Η Τουρκία προσέφυγε στην Interpol για να εκδοθεί διεθνές ένταλμα αναζήτησης σε βάρος του Νετανιάχου

Η Τουρκία πέρασε από τις πολιτικές κατηγορίες στην προσπάθεια να ενεργοποιήσει διεθνείς μηχανισμούς ποινικής δίωξης κατά του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Στις 21 Αυγούστου, ο υπουργός Δικαιοσύνης της Τουρκίας Ακίν Γκιουρέκ δήλωσε ότι η Άγκυρα κίνησε τη διαδικασία προσφυγής στην Interpol, ζητώντας την έκδοση Red Notice σε βάρος του Νετανιάχου και του πρώην Ισραηλινού στελέχους των δυνάμεων ασφαλείας Αφέκ Μοσκόβιτς. Η υπόθεση αφορά ποινική δικογραφία που εξετάζεται από το 11ο Ανώτατο Ποινικό Δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης σε βάρος 35 Ισραηλινών πολιτών, τους οποίους η τουρκική πλευρά κατηγορεί για εμπλοκή στην αναχαίτιση της ανθρωπιστικής Global Sumud Flotilla, η οποία κατευθυνόταν προς τη Γάζα. Σύμφωνα με την τουρκική έρευνα, το περιστατικό σημειώθηκε σε διεθνή ύδατα και συνοδεύτηκε από την κράτηση ακτιβιστών· μεταξύ των κατηγοριών που απαγγέλθηκαν περιλαμβάνονται — γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, βασανιστήρια, παράνομη στέρηση της ελευθερίας, πρόκληση σωματικής βλάβης, πρόκληση ζημιών σε περιουσία και κατάληψη μεταφορικών μέσων. Το τουρκικό δικαστήριο εξέδωσε εντάλματα σύλληψης για τον Νετανιάχου και τον Μοσκόβιτς στις 14 Ιουλίου, και στη συνέχεια το υπουργείο Δικαιοσύνης της χώρας ανέθεσε στο υπουργείο Εσωτερικών να ξεκινήσει τη διαδικασία προσφυγής στην Interpol, ενώ τα έγγραφα διαβιβάστηκαν επίσης στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να διακρίνουμε τρεις διαφορετικούς νομικούς μηχανισμούς. Η Τουρκία διαθέτει ήδη εθνικό ένταλμα σύλληψης για τον Νετανιάχου, όμως για την πιθανή κράτησή του εκτός Τουρκίας η Άγκυρα επιχειρεί να χρησιμοποιήσει το διεθνές αστυνομικό σύστημα της Interpol. Εάν ο οργανισμός κρίνει ότι το αίτημα συμμορφώνεται με τους κανόνες του, μπορεί να δημοσιευτεί Red Notice. Η Interpol τονίζει ρητά ότι μια τέτοια ειδοποίηση δεν αποτελεί διεθνές ένταλμα σύλληψης: ενημερώνει τις αρχές επιβολής του νόμου διαφόρων χωρών ότι ένα πρόσωπο αναζητείται από ένα κράτος και ζητά να εντοπιστεί και, εφόσον χρειάζεται, να κρατηθεί προσωρινά μέχρι να ληφθεί απόφαση για το ζήτημα της έκδοσης. Η τελική απόφαση για την κράτηση λαμβάνεται από το κράτος στην επικράτεια του οποίου βρίσκεται το αναζητούμενο πρόσωπο, σύμφωνα με τη δική του νομοθεσία.

Το πιο δύσκολο ζήτημα θα είναι η συμμόρφωση του αιτήματος με τους κανόνες του ίδιου του οργανισμού. Το Καταστατικό της Interpol απαγορεύει στον οργανισμό να συμμετέχει σε δραστηριότητες πολιτικού, στρατιωτικού, θρησκευτικού ή φυλετικού χαρακτήρα. Κατά την εξέταση παρόμοιων αιτημάτων αξιολογείται κατά πόσον η υπόθεση έχει κατά κύριο λόγο συνήθη ποινικό χαρακτήρα ή εάν η πολιτική της διάσταση υπερισχύει της ποινικής. Παράλληλα, η Interpol διευκρινίζει ότι σοβαρά διεθνή εγκλήματα — συμπεριλαμβανομένης της γενοκτονίας και των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας — περιλαμβάνονται στις κατηγορίες για τις οποίες ο οργανισμός μπορεί να συνεργάζεται με εθνικές αρχές και διεθνείς θεσμούς. Επομένως, η ύπαρξη πολιτικής σύγκρουσης μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ δεν σημαίνει αυτομάτως ούτε την αποδοχή ούτε την απόρριψη του αιτήματος: καθοριστική θα είναι η συμμόρφωση της συγκεκριμένης υπόθεσης με τα καθορισμένα κριτήρια.

Το πολιτικό πλαίσιο είναι, ωστόσο, εξαιρετικά σημαντικό. Η απόφαση της Άγκυρας ελήφθη στο πλαίσιο της ραγδαίας επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου γύρου αντιπαράθεσης γύρω από τη Γάζα και τη Συρία. Το Ισραήλ απέρριψε τις ενέργειες της Τουρκίας και επέκρινε τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενώ η Άγκυρα δήλωσε ότι προτίθεται να επιδιώξει την απόδοση ευθυνών σε Ισραηλινούς ηγέτες μέσω διεθνών νομικών μέσων. Το Reuters επισημαίνει ότι η διαμάχη γύρω από τον Νετανιάχου εξελίσσεται ταυτόχρονα με την ενίσχυση των διαφωνιών μεταξύ των δύο χωρών για τη Συρία, όπου τα συμφέροντα της Τουρκίας και του Ισραήλ συγκρούονται ολοένα και συχνότερα.

Ως εκ τούτου, το σημερινό βήμα της Άγκυρας έχει πρωτίστως νομικοπολιτική σημασία. Ακόμη και αν εγκριθεί το Red Notice, αυτό δεν σημαίνει αυτόματη σύλληψη του Νετανιάχου κατά την επόμενη διεθνή επίσκεψή του. Ωστόσο, η ειδοποίηση μπορεί να αυξήσει σημαντικά τους νομικούς κινδύνους για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό σε κράτη των οποίων η εθνική νομοθεσία επιτρέπει την κράτηση βάσει ενός τέτοιου αιτήματος. Παράλληλα, η Τουρκία δείχνει ότι προτίθεται να μεταφέρει τη σύγκρουση με το Ισραήλ από το πεδίο των διπλωματικών δηλώσεων στο πεδίο της εθνικής ποινικής διαδικασίας και της διεθνούς αστυνομικής συνεργασίας.