Η Κύπρος εξαρτάται όλο και περισσότερο από την αφαλάτωση: πόσο νερό δίνουν οι μονάδες και με ποιο κόστος

Σύμφωνα με έκθεση του Τμήματος Ανάπτυξης Υδάτων (WDD) για τα μέσα του 2026, η Κυπριακή Δημοκρατία ήρθε αντιμέτωπη με επιτακτική ανάγκη επιτάχυνσης της ανάπτυξης αφαλατωτικών δυνατοτήτων λόγω της αυξανόμενης συχνότητας των ξηρασιών. Σήμερα, οι αφαλατωτικές μονάδες καλύπτουν από το 64% έως το 67% (και σε περιόδους αιχμής — έως και το 76%) του συνολικού όγκου πόσιμου νερού στο νησί. Παρά το φιλόδοξο σχέδιο του Υπουργείου Γεωργίας για την επίτευξη 100% κάλυψης των οικιακών αναγκών μέσω αφαλάτωσης έως το 2050, η μεγάλης κλίμακας κατασκευαστική επέκταση των μονάδων συναντά σοβαρή αντίσταση από υδρολόγους-ειδικούς και από τους κατοίκους.

Η τρέχουσα υποδομή της Κύπρου περιλαμβάνει πέντε μόνιμες αφαλατωτικές μονάδες (Δεκέλεια, Λάρνακα, Βασιλικό, Λεμεσός, Πάφος) και τρεις κινητές εγκαταστάσεις συνολικής δυναμικότητας 272 000 κυβικών μέτρων νερού την ημέρα. Στο άμεσο μέλλον αναμένεται η λειτουργία ειδικής μονάδας στο Γαρίλλι για την επεξεργασία υφάλμυρων υπόγειων υδάτων, ενώ έως το 2029 έχει προγραμματιστεί η ανέγερση ακόμη τεσσάρων μόνιμων εγκαταστάσεων στην Αγία Νάπα, στον Χρυσοχού, στη «Νέα Δεκέλεια» και στην ανατολική Λεμεσό. Η ποιότητα του παραγόμενου αποσταγμένου νερού ελέγχεται αυστηρά από το Κρατικό Γενικό Εργαστήριο του Υπουργείου Υγείας, περνώντας υποχρεωτικά από διαδικασία επαναμετάλλωσης ώστε να πληροί τα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να αποτρέπεται η διάβρωση των σωληνώσεων.

Τα βασικότερα τρωτά σημεία της απόλυτης εξάρτησης από την αφαλάτωση παραμένουν το υψηλό κόστος (118 εκατ. ευρώ για το 2024) και η ακραία ενεργειακή της ένταση: οι τρέχουσες μονάδες καταναλώνουν περίπου 187 GWh ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 4,2% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται στην Κύπρο. Επιπλέον, οι περιβαλλοντολόγοι προειδοποιούν για την καταστροφική ζημιά στη παράκτια χλωρίδα και πανίδα λόγω της απόρριψης συμπυκνωμένης αλατόρροιας, η οποία καταστρέφει τα μοναδικά λιβάδια θαλάσσιου φυτού Ποσειδωνίας. Η κοινωνική δυσαρέσκεια έχει ήδη μετατραπεί σε νομικά προηγούμενα — οι κάτοικοι του Μαζωτού αμφισβήτησαν με επιτυχία στο δικαστήριο τα σχέδια για την κατασκευή νέας κινητής μονάδας. Ανεξάρτητοι υδρολόγοι επισημαίνουν ότι η αφαλάτωση δεν αποτελεί πανάκεια και ότι οι αρχές πρέπει να αλλάξουν το ίδιο το υδροβόρο οικονομικό μοντέλο του νησιού, περιορίζοντας την ανεξέλεγκτη ανέγερση ιδιωτικών πισινών και μεγάλων εμπορικών εγκαταστάσεων.