Δύο δικοινοτικές εταιρείες στην Κύπρο βραβεύτηκαν για τα κοινά τους έργα

Δύο εταιρείες, στις οποίες εργάζονται μαζί Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, βραβεύτηκαν φέτος από το Φιλανθρωπικό Ίδρυμα Στέλιου Χατζηιωάννου. Η μία ασχολείται με την κατασκευή και την αποκατάσταση μουσικών οργάνων και η άλλη παράγει επιφάνειες επίπλων από απόβλητα της ελαιοπαραγωγής.

Ο Μιχάλης Παντελίδης και ο Αρίφ Τζεμπετζί κατασκευάζουν και αποκαθιστούν μαζί έγχορδα μουσικά όργανα εδώ και πέντε χρόνια. Ο Παντελίδης άνοιξε το εργαστήριό του στο κέντρο της Λευκωσίας το 2005, αφού εκπαιδεύτηκε στην ιταλική Κρεμόνα, γνωστή για την παράδοση στην κατασκευή βιολιών.

Από παιδί ο Μιχάλης έπαιζε βιολί, όμως περισσότερο από όλα τον προσέλκυε η δουλειά με τα χέρια. Στις τελευταίες τάξεις του σχολείου αποφάσισε να μάθει την κατασκευή βιολιών και πήγε στην Κρεμόνα, όπου μελέτησε την παραδοσιακή τέχνη.

Ο Αρίφ ενδιαφέρθηκε για την κατασκευή μουσικών οργάνων χάρη στον διευθυντή της μουσικής σχολής όπου φοιτούσε. Μελέτησε την τέχνη αυτή στην Τουρκία και, μετά την επιστροφή του στην Κύπρο, άρχισε να εργάζεται στο γκαράζ του σπιτιού του. Αργότερα γνώρισε τον Μιχάλη μέσω κοινών φίλων και στη συνέχεια ξεκίνησαν να εργάζονται μαζί.

Οι τεχνίτες κατασκευάζουν βιολιά, βιόλες και βιολοντσέλα, ενώ ασχολούνται και με την αποκατάσταση παλαιών οργάνων. Ανάμεσα στα πιο γνωστά έργα τους είναι η αποκατάσταση ενός βιολιού του 1785, έργο του Τζοβάνι Μπατίστα Γκουαντανίνι, η αξία του οποίου εκτιμάται στα 4 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με τον Μιχάλη, τα παλαιά όργανα αποτελούν ιστορικά έργα τέχνης, γι’ αυτό κατά την αποκατάστασή τους είναι σημαντικό να γίνεται σεβαστό το έργο των αρχικών δημιουργών τους.

Πρόσφατα οι τεχνίτες έφεραν επίσης στην Κύπρο βιολιά των Στραντιβάρι και Γκουαρνέρι. Κατά τη διάρκεια έκθεσης που διοργανώθηκε, Κύπριοι μουσικοί είχαν την ευκαιρία να παίξουν τα σπάνια όργανα και να συγκρίνουν τον ήχο τους.

Η κατασκευή ενός βιολιού από το μηδέν απαιτεί περίπου 300 ώρες εργασίας. Οι τεχνίτες επισημαίνουν ότι η δημιουργία ενός ποιοτικού οργάνου απαιτεί πολύ χρόνο και προσοχή σε κάθε λεπτομέρεια. Για την οικονομική βιωσιμότητα του εργαστηρίου ασχολούνται επίσης με την επισκευή και την αποκατάσταση οργάνων.

Φέτος ο Παντελίδης και ο Τζεμπετζί έλαβαν για τρίτη φορά το βραβείο του Φιλανθρωπικού Ιδρύματος Στέλιου Χατζηιωάννου. Όπως λένε, είναι σημαντικό η επαγγελματική δεξιοτεχνία και η τέχνη να αντιμετωπίζονται ως ουσιαστική συνεισφορά στην οικονομία και όχι μόνο ως χόμπι.

Παράλληλα, η κοινή εργασία αντιμετωπίζει πρακτικές δυσκολίες λόγω της διαίρεσης του νησιού. Σε αυτές περιλαμβάνονται τα σημεία διέλευσης, οι γραφειοκρατικές διαδικασίες και οι δυσκολίες στην προμήθεια υλικών.

