Cypr bogaci się — a osoby starsze biednieją: co krywa fasada sukcesu gospodarczego

Na pierwszy rzut oka sytuacja społeczna na Cyprze wygląda lepiej niż średnio w UE. W 2025 roku w strefie zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym znajdowało się 17,1% ludności wobec 20,9% w UE. Ubóstwo dzieci wyniosło 14% wobec 24,3%.

Za korzystnymi statystykami kryje się jednak inny obraz. Ryzyko ubóstwa osiągnęło 33,7% wśród osób powyżej 65. roku życia i 33,8% wśród osób z niepełnosprawnościami. Takie dane Komisja Europejska przedstawia w raporcie dotyczącym Cypru, opublikowanym 3 czerwca 2026 roku.

Po pogorszeniu sytuacji w 2025 roku liczba osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym powróciła mniej więcej do poziomu z 2019 roku. Oddala to kraj od celu na 2030 rok — zmniejszenia tej grupy co najmniej o 10 tysięcy osób. Wyjątkiem są dzieci: ich liczba w strefie zagrożenia zmniejszyła się o 12 tysięcy.

Osoby starsze stały się największymi przegranymi

Wśród osób powyżej 65. roku życia ryzyko ubóstwa wzrosło z około 24% w 2021 roku do 33,7% w 2025 roku. Średnia dla UE wynosi 18,8%.

Komisja Europejska wiąże pogorszenie sytuacji z niskimi dochodami i rosnącymi kosztami życia. Szczególnie narażone są starsze osoby z niepełnosprawnościami: w tej grupie wskaźnik sięga 42%.

Kobiety powyżej 65. roku życia również częściej niż mężczyźni borykają się z tym ryzykiem — 37,1% wobec 29,8%.

Emerytura zastępuje zaledwie 41% wcześniejszych zarobków

Jedną z przyczyn jest niski poziom świadczeń emerytalnych. W 2024 roku stopa zastąpienia dochodu na Cyprze wynosiła 41%, podczas gdy średnia dla UE — 60%.

Różnica w wysokości emerytur między mężczyznami a kobietami w 2025 roku sięgała 29%.

W obliczu rosnących cen jest to szczególnie dotkliwe: wydatki na mieszkanie, usługi komunalne, żywność i opiekę medyczną nie znikają po przejściu na emeryturę.

Świadczenia nie nadążają za inflacją

Świadczenia społeczne, z wyłączeniem emerytur, zmniejszały ryzyko ubóstwa w 2025 roku o 31,3%, wobec 35,2% średnio w UE.

Gwarantowany dochód minimalny (GDM) również traci skuteczność. Jego wysokość nie była odpowiednio dostosowywana do inflacji, a jego poziom względem granicy ubóstwa spadł z 83,4% w 2020 roku do 69,9% w 2024 roku.

Zakres programu pozostaje jednym z najniższych w UE: GDM otrzymuje zaledwie 60% osób w wieku 18–64 lat zagrożonych ubóstwem, pochodzących z gospodarstw domowych niemal całkowicie pozbawionych pracy. W UE — 83%.

Niepełnosprawność i migracja gwałtownie zwiększają ryzyko

Wśród osób z niepełnosprawnościami wskaźnik w ciągu roku wzrósł z 31% do 33,8%. Wśród osób bez niepełnosprawności wynosi około 13%.

Wśród obywateli państw trzecich ryzyko ubóstwa wynosi 34,4%, a wśród Cypryjczyków — 16%.

Wrażliwą grupę stanowią również pracownicy tymczasowi: ryzyko ubóstwa wśród nich osiągnęło w 2025 roku 25,3%, czyli niemal dwukrotnie więcej niż średnia dla UE. Jednocześnie świadczenia społeczne otrzymuje tylko 8,4% osób, które przed ich przyznaniem znajdowały się w strefie zagrożenia.

Na opiekę długoterminową wydaje się osiem razy mniej niż w UE

Cypr przeznacza na opiekę długoterminową zaledwie 0,2% PKB wobec 1,7% średnio w UE.

Na 100 osób powyżej 65. roku życia przypada zaledwie 0,8 pracownika sektora opieki, podczas gdy w UE — 3,3. W rezultacie znaczna część obciążenia spada na rodziny.

Problemy utrzymują się również w zakresie mieszkalnictwa socjalnego i deinstytucjonalizacji. Komisja Europejska wskazuje na niewystarczający nadzór, brak danych i brak spójnej krajowej strategii.

Co trzeci ubogi nie może odpowiednio ogrzać domu

W 2025 roku 11,3% ludności nie było w stanie utrzymać odpowiedniej temperatury w domu. Wśród osób zagrożonych ubóstwem wskaźnik osiągnął 34,6% — drugi wynik w UE.

Istnieje również ubóstwo transportowe. Około 55% ludności nie może dotrzeć do placówki medycznej w ciągu 45 minut transportem publicznym. Dla osób starszych i osób z niepełnosprawnościami staje się to dodatkową barierą w dostępie do pomocy.

Wraz ze wzrostem gospodarczym rośnie rozwarstwienie społeczne

Komisja Europejska proponuje powiązanie świadczeń z kosztami życia, podniesienie emerytur i świadczeń z tytułu niepełnosprawności, reformę opieki długoterminowej, rozwój mieszkalnictwa socjalnego oraz walkę z ubóstwem energetycznym i transportowym.

Cypr rzeczywiście wypada lepiej niż średnia UE pod względem ogólnych statystyk ubóstwa. Średnie wskaźniki ukrywają jednak ogromne różnice między grupami ludności.