Η παλιά πόλη της Πάφου: Κτήμα, αγορά και ιστορικοί δρόμοι

Η Πάφος συχνά συνδέεται με τη θάλασσα, το λιμάνι, το κάστρο και το Αρχαιολογικό Πάρκο, όμως το ιστορικό κέντρο της πόλης βρίσκεται ψηλότερα από την ακτή. Αυτό το τμήμα της πόλης ονομάζεται Κτήμα ή Άνω Πάφος. Εδώ επικρατεί μια εντελώς διαφορετική ατμόσφαιρα: νεοκλασικά δημόσια κτίρια, παλιοί εμπορικοί δρόμοι, δημοτική αγορά, χώροι χειροτεχνίας, μικρές πλατείες, καφέ και αναστηλωμένα ιστορικά κτίρια.

Η παλιά Πάφος παρουσιάζει ενδιαφέρον και για τον τρόπο με τον οποίο συνδυάστηκαν εδώ το παρελθόν και η σύγχρονη αστική ζωή. Ένα πρώην εργοστάσιο ηλεκτρισμού μετατράπηκε σε πολιτιστικό χώρο, ένας παλιός κινηματογράφος αποκαταστάθηκε για τη φιλοξενία εκδηλώσεων, ενώ το Ιμπραήμ-Χαν απέκτησε νέα λειτουργία. Σημαντικό μέρος των μεταμορφώσεων του ιστορικού κέντρου συνδέθηκε με την προετοιμασία της Πάφου για τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2017.

• Πώς διαμορφώθηκε η παλιά Πάφος
• Το δημαρχείο και η νεοκλασική Πάφος
• Kennedy Square και το εμπορικό κέντρο
• Η δημοτική αγορά
• Ιμπραήμ-Χαν
• Οθωμανικά λουτρά
• Palia Ilektriki
• Ο πρώην κινηματογράφος Attikon
• Markideio Theatre
• Μουττάλος
• Πού να φάτε στην παλιά Πάφο
• Συχνές ερωτήσεις

Το Κτήμα είναι η παραδοσιακή ονομασία του άνω ιστορικού τμήματος της Πάφου. Χρησιμοποιείται επίσης η ονομασία Πάνω Πάφος. Εδώ ακριβώς διαμορφώθηκε το διοικητικό και εμπορικό κέντρο της σύγχρονης πόλης.

Το Κτήμα δεν πρέπει να συγχέεται με την Κάτω Πάφο. Η Κάτω Πάφος βρίσκεται δίπλα στη θάλασσα: εκεί βρίσκονται το λιμάνι, το Κάστρο της Πάφου, το Αρχαιολογικό Πάρκο και ο τουριστικός παραλιακός δρόμος. Το Κτήμα βρίσκεται ψηλότερα από την ακτή και παρουσιάζει μια εντελώς διαφορετική Πάφο — με αγορά, πλατείες της πόλης, ιστορικά δημόσια κτίρια και κατοικημένες συνοικίες. Η λέξη «κτήμα» στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα σημαίνει ιδιοκτησία, οικόπεδο ή κτήμα.

Πώς διαμορφώθηκε η παλιά Πάφος

Καθώς η πόλη αναπτυσσόταν, η διοικητική, εμπορική και καθημερινή ζωή της Πάφου συγκεντρώθηκε στο άνω τμήμα, ενώ η περιοχή κοντά στη θάλασσα διατήρησε τη σύνδεσή της με το λιμάνι και την αρχαία πόλη.

Γι’ αυτό η ιστορία του Κτήματος διαβάζεται διαφορετικά από την ιστορία της Κάτω Πάφου. Εδώ υπάρχουν λιγότερα αρχαία ερείπια, όμως διατηρήθηκαν κτίρια και αστικοί χώροι μεταγενέστερων περιόδων: οθωμανική κληρονομιά, νεοκλασική αρχιτεκτονική, παλιοί εμπορικοί δρόμοι και δημόσια κτίρια.

Σημαντικό στάδιο για την παλιά πόλη αποτέλεσε η μεγάλης κλίμακας ανακατασκευή του ιστορικού κέντρου. Το δημοτικό πρόγραμμα κάλυψε μια περιοχή μήκους περίπου 1,5 χλμ. — από το νεοκλασικό διοικητικό κέντρο έως τη συνοικία του Μουττάλου. Ανανεώθηκαν οι πλατείες και το παραδοσιακό εμπορικό κέντρο, αποκαταστάθηκαν ιστορικά κτίρια και δημιουργήθηκαν νέοι πολιτιστικοί χώροι.