Ο Αρίφ ζει στο βόρειο τμήμα της Λευκωσίας, αλλά διασχίζει καθημερινά το σημείο διέλευσης για να φτάσει στο εργαστήριο, το οποίο βρίσκεται μόλις λίγα χιλιόμετρα μακριά. Όπως λέει, στο βόρειο τμήμα του νησιού είναι πολύ δυσκολότερη η προμήθεια των απαραίτητων υλικών και του εξοπλισμού, ενώ τα πρόσθετα έξοδα για τις προμήθειες από την Τουρκία αυξάνουν το κόστος.

Το δεύτερο έργο είναι η δικοινοτική νεοφυής επιχείρηση Pit2Table, η οποία δημιουργήθηκε χάρη σε πρόγραμμα του ΟΗΕ για τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Η εταιρεία χρησιμοποιεί απόβλητα της ελαιοπαραγωγής και τα μετατρέπει σε υλικό για επιφάνειες επίπλων. Η ιδέα προέκυψε κατά τη διάρκεια της πανδημίας από τον Μουσταφά Αφσαρόγλου, την Μπουγκρά Εμπελέρογλου και τη Γιαγμούρ Φελαχόγλου.

Αργότερα, στο πλαίσιο του προγράμματος, γνώρισαν την Κατερίνα Λοΐζου και τον Άγγελο Ευαγγέλου, οι οποίοι συμμετείχαν με το δικό τους έργο. Χάρη στη συνεργασία, στην ομάδα της Pit2Table προστέθηκαν ειδικοί στα υλικά και το 2025 η εταιρεία ξεκίνησε τη λειτουργία της.

Τα προϊόντα της Pit2Table έχουν ήδη παρουσιαστεί στην Κοπεγχάγη, το Παρίσι, το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη. Αρχικά οι επιφάνειες κατασκευάζονταν χειροποίητα, όμως τώρα η ομάδα εισάγει σταδιακά εξοπλισμό και αυτοματισμούς στην παραγωγή.

Η παραγωγή βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του νησιού, ενώ οι πρώτες ύλες προέρχονται τόσο από Τουρκοκύπριους όσο και από Ελληνοκύπριους που καλλιεργούν ελιές. Τα τελικά προϊόντα διασχίζουν τη νεκρή ζώνη σύμφωνα με τους κανόνες εμπορίου μέσω της νεκρής ζώνης και στη συνέχεια διατίθενται στην αγορά της Κυπριακής Δημοκρατίας και εξάγονται στο εξωτερικό.

Οι δημιουργοί του έργου σημειώνουν ότι αυτό το μοντέλο απαιτεί σημαντική δουλειά, καθώς είναι απαραίτητη η συνεργασία με παραγωγούς, κρατικές υπηρεσίες και εταιρείες logistics και στις δύο πλευρές του νησιού. Πρόσθετο πρόβλημα παραμένει το υψηλό κόστος των υλικών και του εξοπλισμού στο βόρειο τμήμα.

Παράλληλα, οι συμμετέχοντες στο έργο θεωρούν ότι η κοινή εργασία επιτρέπει στους ανθρώπους να γνωρίζονται καλύτερα και να επικεντρώνονται στα κοινά τους ενδιαφέροντα, αντί στις πολιτικές και ιστορικές διαφορές.

Η Κατερίνα Λοΐζου και ο Άγγελος Ευαγγέλου αναπτύσσουν επίσης το δικό τους έργο, το Velo. Χρησιμοποιούν απόβλητα φραγκόσυκων — ενός από τα παραδοσιακά κυπριακά φρούτα — για την παραγωγή υλικού που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο του δέρματος στη βιομηχανία μόδας.

Και οι δύο επιχειρηματικές ιδέες βραβεύτηκαν στο πλαίσιο διαγωνισμού του ΟΗΕ. Προς το παρόν δεν σχεδιάζουν να ενώσουν τις εταιρείες σε μία, όμως συνεχίζουν τη συνεργασία τους και εξετάζουν το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός κοινού προϊόντος που θα συνδυάζει τις αναπτύξεις των δύο έργων.