemocy seksualnej), wycofywanie zawiadomień i te właśnie lata milczenia — wszystko to utrudnia pociągnięcie sprawców do odpowiedzialności.

Jak Cypr wypada na tle Europy w kwestii przemocy domowej

Według ogólnoeuropejskiego badania dotyczącego przemocy ze względu na płeć (Eurostat, FRA i EIGE, 2024), 31% kobiet w UE doświadczyło przemocy fizycznej lub seksualnej w dorosłym życiu.

Najwyższy wynik odnotowano w Finlandii (57%), najniższy w Bułgarii (12%); w badaniu uczestniczył także Cypr. Ważne zastrzeżenie: liczby te w dużej mierze odzwierciedlają gotowość kobiet do mówienia o przemocy. Tam, gdzie świadomość i zaufanie do służb są wyższe (jak w Skandynawii), zgłasza się częściej; niskie wyniki mogą natomiast ukrywać przemilczanie tam, gdzie przemoc jest bardziej znormalizowana. Dlatego nie jest to bezpośredni ranking „gdzie jest bezpieczniej, a gdzie niebezpieczniej”.

Jeśli Ty lub Twoi bliscy doświadczyliście przemocy domowej, na Cyprze działa całodobowa linia pomocy ΣΠΑΒΟ — 1440.