Οι αλλαγές αυτές έγιναν ιδιαίτερα εμφανείς κατά την περίοδο προετοιμασίας της Πάφου για το 2017, όταν η πόλη έλαβε τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Γι’ αυτό το σύγχρονο Κτήμα συνδυάζει την παλιά αρχιτεκτονική με αισθητά ανανεωμένους δημόσιους χώρους.

Το δημαρχείο και η νεοκλασική Πάφος

Ένα από τα καλύτερα σημεία για να γνωρίσετε την αρχιτεκτονική του Κτήματος είναι η πλατεία 28ης Οκτωβρίου. Εδώ βρίσκεται το ενεργό δημαρχείο της Πάφου — Paphos Town Hall (Δημαρχείο Πάφου). Το κτίριο με τις κολόνες και τη συμμετρική πρόσοψη κατασκευάστηκε το 1955 σε σχέδια του Κύπριου αρχιτέκτονα Ανδρέα Χριστοδουλίδη. Σήμερα εδώ εξακολουθεί να λειτουργεί ο Δήμος Πάφου.

Απέναντι βρίσκεται η Δημοτική Βιβλιοθήκη Χριστόδουλου Γαλατόπουλου — ένα ακόμη χαρακτηριστικό νεοκλασικό κτίριο. Ανάμεσα στο δημαρχείο και τη βιβλιοθήκη έχει τοποθετηθεί μαρμάρινη στήλη της 28ης Οκτωβρίου.

Σε κοντινή απόσταση βρίσκονται ο Δημοτικός Κήπος και άλλα ιστορικά δημόσια κτίρια. Στο ίδιο τμήμα της παλιάς πόλης διατηρούνται το κτίριο της επαρχιακής διοίκησης και το παλιό ταχυδρομείο, που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1920.

Δεν χρειάζεται να περιορίσετε τη βόλτα σας στην πλατεία. Από εδώ μπορείτε εύκολα να συνεχίσετε με τα πόδια προς την Kennedy Square και το παλιό εμπορικό κέντρο.
Τοποθεσία

Kennedy Square και το παλιό εμπορικό κέντρο

Η Kennedy Square είναι ένα από τα κεντρικά σημεία του σύγχρονου Κτήματος. Η πλατεία και η παραδοσιακή εμπορική περιοχή γύρω της ανανεώθηκαν πλήρως στο πλαίσιο της ανακατασκευής του ιστορικού κέντρου.

Από εδώ ξεκινά ένας εύκολος περίπατος στους παλιούς εμπορικούς δρόμους. Στην περιοχή της Makariou Avenue διατηρούνται κτίρια των αρχών του 20ού αιώνα, ενώ σήμερα εδώ λειτουργούν μικρά καταστήματα, καφέ και άλλες επιχειρήσεις της πόλης.

Το Κτήμα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ακριβώς για τις μεταβάσεις ανάμεσα σε τέτοιους χώρους: η επιβλητική νεοκλασική πλατεία μετατρέπεται σταδιακά σε εμπορικούς δρόμους, αγορά και μικρά στενά.
Τοποθεσία

Η δημοτική αγορά της Πάφου

Η δημοτική αγορά βρίσκεται στο παλιό εμπορικό κέντρο του Κτήματος και για μεγάλο χρονικό διάστημα ήταν ένα από τα σημαντικότερα σημεία της ζωής της Πάφου. Ιδιαίτερα ζωηρά ήταν εδώ τα Σάββατα: οι κάτοικοι έρχονταν για τα ψώνια της εβδομάδας, συναντιούνταν και συζητούσαν, ενώ οι έμποροι γέμιζαν τους πάγκους με φρέσκα προϊόντα.

Αργότερα η αγορά και ο γύρω χώρος ανακατασκευάστηκαν στο πλαίσιο της ανανέωσης της παλιάς πόλης. Δημιουργήθηκαν περιποιημένες πεζοδρομημένες ζώνες, ενώ στη δυτική πλευρά διαμορφώθηκε ένας χώρος με θέα προς τη θάλασσα.

Σήμερα η αγορά έχει αλλάξει, όμως διατηρεί την εμπορική της λειτουργία. Εδώ μπορείτε να βρείτε προϊόντα, τοπικές λιχουδιές, κυπριακό κρασί, χειροτεχνήματα, κοσμήματα, φυσικά καλλυντικά και αναμνηστικά. Μετά την αγορά μπορείτε εύκολα να συνεχίσετε τη βόλτα σας στους γειτονικούς εμπορικούς δρόμους του Κτήματος.
Τοποθεσία

Ιμπραήμ-Χαν

Το Ιμπραήμ-Χαν είναι ένα πρώην χάνι στην παλιά Πάφο. Τέτοια χάνια αποτελούσαν σημαντικό μέρος του αστικού εμπορίου: ταξιδιώτες και έμποροι έμπαιναν στην εσωτερική αυλή, όπου μπορούσαν να διανυκτερεύσουν και να τοποθετήσουν τα εμπορεύματα και τα ζώα τους.

