Τίτλος που τρόμαξε την Τουρκία: δημοσιογράφοι συνελήφθησαν λόγω του «θανάτου του Ερντογάν»

Στην Τουρκία, η τοπική εφημερίδα Aydın Denge βρέθηκε στο επίκεντρο σκανδάλου μετά τη δημοσίευση στο Facebook του τίτλου «Erdoğan Vefat Etti» — «Ο Ερντογάν πέθανε». Εκ πρώτης όψεως, το μήνυμα έμοιαζε με είδηση για τον θάνατο του προέδρου της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Στην πραγματικότητα, αφορούσε τον θάνατο μιας κατοίκου της περιοχής, της Γκιουλσέν Ερντογάν.

Η δημοσίευση εμφανίστηκε στις 25 Αυγούστου. Η εφημερίδα χρησιμοποίησε μαύρο φόντο και μεγάλη επιγραφή σε κίτρινο και λευκό χρώμα: «Erdoğan Vefat Etti». Παράλληλα, στην ίδια τη δημοσίευση υπήρχε σύνδεσμος προς την αγγελία θανάτου της Γκιουλσέν Ερντογάν. Ο σχεδιασμός και η απουσία του ονόματος της νεκρής από τον μεγάλο τίτλο είχαν ως αποτέλεσμα το μήνυμα να εκληφθεί ως πληροφορία για τον θάνατο του προέδρου.

Γιατί προκλήθηκε αυτή η σύγχυση

Η αιτία βρίσκεται στις ιδιαιτερότητες της τουρκικής γλώσσας. Στα τουρκικά, τα ρήματα δεν κλίνονται ως προς το γένος, επομένως η φράση «Erdoğan vefat etti» δεν δείχνει αν πρόκειται για άνδρα ή γυναίκα.

Η ίδια η φράση σημαίνει «Ο Ερντογάν απεβίωσε» και μπορεί κάλλιστα να χρησιμοποιηθεί σε νεκρολογία οποιουδήποτε ανθρώπου με το επώνυμο Erdoğan. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το επώνυμο συνέπιπτε με εκείνο του εν ενεργεία προέδρου της χώρας, ενώ από τον τίτλο είχε αφαιρεθεί το όνομα Γκιουλσέν.

Έτσι, όποιος έβλεπε μόνο την εικόνα στο κοινωνικό δίκτυο μπορούσε πράγματι να συμπεράνει ότι επρόκειτο για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η εισαγγελία ξεκίνησε έρευνα

Μετά τη διάδοση της δημοσίευσης στα κοινωνικά δίκτυα και τις καταγγελίες πολιτών, η εισαγγελία του Αϊδινίου ξεκίνησε έρευνα βάσει του άρθρου 217/A του Ποινικού Κώδικα της Τουρκίας — «δημόσια διάδοση παραπλανητικών πληροφοριών».

Η έρευνα δεν επικεντρώθηκε μόνο στο περιεχόμενο, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο είχε σχεδιαστεί η δημοσίευση. Το μαύρο φόντο και τα μεγάλα κίτρινα και λευκά γράμματα θύμιζαν οπτικά αγγελία πένθους και ενίσχυαν την εντύπωση ότι επρόκειτο για τον θάνατο ενός γνωστού πολιτικού. Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ακριβώς αυτή η παρουσίαση αποτέλεσε έναν από τους λόγους για τους οποίους διατυπώθηκαν ενστάσεις σχετικά με τη δημοσίευση.

Αρχικά γινόταν λόγος για τρεις συλληφθέντες, στη συνέχεια έγιναν τέσσερις

Τις πρώτες ώρες μετά την έναρξη της έρευνας, αναφέρθηκε ότι είχαν ληφθεί μέτρα σε βάρος τριών εργαζομένων της εφημερίδας: της εκπροσώπου του εντύπου Εμινέ Αϊντίν, της αρχισυντάκτριας Γεσίμ Γιουλκέρ και του δημοσιογράφου Ισλάμ Κελές.

Αργότερα έγινε γνωστό ότι είχαν τεθεί υπό κράτηση τέσσερα άτομα. Εκτός από τους τρεις προαναφερθέντες, υπό κράτηση τέθηκε και η Ιρέμ Ντελιντζέ. Και οι τέσσερις οδηγήθηκαν στο δικαστήριο μετά τις ανακριτικές διαδικασίες και αφέθηκαν ελεύθεροι υπό δικαστικό έλεγχο. Με άλλα λόγια, προς το παρόν δεν πρόκειται για καταδικαστικές αποφάσεις, αλλά για έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Δεν είναι το πρώτο πρόβλημα με το επώνυμο Erdoğan

Για την τοπική εφημερίδα, η ίδια η διατύπωση «Erdoğan vefat etti» δεν είναι ασυνήθιστη: στο Αϊδίνιο ζουν αρκετοί άνθρωποι με αυτό το επώνυμο, επομένως παρόμοιες νεκρολογίες μπορεί πράγματι να εμφανίζονται στον περιφερειακό Τύπο.

Γι’ αυτό και το βασικό ζήτημα στην υπόθεση δεν είναι η ίδια η αναφορά στο επώνυμο Erdoğan, αλλά ο τρόπος παρουσίασης της πληροφορίας στα κοινωνικά δίκτυα. Αν στο πλήρες κείμενο αναφερόταν το όνομα της νεκρής, στη ροή του Facebook ο χρήστης έβλεπε αρχικά μόνο τη μεγάλη φράση «Ο Ερντογάν πέθανε».

Ως αποτέλεσμα, μια συνηθισμένη τοπική αγγελία θανάτου μετατράπηκε σε πολιτικό σκάνδαλο και έγινε αιτία για την έναρξη ποινικής έρευνας.

Παράλληλα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν έχει πεθάνει. Η δημοσίευση της Aydın Denge αφορούσε τον θάνατο της κατοίκου της περιοχής Γκιουλσέν Ερντογάν, η οποία είχε το ίδιο επώνυμο με τον πρόεδρο.

Η ιστορία δείχνει με χαρακτηριστικό τρόπο πόσο εύκολα ένας εκ πρώτης όψεως αθώος τίτλος μπορεί να αλλάξει νόημα στα κοινωνικά δίκτυα: αρκεί να αφαιρεθεί το όνομα του ανθρώπου και να μείνει μόνο το επώνυμο, το οποίο συμπίπτει με εκείνο ενός γνωστού πολιτικού.