Kıbrıs giderek daha fazla tuzdan arındırmaya bağımlı hale geliyor: tesisler ne kadar su sağlıyor ve bunun bedeli ne

Su Kaynakları Geliştirme Dairesi’nin (WDD) 2026 ortası raporuna göre, Kıbrıs Cumhuriyeti, art arda yaşanan kuraklıklar nedeniyle tuzdan arındırma kapasitesini hızla artırma zorunluluğuyla karşı karşıya kaldı. Bugün tuzdan arındırma tesisleri, adadaki içme suyunun toplam hacminin %64 ila %67’sini (zirve dönemlerinde ise %76’ya kadarını) sağlıyor. Tarım Bakanlığı’nın 2050 yılına kadar hane halkı ihtiyaçlarının %100’ünün tuzdan arındırma yoluyla karşılanmasına yönelik iddialı planına rağmen, tesislerin kapsamlı biçimde genişletilmesi, hidroloji uzmanlarının ve yerel halkın ciddi tepkisiyle karşılaşıyor.

Kıbrıs’ın mevcut altyapısı, beş sürekli tuzdan arındırma istasyonu (Dhekelia, Larnaka, Vasilikos, Limassol, Baf) ve toplam günlük 272.000 metreküp su kapasitesine sahip üç mobil üniteden oluşuyor. Yakın zamanda, yeraltındaki acı suların arıtılması için Garillis’te özel bir tesisin devreye alınması bekleniyor; 2029 yılına kadar ise Aya Napa, Hrisohus, «Yeni Dhekelia» ve doğu Limassol’da dört yeni sürekli tesisin daha inşa edilmesi planlanıyor. Elde edilen damıtılmış suyun kalitesi, Sağlık Bakanlığı’na bağlı Devlet Genel Laboratuvarı tarafından sıkı biçimde denetleniyor ve Avrupa Birliği standartlarına uyum ile borularda korozyonun önlenmesi için zorunlu remineralizasyon işleminden geçiriliyor.

Tuzdan arındırmaya tam bağımlılığın başlıca zayıf yönleri, yüksek maliyet (2024 yılı için 118 milyon avro) ve aşırı enerji yoğunluğu olmaya devam ediyor: mevcut tesisler yılda yaklaşık 187 GWh tüketiyor; bu da Kıbrıs’ta üretilen tüm elektriğin %4,2’sine karşılık geliyor. Dahası, çevreciler yoğun tuzlu atık salamurasının denize deşarj edilmesi nedeniyle kıyı florası ve faunası için yıkıcı sonuçlar doğacağı konusunda uyarıyor; bu deşarj, Posidonia deniz çayırlarının benzersiz alanlarını yok ediyor. Toplumsal hoşnutsuzluk artık yargısal emsallere de dönüşmüş durumda — Mazotos sakinleri, yeni bir mobil istasyonun inşasına ilişkin planlara karşı mahkemede başarıyla itiraz etti. Bağımsız hidrologlar, tuzdan arındırmanın bir panzehir olmadığını vurguluyor ve yetkililerin, özel yüzme havuzlarının ve büyük ölçekli ticari tesislerin kontrolsüz inşasını sınırlayarak adanın su tüketimi yüksek ekonomik modelini değiştirmesi gerektiğini söylüyor.