Μετά την αποκατάσταση, η χρήση του κτιρίου άλλαξε. Σήμερα οι χώροι γύρω από την εσωτερική αυλή χρησιμοποιούνται από καλλιτέχνες και τεχνίτες, ενώ εδώ πραγματοποιούνται εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Αξίζει να επισκεφθείτε το Ιμπραήμ-Χαν κατά τη βόλτα σας στο Κτήμα, για το ίδιο το κτίριο και τον εσωτερικό του χώρο — είναι ένα διατηρημένο στοιχείο της παλιάς εμπορικής Πάφου και όχι απλώς άλλη μία σύγχρονη γκαλερί.
Τοποθεσία

Οθωμανικά λουτρά

Κοντά στην παλιά αγορά βρίσκονται τα οθωμανικά λουτρά Loutra, γνωστά και ως Eboubekir Baths. Το συγκρότημα ανακατασκευάστηκε το 1592 δίπλα στο τζαμί Yeni Cami, με εντολή του Μεχμέτ Μπέη Εμπουμπεκίρ, ο οποίος διοικούσε τότε την περιοχή της Πάφου. Το όνομά του παρέμεινε στην ονομασία των λουτρών.

Το χαμάμ αποτελούσε σημαντικό μέρος της καθημερινής και κοινωνικής ζωής της πόλης. Η επίσκεψη ξεκινούσε από έναν ψυχρό χώρο, όπου οι επισκέπτες άφηναν τα ρούχα τους και έπαιρναν πετσέτες. Στη συνέχεια περνούσαν σε ένα ζεστό δωμάτιο με θερμοκρασία περίπου 25 °C, ώστε να προετοιμάσουν το σώμα για τη ζέστη, και έπειτα σε έναν χώρο με ατμό και ζεστό νερό, όπου η θερμοκρασία έφτανε τους 38–40 °C. Στο κέντρο υπήρχε ένα υπερυψωμένο πέτρινο βάθρο, πάνω στο οποίο οι επισκέπτες τρίβονταν με ειδικό γάντι και χρησιμοποιούσαν έλαια.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι θόλοι του κτιρίου. Σε αυτούς ανοίχτηκαν μικρές οπές, οι οποίες αρχικά καλύπτονταν με γυαλί και αποτελούσαν σχεδόν τις μοναδικές πηγές φυσικού φωτός. Ο υπόλοιπος φωτισμός εξασφαλιζόταν από λυχνάρια και φωτιστικά.

Τα λουτρά δεν ήταν μόνο χώρος καθαρισμού. Συνδέονταν με σημαντικά γεγονότα της οικογενειακής ζωής: για παράδειγμα, η επίσκεψη της νύφης στο χαμάμ πριν από τον γάμο μπορούσε να μετατραπεί σε ξεχωριστή γιορτή με μουσική.

Τα Loutra συνέχισαν να χρησιμοποιούνται για τον αρχικό τους σκοπό έως τη δεκαετία του 1950. Το 2015 το κτίριο αποκαταστάθηκε και στη συνέχεια άρχισε να χρησιμοποιείται ως πολιτιστικός χώρος του Δήμου Πάφου.
Τοποθεσία

Palia Ilektriki — ο παλιός ηλεκτρικός σταθμός

Κοντά στην Kennedy Square βρίσκεται το Palia Ilektriki — ο πρώην ηλεκτρικός σταθμός της Πάφου. Μετά την ανακατασκευή του, το βιομηχανικό κτίριο μετατράπηκε σε πολιτιστικό χώρο, ενώ στο εσωτερικό διατηρήθηκε μέρος του παλιού εξοπλισμού ως υπενθύμιση της αρχικής λειτουργίας του.

Σήμερα εδώ πραγματοποιούνται εκθέσεις, διαλέξεις, μικρές συναυλίες, λογοτεχνικές βραδιές, γευσιγνωσίες και άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Το Palia Ilektriki αποτελεί ακόμη ένα καλό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η παλιά Πάφος διατηρεί τα ιστορικά κτίρια όχι μόνο για την εξωτερική τους εμφάνιση, αλλά και τα επαναφέρει στη σύγχρονη ζωή της πόλης.
Τοποθεσία

Attikon — ο πρώην κινηματογράφος της Πάφου

Κοντά στο Palia Ilektriki βρίσκεται ένα ακόμη αναστηλωμένο κτίριο — ο πρώην κινηματογράφος Attikon. Δημιουργήθηκε το 1941–1942 και τις επόμενες δεκαετίες έγινε ένα από τα χαρακτηριστικά κέντρα της πολιτιστικής ζωής της πόλης.

