Νομικά αδύνατη η μετατροπή του αεροδρομίου Ερτζάν σε καθεστώς εσωτερικών πτήσεων της Τουρκίας

Ο επιθεωρητής αεροπορικής ασφάλειας Μπιρντάλ Τζιχάνγκιρ παρουσίασε λεπτομερή ανάλυση σχετικά με τις πρόσφατες πολιτικές πρωτοβουλίες για την ένταξη του αεροδρομίου Ερτζάν (Βόρεια Κύπρος) στην κατηγορία των εσωτερικών αεροπορικών γραμμών της Τουρκίας. Σύμφωνα με την εκτίμηση του ειδικού, από την άποψη του διεθνούς αεροπορικού δικαίου, των κανόνων της ICAO και της συνοριακής νομοθεσίας, η πλήρης νομική ταξινόμηση των πτήσεων προς το Ερτζάν ως εσωτερικών είναι de facto ανεφάρμοστη. Ωστόσο, η Τουρκία μπορεί να εφαρμόσει στη συγκεκριμένη γραμμή ένα ειδικό εσωτερικό χρηματοοικονομικό και φορολογικό καθεστώς στο έδαφός της ως κυρίαρχο κράτος.

Νομικά και τεχνικά εμπόδια του διεθνούς δικαίου:
— Παραβίαση της Σύμβασης του Σικάγου. Σύμφωνα με τη βασική Σύμβαση για τη Διεθνή Πολιτική Αεροπορία του 1944 (άρθρα 10, 68 και Παράρτημα 15 της ICAO), τα κράτη δημοσιεύουν καταλόγους διεθνών αεροδρομίων αυστηρά στο πλαίσιο των κυρίαρχων εδαφών τους. Ο καθορισμός του καθεστώτος με απόφαση μόνο της μίας πλευράς είναι ασύμβατος με τους διεθνείς μηχανισμούς.
— Συνοριακό και τελωνειακό καθεστώς. Το καθεστώς της πτήσης δεν καθορίζεται από την εμπορική ονομασία του εισιτηρίου, αλλά από την ύπαρξη κρατικών συνόρων. Οι επιβάτες που αναχωρούν από την Τουρκία προς το Ερτζάν υποχρεούνται να περνούν πλήρη έλεγχο διαβατηρίων και τελωνείου, καθώς και διαδικασία εξόδου από τη χώρα, κάτι που απουσιάζει πλήρως στις γνήσιες εσωτερικές πτήσεις της Τουρκίας.
— Η ιδιαιτερότητα του καθεστώτος του Ερτζάν. Νομικά, το δικαίωμα διεθνούς εκπροσώπησης σε ολόκληρο το νησί ανήκει στην Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία θεωρεί το Ερτζάν κλειστό και παράνομο σημείο εισόδου. Οι κωδικοί ICAO (LCEN) και IATA (ECN) χρησιμοποιούνται τεχνικά για την ασφάλεια της πραγματικής εναέριας κυκλοφορίας, αλλά δεν σημαίνουν νομική αναγνώριση του αερολιμένα.

Πιθανός συμβιβασμός μέσω χρηματοοικονομικού καθεστώτος:
Ο Μπιρντάλ Τζιχάνγκιρ εξήγησε ότι, αντί να αλλάξει το νομικό καθεστώς των πτήσεων, η Τουρκία μπορεί να προσαρμόσει το οικονομικό σκέλος στο έδαφός της:
— Μείωση των λειτουργικών δαπανών. Οι τουρκικές αρχές έχουν το δικαίωμα να εξισώσουν τους ναύλους εξυπηρέτησης επιβατών, τα αεροδρομιακά τέλη, τους δασμούς και τους φόρους για τις πτήσεις προς το Ερτζάν με τα ισχύοντα στις τουρκικές επαρχίες. Το νομικό καθεστώς της πτήσης θα παραμείνει διεθνές, αλλά το κόστος για τις αεροπορικές εταιρείες θα μειωθεί.
— Επίδραση στην τιμή των εισιτηρίων. Ο ειδικός τόνισε ότι μια υποθετική μείωση των φόρων δεν εγγυάται αυτόματη φθηνότερη τιμή αεροπορικών εισιτηρίων για τους επιβάτες. Η τιμολόγηση στη γραμμή Τουρκία — Βόρεια Κύπρος καθορίζεται από την αγορά: η ετήσια πληρότητα των αεροσκαφών εδώ υπερβαίνει το 80%, και η υψηλή ζήτηση επιτρέπει στις εταιρείες να απορροφούν τα φορολογικά κίνητρα υπέρ των δικών τους κερδών.

Τρόποι αντιμετώπισης του προβλήματος της ακρίβειας των πτήσεων:
Για να εξασφαλιστούν για τους πολίτες της ΤΔΒΚ προσιτές αερομεταφορές, τα φορολογικά μέτρα από την Άγκυρα από μόνα τους δεν επαρκούν. Ο Τζιχάνγκιρ επιμένει στην ανάγκη για ολοκληρωμένη κρατική πολιτική:
— Ανάπτυξη του ανταγωνισμού. Η πραγματική μείωση των τιμών είναι δυνατή μόνο με την ενίσχυση της παρουσίας αερομεταφορέων στα δρομολόγια.
— Δημιουργία νέου εθνικού αερομεταφορέα. Οι αρχές της Βόρειας Κύπρου θα πρέπει να επανεξετάσουν το μοντέλο δημιουργίας μιας τουρκοκυπριακής αεροπορικής εταιρείας. Στόχος της θα πρέπει να μην είναι η άμεση εμπορική αντιπαράθεση με τους ιδιωτικούς κολοσσούς, αλλά η εκπλήρωση κοινωνικής λειτουργίας — η προστασία του δικαιώματος των πολιτών στη μετακίνηση και η οικονομική εξισορρόπηση της πίεσης των τιμών στην αγορά.