Τα ψάρια στα ανοιχτά της Κύπρου βρέθηκαν μολυσμένα με μικροπλαστικά

Η Μεσόγειος, που τρέφει εκατομμύρια ανθρώπους και παραμένει ένα από τα σημαντικότερα φυσικά αξιοθέατα της Κύπρου, δοκιμάζεται ολοένα και περισσότερο από τη ρύπανση με πλαστικό. Νέες επιστημονικές έρευνες έδειξαν μια ανησυχητική τάση: σωματίδια μικροπλαστικών εντοπίζονται όχι μόνο στο θαλασσινό νερό, αλλά και στα ψάρια που οι κάτοικοι του νησιού καταναλώνουν τακτικά. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το πρόβλημα έπαψε να είναι αποκλειστικά περιβαλλοντικό — πλέον συνδέεται άμεσα με την επισιτιστική ασφάλεια και την ανθρώπινη υγεία.

Τι είναι τα μικροπλαστικά και γιατί είναι επικίνδυνα

Μικροπλαστικά ονομάζονται τα σωματίδια πλαστικού με μέγεθος μικρότερο από πέντε χιλιοστά. Δημιουργούνται ως αποτέλεσμα της διάσπασης μπουκαλιών, σακουλών, αλιευτικών διχτυών, ελαστικών αυτοκινήτων, συνθετικών ρούχων και άλλων πλαστικών προϊόντων. Μόλις καταλήξουν στη θάλασσα, αυτά τα σωματίδια πρακτικά δεν αποδομούνται και σταδιακά συσσωρεύονται στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Η Μεσόγειος θεωρείται μία από τις πιο επιβαρυμένες από πλαστικό θαλάσσιες περιοχές του κόσμου. Λόγω του κλειστού χαρακτήρα της λεκάνης και της μεγάλης πυκνότητας πληθυσμού στις ακτές, το πλαστικό παραμένει εδώ πολύ περισσότερο από ό,τι στον ανοιχτό ωκεανό. Οι ερευνητές αποκαλούν ήδη ορισμένες περιοχές της Μεσογείου πραγματική «σούπα μικροπλαστικών».

Τι βρέθηκε στα ανοιχτά της Κύπρου

Τη μεγαλύτερη αίσθηση προκάλεσε η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Marine Pollution Bulletin. Οι επιστήμονες εξέτασαν θαλασσινό νερό, ιζήματα βυθού και ψάρια σε αρκετές περιοχές της βόρειας ακτογραμμής της Κύπρου. Τα αποτελέσματα αποδείχθηκαν εξαιρετικά ανησυχητικά.

Οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι οι υψηλότερες συγκεντρώσεις μικροπλαστικών στα ψάρια καταγράφηκαν στις περιοχές της Κερύνειας και της Αμμοχώστου. Ακριβώς εκεί οι ερευνητές βρήκαν τη μεγαλύτερη ποσότητα καταπομένων πλαστικών σωματιδίων στο γαστρεντερικό σύστημα των θαλάσσιων οργανισμών.

Ιδιαίτερα επιβαρυμένα αποδείχθηκαν είδη όπως ο ευρωπαϊκός μπακαλιάρος, η λεοντόψαρα και η σαρδέλα-γύρις. Παράλληλα, πλαστικά σωματίδια εντοπίστηκαν όχι μόνο στο πεπτικό σύστημα, αλλά και στον μυϊκό ιστό ορισμένων ειδών ψαριών και σαλαχιών.

Η ανάλυση έδειξε ότι το μεγαλύτερο μέρος των μικροπλαστικών που βρέθηκαν αποτελείται από πολυαιθυλένιο και πολυπροπυλένιο — υλικά από τα οποία παράγονται σακούλες, συσκευασίες και προϊόντα μιας χρήσης.