Κατά τις δεκαετίες του 1950–1970 εδώ προβάλλονταν ταινίες και πραγματοποιούνταν συναυλίες και παραστάσεις. Στα μέσα της δεκαετίας του 1970 ο κινηματογράφος έκλεισε, αργότερα επαναλειτούργησε για μικρό διάστημα με την ονομασία Othello, ενώ το 2015 ο δήμος ξεκίνησε την πλήρη αποκατάστασή του.

Το ανακαινισμένο κτίριο άνοιξε το 2019 ως σύγχρονος πολιτιστικός χώρος. Δίπλα του δημιουργήθηκε θερινός κινηματογράφος σε υπαίθριο χώρο.
Τοποθεσία

Markideio Theatre

Κοντά στο Attikon βρίσκεται το Markideio Municipal Theatre. Το σύγχρονο κτίριο κατασκευάστηκε στη θέση του παλιού θεάτρου Markideio στο πλαίσιο της αναβάθμισης αυτού του τμήματος της Πάφου.

Το νέο δημοτικό θέατρο έχει χωρητικότητα 410 θεατών και άνοιξε το 2018. Σήμερα εδώ πραγματοποιούνται θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες και άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Για μια συνηθισμένη βόλτα δεν είναι απαραίτητο να μπείτε ειδικά στο εσωτερικό, όμως η περιοχή των Palia Ilektriki, Attikon και Markideio παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον τρόπο με τον οποίο αρκετοί πολιτιστικοί χώροι σχημάτισαν ένα ξεχωριστό σύγχρονο σύμπλεγμα μέσα στην ιστορική πόλη.
Τοποθεσία

Μουττάλος — μια διαφορετική παλιά Πάφος

Αν θέλετε να απομακρυνθείτε περισσότερο από το ανακαινισμένο εμπορικό κέντρο, μπορείτε να συνεχίσετε τη βόλτα σας προς τον Μουττάλο (Mouttallos). Πρόκειται για μια ιστορική συνοικία βορειοδυτικά του κεντρικού τμήματος του Κτήματος.

Εδώ υπάρχει λιγότερη επιβλητική νεοκλασική αρχιτεκτονική και περισσότερος κατοικημένος αστικός ιστός. Η περιοχή παρουσιάζει ενδιαφέρον για τους παλιούς δρόμους και το φυσικό ανάγλυφό της: κατά μήκος μιας βραχώδους περιοχής βρίσκονται φυσικές σπηλιές.

Στο πλαίσιο της ανακατασκευής του Μουττάλου δημιουργήθηκαν εδώ πεζόδρομοι, χώροι ανάπαυσης, παγκάκια, στέγαστρα και ξύλινες εξέδρες. Έτσι, μπορείτε να συμπεριλάβετε την περιοχή στη βόλτα σας αν θέλετε να δείτε την παλιά Πάφο πέρα από την αγορά και τις κεντρικές πλατείες.
Τοποθεσία

Παλιά κτίρια με νέα ζωή

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά του σύγχρονου Κτήματος δεν είναι κάποιο μεμονωμένο αξιοθέατο, αλλά ο ίδιος ο τρόπος αντιμετώπισης του ιστορικού κτιριακού αποθέματος. Εδώ τα παλιά κτίρια δεν αποκαταστάθηκαν μόνο εξωτερικά, αλλά προσαρμόστηκαν και στη νέα αστική ζωή.

Ο πρώην ηλεκτρικός σταθμός έγινε πολιτιστικός χώρος, ο κινηματογράφος Attikon κέντρο εκδηλώσεων και το Ιμπραήμ-Χαν χώρος για την τέχνη και τις χειροτεχνίες. Παράλληλα ανανεώθηκαν η αγορά, οι πλατείες και οι παραδοσιακοί εμπορικοί δρόμοι.

Γι’ αυτό το Κτήμα σήμερα δεν μοιάζει με συνοικία-μουσείο. Τα ιστορικά κτίρια παραμένουν μέρος της πόλης, ενώ ανάμεσά τους λειτουργούν σύγχρονα καφέ, εστιατόρια, καταστήματα και πολιτιστικοί χώροι.

