Turcja zwróciła się do Interpolu o wydanie międzynarodowego nakazu poszukiwania Netanjahu

Turcja przeszła od politycznych oskarżeń do próby uruchomienia międzynarodowych mechanizmów ścigania karnego premiera Izraela Binjamina Netanjahu. 21 sierpnia turecki minister sprawiedliwości Akın Gürlek oświadczył, że Ankara wszczęła procedurę zwrócenia się do Interpolu z prośbą o wydanie Red Notice wobec Netanjahu i byłego izraelskiego funkcjonariusza służb bezpieczeństwa Afeka Moskowicza. Podstawą była sprawa karna rozpatrywana przez 11. Wysoki Sąd Karny w Stambule przeciwko 35 obywatelom Izraela, których strona turecka oskarża o udział w przechwyceniu humanitarnej Global Sumud Flotilla zmierzającej do Gazy. Według tureckiego śledztwa incydent miał miejsce na wodach międzynarodowych i towarzyszyło mu zatrzymanie aktywistów; wśród przedstawionych zarzutów są — ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości, tortury, bezprawne pozbawienie wolności, uszkodzenie ciała, zniszczenie mienia oraz przejęcie środków transportu. Turecki sąd wydał nakazy aresztowania Netanjahu i Moskowicza 14 lipca, po czym Ministerstwo Sprawiedliwości tego kraju poleciło MSW rozpoczęcie procedury zwrócenia się do Interpolu, a dokumenty przekazano również tureckiemu MSZ.

Jednocześnie należy rozróżnić trzy różne mechanizmy prawne. Turcja dysponuje już własnym krajowym nakazem aresztowania Netanjahu, jednak w celu jego ewentualnego zatrzymania poza Turcją Ankara próbuje wykorzystać międzynarodowy system policyjny Interpolu. Jeśli organizacja uzna wniosek za zgodny ze swoimi zasadami, może opublikować Red Notice. Interpol wyraźnie podkreśla, że takie zawiadomienie nie jest międzynarodowym nakazem aresztowania: informuje organy ścigania różnych państw, że dana osoba jest poszukiwana przez konkretne państwo, i zwraca się o ustalenie jej miejsca pobytu oraz, w razie potrzeby, tymczasowe zatrzymanie do czasu rozstrzygnięcia kwestii ekstradycji. Ostateczną decyzję o zatrzymaniu podejmuje państwo, na którego terytorium znajduje się poszukiwana osoba, zgodnie z własnym prawem.

Najtrudniejszą kwestią będzie zgodność wniosku z zasadami samej organizacji. Konstytucja Interpolu zabrania organizacji angażowania się w działalność o charakterze politycznym, wojskowym, religijnym lub rasowym. Przy rozpatrywaniu podobnych wniosków ocenia się, czy sprawa ma przede wszystkim charakter zwykłego przestępstwa, czy też element polityczny dominuje nad karnym. Interpol wskazuje jednak osobno, że poważne zbrodnie międzynarodowe — w tym ludobójstwo i zbrodnie przeciwko ludzkości — należą do kategorii, w których organizacja może współpracować z władzami krajowymi i instytucjami międzynarodowymi. Dlatego sam fakt istnienia konfliktu politycznego między Turcją a Izraelem automatycznie nie oznacza ani przyjęcia, ani odrzucenia wniosku: decydująca będzie zgodność konkretnej sprawy z ustalonymi kryteriami.

Kontekst polityczny ma przy tym ogromne znaczenie. Decyzja Ankary zapadła na tle gwałtownego pogorszenia stosunków między Turcją a Izraelem, w tym nowej fazy konfrontacji wokół Gazy i Syrii. Izrael odrzucił działania Turcji i skrytykował prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana, podczas gdy Ankara oświadczyła, że zamierza dochodzić odpowiedzialności izraelskich przywódców za pomocą środków prawa międzynarodowego. Reuters zauważa, że spór wokół Netanjahu toczy się równocześnie z nasileniem rozbieżności między oboma państwami w sprawie Syrii, gdzie interesy Turcji i Izraela coraz częściej się ścierają.

Obecny krok Ankary ma zatem przede wszystkim znaczenie prawno-polityczne. Nawet jeśli Red Notice zostanie zatwierdzone, nie będzie to oznaczało automatycznego aresztowania Netanjahu podczas jego kolejnej zagranicznej wizyty. Zawiadomienie może jednak znacząco zwiększyć ryzyko prawne dla izraelskiego premiera w państwach, których prawo krajowe dopuszcza zatrzymanie na podstawie takiego wniosku. Jednocześnie Turcja pokazuje, że zamierza przenieść konflikt z Izraelem ze sfery oświadczeń dyplomatycznych na płaszczyznę krajowego postępowania karnego i międzynarodowej współpracy policyjnej.