Οι γύπες με λευκό κεφάλι επέστρεψαν στην Κύπρο: πέντε ζευγάρια έβγαλαν τρεις νεοσσούς

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις της Κύπρου ανακοίνωσαν μια εντυπωσιακή επιτυχία στο πρόγραμμα αποκατάστασης του πληθυσμού των σπάνιων πτηνών. Για πρώτη φορά από το 2021 καταγράφηκε στο νησί επιτυχημένη φωλεοποίηση γύπων με λευκό κεφάλι (Gyps fulvus). Στην τρέχουσα αναπαραγωγική περίοδο του 2026, οι ειδικοί του BirdLife Cyprus και της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας εντόπισαν πέντε φωλεοποιούντα ζευγάρια, τα οποία έχουν ήδη αποκτήσει τρεις νεοσσούς. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε το σημαντικότερο αποτέλεσμα των μακροχρόνιων προσπαθειών για τη διάσωση του είδους, το οποίο βρέθηκε ένα βήμα πριν από την εξαφάνιση στην Κύπρο μετά τον θάνατο των τελευταίων αναπαραγόμενων ατόμων από δηλητηριάσεις το 2022 και το 2023.

Κεντρικό ρόλο στην αποκατάσταση είχε το διεθνές πρόγραμμα LIFE with Vultures. Τέσσερα από τα πέντε ζευγάρια αποτελούνται από πτηνά που μεταφέρθηκαν από την Ισπανία και απελευθερώθηκαν το 2022–2023, τα οποία έχουν πλέον φτάσει σε γεννητική ωριμότητα. Ιδιαίτερη συμβολική σημασία έχει το πέμπτο ζευγάρι, το οποίο ενώθηκε από ένα 13χρονο θηλυκό από την Κρήτη, που είχε έρθει στο πλαίσιο του παλαιότερου προγράμματος GYPAS, και ένα αρσενικό γεννημένο στην Κύπρο το 2021. Οι ειδικοί σημειώνουν επίσης την επιστροφή των γυπών στα ιστορικά τους σημεία φωλεοποίησης: ένα από τα ζευγάρια εγκαταστάθηκε σε περιοχή που παρέμενε ακατοίκητη για περίπου 15 χρόνια.

Για να διασφαλιστεί η ασφάλεια των απογόνων στην πιο ευάλωτη περίοδο (από το τέλος του χειμώνα έως το καλοκαίρι), οι περιβαλλοντικές υπηρεσίες σε συνεργασία με τη Διοίκηση των Βρετανικών Κυρίαρχων Βάσεων (SBAA) εγκατέστησαν ειδικές ζώνες προστασίας γύρω από δύο φωλιές που βρίσκονται στην περιοχή τους. Οποιαδήποτε ενόχληση, είτε πρόκειται για θόρυβο είτε για την παρουσία ανθρώπων, μπορεί να αναγκάσει τα πτηνά να εγκαταλείψουν τις φωλιές τους. Στο προσεχές διάστημα οι νεοσσοί θα δακτυλιωθούν και θα εξοπλιστούν με πομπούς GPS. Αυτό θα επιτρέψει στους ειδικούς να παρακολουθούν την επιβίωσή τους μετά την πτήση από τη φωλιά — βασικός δείκτης της μακροπρόθεσμης επιτυχίας του προγράμματος.

Παρά αυτή την πρωτοφανή επιτυχία, ο γύπας με λευκό κεφάλι παραμένει ένα από τα πιο ευάλωτα είδη στην Κύπρο. Οι κύριες απειλές για τον πληθυσμό, που στα μέσα του 20ού αιώνα αριθμούσε εκατοντάδες άτομα και τα τελευταία χρόνια μειώθηκε σε δύο δεκάδες, παραμένουν τα παράνομα δηλητηριασμένα δολώματα στην ύπαιθρο και οι συγκρούσεις με γραμμές ηλεκτροδότησης. Η τρέχουσα φωλεοποίηση θεωρείται από τους οικολόγους λόγος για συγκρατημένη αισιοδοξία και το πιο εμφανές αποτέλεσμα του προγράμματος LIFE with Vultures (2019–2023).