Πού να φάτε στην παλιά Πάφο

Στην παλιά πόλη είναι εύκολο να μείνετε έως το βράδυ. Στην περιοχή της Kennedy Square, της Makariou Avenue, της αγοράς και των γειτονικών δρόμων λειτουργούν πολλά καταστήματα — από μικρά καφέ και wine bars έως εστιατόρια και παραδοσιακές κυπριακές ταβέρνες.

Μπορείτε να κάνετε μια στάση για καφέ κατά τη διάρκεια της βόλτας, να δοκιμάσετε τοπικό κρασί ή να ολοκληρώσετε τη μέρα με δείπνο στο Κτήμα, χωρίς να κατεβείτε στον τουριστικό παραλιακό δρόμο της Κάτω Πάφου.

Πώς να γνωρίσετε καλύτερα την παλιά Πάφο

Για το Κτήμα δεν χρειάζεται αυστηρή διαδρομή. Είναι πρακτικό να ξεκινήσετε από την πλατεία 28ης Οκτωβρίου και το δημαρχείο, να κατευθυνθείτε προς την Kennedy Square και στη συνέχεια προς τους εμπορικούς δρόμους και τη δημοτική αγορά. Από εδώ μπορείτε να δείτε τα οθωμανικά λουτρά και το Ιμπραήμ-Χαν και στη συνέχεια να επιλέξετε ανάμεσα στην πολιτιστική συνοικία με το Palia Ilektriki και το Attikon ή να συνεχίσετε τη βόλτα προς τον Μουττάλο.

Αξίζει να διαθέσετε μερικές ώρες για την παλιά πόλη. Αν σκοπεύετε να επισκεφθείτε πολιτιστικούς χώρους, μουσεία ή εκδηλώσεις, θα χρειαστείτε περισσότερο χρόνο.

Το Κτήμα και η Κάτω Πάφος είναι καλύτερο να αντιμετωπίζονται ως δύο διαφορετικά τμήματα της ίδιας πόλης. Κάτω — η θάλασσα, το λιμάνι και η αρχαιολογία· πάνω — το ιστορικό διοικητικό κέντρο, η αγορά, η νεοκλασική αρχιτεκτονική, οι εμπορικοί δρόμοι και η σύγχρονη ζωή μέσα στα αναστηλωμένα κτίρια.

Συχνές ερωτήσεις

Το Κτήμα και η παλιά πόλη της Πάφου είναι το ίδιο πράγμα;

Το Κτήμα είναι η παραδοσιακή ονομασία του άνω ιστορικού τμήματος της Πάφου. Στο τουριστικό πλαίσιο, αυτή η περιοχή συνήθως εννοείται ως η παλιά πόλη.

Σε τι διαφέρει το Κτήμα από την Κάτω Πάφο;

Το Κτήμα βρίσκεται ψηλότερα από την ακτή και ιστορικά συνδέεται με τη διοικητική, εμπορική και οικιστική ζωή της πόλης. Η Κάτω Πάφος βρίσκεται δίπλα στη θάλασσα: εκεί βρίσκονται το λιμάνι, το Κάστρο της Πάφου, το Αρχαιολογικό Πάρκο και ο παραλιακός δρόμος.

Το δημαρχείο της Πάφου λειτουργεί κανονικά;

Ναι. Το Paphos Town Hall στην πλατεία 28ης Οκτωβρίου είναι το ενεργό δημαρχείο, όπου λειτουργεί ο Δήμος Πάφου.

Υπάρχει αγορά στην παλιά πόλη;

Ναι. Η Paphos Municipal Market βρίσκεται στο ιστορικό εμπορικό κέντρο του Κτήματος, στη διεύθυνση 25 Constantinou Kanari Street, Paphos 8010.

Τι αξίζει να δείτε πρώτο στην παλιά Πάφο;

Για μια πρώτη γνωριμία αξίζει να δείτε την πλατεία 28ης Οκτωβρίου και το δημαρχείο, την Kennedy Square, τη δημοτική αγορά, το Ιμπραήμ-Χαν και τα οθωμανικά λουτρά. Αν έχετε περισσότερο χρόνο, μπορείτε να προσθέσετε το Palia Ilektriki, το Attikon και μια βόλτα στον Μουττάλο.

Γιατί υπάρχουν τόσα πολλά αναστηλωμένα κτίρια στην παλιά πόλη;

Το ιστορικό κέντρο της Πάφου ανανεώθηκε σε μεγάλη κλίμακα, με ανακατασκευή πλατειών και εμπορικών δρόμων και αποκατάσταση ιστορικών χώρων. Σημαντικό στάδιο αυτής της διαδικασίας αποτέλεσε η προετοιμασία της πόλης για τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2017.