Η ρύπανση εξαπλώνεται σε ολόκληρο το νησί

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο ορισμένες περιοχές της ακτογραμμής. Νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε το 2026, έδωσε για πρώτη φορά μια συνολική αποτίμηση της πλαστικής ρύπανσης της παράκτιας ζώνης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι επιστήμονες εντόπισαν μέση συγκέντρωση περίπου 336 σωματιδίων μικροπλαστικών ανά τετραγωνικό μέτρο των παραλιών του νησιού. Η μελέτη έδειξε ότι η κατανομή της ρύπανσης εξαρτάται από τα θαλάσσια ρεύματα, τη μορφολογία της ακτογραμμής και τις καιρικές συνθήκες.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, μέρος των απορριμμάτων προέρχεται από τη στεριά, ωστόσο σημαντικό ποσοστό μεταφέρεται από θαλάσσια ρεύματα από άλλες περιοχές της Μεσογείου. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αποτελεσματικά μέτρα στο εσωτερικό της χώρας δεν θα μπορέσουν να λύσουν πλήρως το πρόβλημα χωρίς διεθνή συνεργασία.

Τα μικροπλαστικά έχουν ήδη περάσει στην τροφική αλυσίδα

Ήδη από το 2021, ειδικοί του Τμήματος Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών είχαν καταγράψει την παρουσία μικροπλαστικών στο ζωοπλαγκτόν της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς το ζωοπλαγκτόν αποτελεί τη βάση της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας. Αν το πλαστικό εισέλθει στον οργανισμό των μικροσκοπικών θαλάσσιων οργανισμών, στη συνέχεια μεταφέρεται στα ψάρια, τα οστρακοειδή και άλλους θαλάσσιους οργανισμούς.

Πρόσθετη ανησυχία προκαλούν έρευνες που δείχνουν ότι τα μικροπλαστικά μπορούν να μεταφέρουν βακτήρια, χημικούς ρύπους και ακόμη και δυνητικά επικίνδυνους μικροοργανισμούς. Οι επιστήμονες θεωρούν τα πλαστικά σωματίδια ως ένα είδος «οχήματος» για ρύπους που διαδίδονται στα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Υπάρχει κίνδυνος για τον άνθρωπο;

Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες δεν διαθέτουν αδιάσειστες αποδείξεις ότι η κατανάλωση ψαριών με μικροπλαστικά προκαλεί συγκεκριμένες ασθένειες στον άνθρωπο. Ωστόσο, οι ειδικοί συμφωνούν ότι οι μακροπρόθεσμες συνέπειες δεν έχουν ακόμη μελετηθεί επαρκώς.

Οι βασικές ανησυχίες συνδέονται όχι τόσο με το ίδιο το πλαστικό, όσο με τις χημικές ουσίες και τους ρύπους που μπορούν να συσσωρεύονται στην επιφάνειά του. Επιπλέον, τα μικροπλαστικά μπορούν να διεισδύουν στους ιστούς των θαλάσσιων οργανισμών και σταδιακά να μετακινούνται κατά μήκος της τροφικής αλυσίδας.

Τι μπορεί να γίνει ήδη από τώρα

Οι περιβαλλοντολόγοι επισημαίνουν ότι η μάχη με τα μικροπλαστικά ξεκινά όχι στη θάλασσα, αλλά στη στεριά. Ο περιορισμός της χρήσης πλαστικών μιας χρήσης, η σωστή διαχείριση των απορριμμάτων, η αποφυγή περιττής συσκευασίας και η συμμετοχή στον καθαρισμό των παραλιών μπορούν να μειώσουν σημαντικά την έκταση της ρύπανσης.

Για τους κατοίκους του νησιού, το πρόβλημα έχει ιδιαίτερη σημασία. Η οικονομία του νησιού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό, την αλιεία και την ελκυστικότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Αν η ρύπανση συνεχίσει να αυξάνεται με τους σημερινούς ρυθμούς, οι συνέπειες μπορεί να επηρεάσουν όχι μόνο το οικοσύστημα, αλλά και τους βασικούς τομείς της οικονομίας.

Σήμερα, τα μικροπλαστικά έχουν ήδη γίνει μέρος μιας νέας περιβαλλοντικής πραγματικότητας της Μεσογείου. Και παρότι οι κυπριακές παραλίες παραμένουν ακόμη από τις ομορφότερες της περιοχής, οι έρευνες δείχνουν ότι η αόρατη στο μάτι πλαστική απειλή συνεχίζει να συσσωρεύεται στο νερό, στα ιζήματα του βυθού και στους θαλάσσιους οργανισμούς. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει πρόβλημα, αλλά πόσο γρήγορα θα καταφέρουμε να το σταματήσουμε.