Ak başlı akbabalar Kıbrıs’a döndü: beş çift üç yavru büyüttü

Kıbrıs’taki çevre koruma kuruluşları, nadir kuşların popülasyonunu yeniden canlandırma programında büyük bir başarıya ulaşıldığını açıkladı. 2021’den bu yana ilk kez adada ak başlı akbabaların (Gyps fulvus) başarılı şekilde yuva yaptığı tespit edildi. 2026 üreme sezonunda BirdLife Cyprus ve Av Avcılık ve Yaban Hayatı Servisi uzmanları, halihazırda üç yavru dünyaya getirmiş beş üreyen çift tespit etti. Bu gelişme, 2022 ve 2023’te üreyen son bireylerin zehirlenerek ölmesinin ardından Kıbrıs’ta yok olmanın eşiğine gelen türü kurtarmaya yönelik uzun soluklu çabaların en önemli sonucu oldu.

Yeniden canlanmada kilit rolü uluslararası LIFE with Vultures projesi oynadı. Beş çiftin dördü, İspanya’dan getirilen ve 2022–2023’te doğaya salınan, artık cinsel olgunluğa ulaşmış kuşlardan oluşuyor. Özel bir sembolik anlam taşıyan beşinci çift ise, daha önceki GYPAS programıyla adaya getirilen Giritli 13 yaşındaki bir dişiyle, 2021’de Kıbrıs’ta doğan bir erkeğin birleşmesiyle oluştu. Uzmanlar ayrıca akbabaların tarihî yuvalama alanlarına dönüşünü de vurguluyor: Çiftlerden biri, yaklaşık 15 yıldır boş kalan bir alanı yeniden kullandı.

Yavru kuşların en hassas dönemde, yani kış sonundan yaza kadar güvenliğini sağlamak için çevre koruma birimleri, Britanya Egemen Üsler İdaresi (SBAA) ile birlikte, kendi topraklarında bulunan iki yuva çevresinde özel koruma bölgeleri oluşturdu. Gerek gürültü gerekse insanların varlığı olsun, herhangi bir rahatsızlık kuşların yumurtalarını terk etmesine yol açabilir. Yakın zamanda yavrular halka takılarak GPS vericileriyle donatılacak. Bu sayede uzmanlar, yuvadan uçtuktan sonraki hayatta kalma oranlarını izleyebilecek; bu da programın uzun vadeli başarısının kilit göstergelerinden biri.

Eşi benzeri görülmemiş bu başarıya rağmen, ak başlı akbaba Kıbrıs’taki en hassas türlerden biri olmaya devam ediyor. 20. yüzyılın ortalarında yüzlerce bireyle temsil edilen ve son yıllarda sayısı yirmiye kadar düşen popülasyon için başlıca tehditler, kırsal bölgelerdeki yasa dışı zehirli yemler ve elektrik hatlarıyla çarpışmalar olarak öne çıkıyor. Mevcut yuvalama, çevreciler tarafından temkinli bir iyimserlik vesilesi ve LIFE with Vultures (2019–2023) projesinin en dikkat çekici sonucu olarak değerlendiriliyor.