Στην Κύπρο αυστηροποιούνται οι φορολογικοί κανόνες για τις εταιρείες

Η Κύπρος قصدεί να ενισχύσει περαιτέρω τους κανόνες για την ελάχιστη φορολόγηση μεγάλων διεθνών και εθνικών ομίλων. Το Υπουργείο Οικονομικών έθεσε σε δημόσια διαβούλευση τροποποιήσεις που συνδέονται με την εφαρμογή του διεθνούς συστήματος Pillar Two, το οποίο καθορίζει ελάχιστο πραγματικό φορολογικό συντελεστή 15% για τους μεγαλύτερους ομίλους.

Το βασικό σημείο είναι να μην συγχέονται δύο διαφορετικά φορολογικά μέτρα. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, ο τυπικός συντελεστής εταιρικού φόρου στην Κύπρο πράγματι αυξήθηκε από 12,5% σε 15%. Πρόκειται όμως για ξεχωριστό μέτρο της εσωτερικής φορολογικής μεταρρύθμισης. Το Pillar Two είναι ένας διεθνής μηχανισμός που εφαρμόζεται μόνο σε ομίλους με ενοποιημένα ετήσια έσοδα €750 εκατ. και άνω.

Ποιοι ακριβώς φόροι ισχύουν

Εταιρικός φόρος — 15%.

Από το 2026, οι εταιρείες που είναι φορολογικοί κάτοικοι Κύπρου καταβάλλουν τον τυπικό εταιρικό φόρο με συντελεστή 15%, αντί του προηγούμενου 12,5%. Η αλλαγή αυτή αφορά τις εταιρείες ανεξάρτητα από το αν είναι παγκόσμιες εταιρείες-κολοσσοί ή μικρές τοπικές επιχειρήσεις.

Για παράδειγμα, σε φορολογητέα κέρδη €100 000, μια εταιρεία με συντελεστή 15% πρέπει να υπολογίσει εταιρικό φόρο ύψους €15 000.

Για τους μεγαλύτερους ομίλους, όμως, ο υπολογισμός είναι πιο σύνθετος.

Ελάχιστος πραγματικός συντελεστής Pillar Two — 15%.

Οι κανόνες του Pillar Two εφαρμόζονται σε διεθνείς και μεγάλους εθνικούς ομίλους, όταν τα ενοποιημένα έσοδά τους ανέρχονται σε τουλάχιστον €750 εκατ. Το 15% δεν είναι απλώς ένας ακόμη φόρος που προστίθεται μηχανικά στον εταιρικό φόρο. Οι εταιρείες υπολογίζουν τον πραγματικό φορολογικό συντελεστή βάσει ειδικών κανόνων GloBE. Αν αυτός είναι χαμηλότερος από 15%, προκύπτει πρόσθετος φόρος — ο top-up tax, ο οποίος αυξάνει τον πραγματικό συντελεστή έως το ελάχιστο επίπεδο.

Ο συγκεκριμένος μηχανισμός έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι ένας μεγάλος όμιλος δεν θα μπορεί να μειώσει σημαντικά την πραγματική φορολόγηση των κερδών του μέσω της χρήσης καθεστώτων χαμηλής φορολογίας.

Γιατί αυτό είναι σημαντικό ειδικά για την Κύπρο

Η Κύπρος ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα γνωστή για τον σχετικά χαμηλό εταιρικό φορολογικό συντελεστή της, ύψους 12,5%. Από το 2026, ο συντελεστής ανέρχεται ήδη σε 15%, γεγονός που ουσιαστικά συμπίπτει με το διεθνές ελάχιστο επίπεδο του Pillar Two.

Ωστόσο, η σύμπτωση των συντελεστών δεν σημαίνει ότι τα ζητήματα του Pillar Two εξαφανίζονται αυτόματα.

Ο ελάχιστος φόρος υπολογίζεται βάσει της ειδικής μεθοδολογίας GloBE και όχι απλώς με βάση τον κυπριακό συντελεστή εταιρικού φόρου. Επομένως, για ορισμένους μεγάλους ομίλους μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να προκύψει πρόσθετη φορολογική υποχρέωση ακόμη και με ονομαστικό συντελεστή CIT 15%.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο η Κύπρος συνεχίζει να βελτιώνει τους εθνικούς κανόνες του Pillar Two.

Ποιοι θα υπαχθούν πραγματικά στις νέες απαιτήσεις

Κατά κύριο λόγο πρόκειται για:

- διεθνείς ομίλους με ενοποιημένα έσοδα €750 εκατ. και άνω;

- μεγάλους εθνικούς ομίλους που πληρούν αυτό το όριο;

- ορισμένες κοινοπραξίες και συνδεδεμένες δομές που υπάγονται στους κανόνες του Pillar Two.

Παράλληλα, η νομοθεσία προβλέπει εξαιρέσεις και ειδικά καθεστώτα για ορισμένες κατηγορίες οργανισμών. Επομένως, ο ίδιος ο μεγάλος κύκλος εργασιών δεν σημαίνει ότι όλα τα κέρδη φορολογούνται αυτόματα με πρόσθετο φόρο.

Ο βασικός δείκτης είναι το κατά πόσον ο συγκεκριμένος όμιλος πληροί τα κριτήρια του GloBE/Pillar Two.

Τι θα αλλάξει για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις

Για τη συνήθη κυπριακή επιχείρηση, η σημαντικότερη αλλαγή έχει ήδη επέλθει: από τις αρχές του 2026, ο εταιρικός φόρος ανέρχεται σε 15% αντί 12,5%.

