NASA wystrzeliła teleskop Roman: w miesiąc zgromadzi tyle danych, ile Hubble przez stulecie

NASA 30a0sierpnia wystrzeliła kosmiczny teleskop „Nancy Grace Roman”: rakieta Falcon Heavy wystartowała z platformy 39A w Centrum Kosmicznym im. Kennedy’ego na Florydzie o 07:26 czasu wschodniego wybrzeża USA — 14:26 czasu cypryjskiego. Obserwatorium o wartości 4,3a0mld dolarów zmierza do punktu Lagrange’a L2, oddalonego o około 1,5a0mln km od Ziemi, tego samego, w którym pracuje teleskop „James Webb”.

Głównym instrumentem Romana jest szerokokątna kamera na podczerwień o rozdzielczości 300a0megapikseli. Według obliczeń NASA obserwuje ona niebo około 100a0razy szybciej niż Hubble: w ciągu miesiąca nowy teleskop zgromadzi tyle danych, ile jego poprzednik gromadziłby przez stulecie. Przez trzydzieści lat pracy Hubble przekazał na Ziemię około 172a0terabajtów danych, a Roman w ciągu pięciu lat głównej misji ma przekazać 2500a0terabajtów.

Zwierciadło o szerokości 2,4a0m NASA otrzymała bezpłatnie. Zostało wyprodukowane na potrzeby utajnionego projektu amerykańskiego Narodowego Biura Rozpoznania, a po zamknięciu programu przekazano je naukowcom. Pod względem rozmiarów jest takie samo jak zwierciadło Hubble’a, ale zostało wyszlifowane z myślą o innym układzie optycznym, dlatego pole widzenia nowego obserwatorium jest znacznie szersze przy tej samej ostrości obrazu.

Program naukowy obejmuje ciemną materię, ciemną energię i egzoplanety. Obecnie astronomowie znają około 6200a0planet poza Układem Słonecznym, a Roman w ciągu 18a0miesięcy obserwacji ma znaleźć ponad 10000a0kolejnych. Odrębny instrument, koronograf, będzie zasłaniał światło gwiazdy, aby można było dostrzec planety nawet 10000a0mln razy ciemniejsze.

Teleskop nazwano na cześć Nancy Grace Roman — pierwszej głównej astronomki NASA, która zabiegała o budowę obserwatoriów orbitalnych i uczestniczyła w tworzeniu Hubble’a. Nazywa się ją „matką Hubble’a”; zmarła w 2018a0roku.

Na pierwsze zdjęcia trzeba będzie poczekać: kalibracja instrumentów i sprawdzenie systemów potrwają od trzech do czterech miesięcy, a dopiero potem rozpocznie się regularna praca naukowa.