Ο νέος μηχανισμός Pillar Two δεν σημαίνει ότι ένα μικρό εστιατόριο, κατάστημα, ινστιτούτο αισθητικής ή τοπική εταιρεία θα πρέπει ξαφνικά να καταβάλει επιπλέον 15%. Το όριο των €750 εκατ. αφορά τα ενοποιημένα έσοδα του ομίλου, επομένως η πλειονότητα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων δεν υπάγεται στον παγκόσμιο ελάχιστο φόρο.

Ωστόσο, για τις επιχειρήσεις συνολικά, η φορολογική επιβάρυνση πράγματι αυξήθηκε σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ακριβώς λόγω της αύξησης του τυπικού CIT.

Τι θα αισθανθούν οι απλοί κάτοικοι

Δεν επιβάλλεται νέος άμεσος φόρος στους μισθούς των απλών πολιτών εξαιτίας του Pillar Two.

Το σύστημα αφορά τη φορολόγηση των μεγάλων εταιρικών ομίλων και όχι τον φόρο εισοδήματος των φυσικών προσώπων.

Επιπλέον, στο πλαίσιο της φορολογικής μεταρρύθμισης του 2026, η Κύπρος αύξησε ταυτόχρονα το αφορολόγητο όριο για τα φυσικά πρόσωπα από €19 500 σε €22 000. Επομένως, οι αλλαγές στο φορολογικό σύστημα για τους πολίτες δεν μπορούν να περιοριστούν μόνο στην αύξηση του εταιρικού φόρου.

Ωστόσο, είναι πιθανές έμμεσες συνέπειες.

Οι μεγάλες εταιρείες που αντιμετωπίζουν υψηλότερη πραγματική φορολογική επιβάρυνση ενδέχεται να επανεξετάσουν τα επενδυτικά τους σχέδια, τη διάρθρωση των δαπανών, το ύψος των κερδών, τις τιμές αγαθών και υπηρεσιών ή τα σχέδια προσλήψεων. Αυτό, όμως, αποτελεί οικονομική επίπτωση και όχι απαίτηση του νέου νόμου.

Από την άλλη πλευρά, τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα παραμένουν δυνητική πηγή εσόδων για τον προϋπολογισμό και μπορούν να χρησιμοποιηθούν από το κράτος για τη χρηματοδότηση δημόσιων υπηρεσιών και υποδομών.

Μπορεί η Κύπρος να χάσει επενδύσεις;

Αυτό είναι ένα από τα βασικά ερωτήματα για την οικονομία του νησιού.

Η αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης δυνητικά μειώνει το πλεονέκτημα της Κύπρου έναντι δικαιοδοσιών με χαμηλότερους συντελεστές. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους διεθνείς ομίλους που επιλέγουν τον τόπο εγκατάστασης εταιρειών, διανοητικής ιδιοκτησίας και επιμέρους επιχειρηματικών λειτουργιών.

Ωστόσο, θα ήταν λανθασμένο να αξιολογείται η ελκυστικότητα της Κύπρου αποκλειστικά με βάση τον συντελεστή εταιρικού φόρου. Για τις διεθνείς επιχειρήσεις είναι επίσης σημαντικά η συμμετοχή της χώρας στην ΕΕ, οι φορολογικές συμφωνίες, οι επαγγελματικές υποδομές, το νομικό σύστημα και η πρόσβαση σε εξειδικευμένους επαγγελματίες.

Επιπλέον, το ίδιο το Pillar Two είναι ένα διεθνές σύστημα. Επομένως, οι μεγάλοι όμιλοι αντιμετωπίζουν παρόμοιους κανόνες όχι μόνο στην Κύπρο. Ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι το παγκόσμιο ελάχιστο επίπεδο ανέρχεται σε 15%, ενώ το όριο εφαρμογής είναι ενοποιημένα έσοδα €750 εκατ.

Η βασική διαφορά σε δύο αριθμούς

Για να γίνει κατανοητή η κατάσταση, αρκεί να θυμόμαστε δύο αριθμούς:

15% — ο τυπικός συντελεστής εταιρικού φόρου στην Κύπρο από την 1η Ιανουαρίου 2026.

€750 εκατ. — το όριο ενοποιημένων εσόδων του ομίλου για την εφαρμογή του Pillar Two.

Αν ένας όμιλος υπερβαίνει αυτό το όριο, ο πραγματικός φορολογικός του συντελεστής βάσει των κανόνων GloBE πρέπει να είναι τουλάχιστον 15%. Αν είναι χαμηλότερος, μπορεί να προκύψει πρόσθετος top-up tax.

Επομένως, οι τρέχουσες αλλαγές δεν σημαίνουν νέο φόρο 15% για όλους τους κατοίκους της Κύπρου ούτε πρόσθετο φόρο 15% για κάθε εταιρεία.

Για τον απλό πολίτη, η άμεση επίδραση του Pillar Two είναι πρακτικά μηδενική. Για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η βασική αλλαγή ήταν η αύξηση του εταιρικού φόρου στο 15%. Για τους μεγαλύτερους διεθνείς και εθνικούς ομίλους, όμως, το φορολογικό σύστημα γίνεται σημαντικά αυστηρότερο και πιο διαφανές.

Στην ουσία, η Κύπρος προσαρμόζει οριστικά το φορολογικό της μοντέλο στη νέα διεθνή πραγματικότητα: η εποχή κατά την οποία ένας μεγάλος πολυεθνικός όμιλος μπορούσε να επιλέγει δικαιοδοσία κυρίως为了 έναν πολύ χαμηλό πραγματικό φορολογικό συντελεστή σταδιακά τελειώνει.