Saatte 475 dolar kazanan uzman, mahkeme raporunun %90’ını ChatGPT ile hazırladı

Amerikan şirketi 3M tarafından ölümcül bir üretim patlamasıyla ilgili davada şirketi savunması için görevlendirilen uzman, ChatGPT’den yararlanmaya karar verdi. Üstelik yapay zekâdan yalnızca metin konusunda yardım istenmedi; 3M’in tamamen suçsuz olduğunu kanıtlayacak argümanlar hazırlaması istendi.

Daha sonra mağdurların avukatları, uzmanın sohbet botuyla yaptığı yazışmalara erişim sağladı. Ellerinde yaklaşık 350 sayfalık diyalog bulundu ve uzman, mahkemede bilirkişi raporunun yaklaşık %85–90’ının ChatGPT tarafından oluşturulduğunu kabul etti.

Hikâye Houston’daki bir trajediyle başladı. 24 Ocak 2020 sabahı Watson Grinding & Manufacturing tesisinde büyük bir patlama meydana geldi. Patlamadan önce binanın içinde yanıcı bir gaz olan propilen birikmişti. Federal soruşturmanın verilerine göre sızıntı devam etti ve gaz algılama ile acil durdurma sistemi çalışanları tehlikeye karşı uyarmadı. Bina içinde ışıklar açıldığında gaz alev aldı. Üç kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı; yakındaki yaklaşık 200 ev ve diğer yapı hasar gördü veya yıkıldı.

Daha sonraki davaların ayrı bir bölümünü gaz algılama sistemi oluşturdu. 3M, sistemin denetlenmesi ve bakımının yapılması için görevlendirilmişti. Davacılar, şirketin tehlikeli gaz birikimini haber vermesi gereken sistemdeki sorunları tespit etmediğini veya gidermediğini savundu.

Ancak burada önemli bir nokta var: Federal soruşturma sorumluluğu doğrudan 3M’e yüklemedi. Müfettişler Watson Grinding tesisindeki bir dizi ihlal ve soruna işaret etti. Mağdurlar, 3M’in gaz algılama sistemiyle ilgili sorumluluğunu mahkemelerde ayrıca kanıtlamaya çalıştı.

3M, savunması için Knighthawk Engineering’den mühendis Josh Autenrieth’i tuttu. Mahkeme belgelerine göre şirket firmaya yaklaşık 90 bin dolar ödedi ve uzmanın saatlik ücreti 475 dolardı. Dava dosyasında, uzmanın en az 174 saat çalıştığı belirtiliyor.

İşte tam bu noktada yapay zekâ hikâyeye dahil oldu.

Autenrieth, bilirkişi raporunu hazırlarken davayla ilgili çok sayıda belgeyi ChatGPT’ye yükledi ve yapay zekâya 3M adına bilirkişi olarak görev yaptığını açıkladı. Ardından sohbet botundan şirketi savunan bir bilirkişi raporu hazırlamasını istedi.

İsteklerden biri özellikle dikkat çekiciydi: Uzman, ChatGPT’den Watson Grinding’deki patlamada “3M’in nasıl %0 oranında suçlu olduğunu göstermesini” istedi. Başka bir isteğinde ise 3M’in gerekli çalışma standartlarına uyduğunu doğrulaması gereken bir bilirkişi raporu oluşturmasını talep etti.

ChatGPT gerçekten de yaklaşık 30 sayfalık bir rapor taslağı hazırladı. İlk versiyonda 3M’in patlamadan “%0 oranında sorumlu” olduğu sonucuna bile yer verildi.

Daha sonra uzman, yapay zekâdan kendi metnine karşı tarafın avukatının gözünden bakmasını istedi. ChatGPT, “%0 sorumluluk” ifadesinin kesinlik taşımasının çapraz sorguda kolay bir hedef hâline gelebileceğini ve uzmanın bağımsız bir bilirkişiden çok şirketin avukatı gibi göründüğü izlenimini yaratabileceğini belirtti. Bu özel ifade raporun nihai versiyonuna alınmadı.

Ancak sorunlar daha yeni başlıyordu.

Davacıların avukatı Will Moye, delillerin açıklanması sırasında kendi görüşüne göre yapay zekâ yardımıyla oluşturulmuş Citation Overlay başlıklı beş sayfalık bir belge keşfetti. Bunun üzerine uzmanın yaptığı sorgulamaların geçmişinin sunulmasını talep etti.

Sorgu sırasında duruşmaya yaklaşık üç saat ara verilmek zorunda kalındı. Daha sonra taraflara Autenrieth ile ChatGPT arasındaki yazışmaların yaklaşık 350 sayfası teslim edildi. Bu materyallerde uzmanın gelecekteki bilirkişi raporu üzerindeki çalışmaları ayrıntılı biçimde yer alıyordu.

Yazışmalar, uzmanın yapay zekâyı yalnızca hazır bir metni düzenlemek için kullanmadığını gösterdi. Uzman belgeler yüklüyor, 3M lehine argümanlar oluşturmasını, raporun zayıf noktalarını analiz etmesini, raporun kalitesini değerlendirmesini ve hatta ekipman fotoğraflarını ChatGPT yardımıyla incelemesini istiyordu.

Uzman, diyaloglardan birinde ihtilafla doğrudan ilgili ekipman olan gaz dedektörünün bir görüntüsünü yükledi ve yapay zekâya fotoğrafta tam olarak ne görüldüğünü sordu.

Autenrieth mahkemede yapay zekâyı aktif biçimde kullandığını inkâr etmedi, ancak ChatGPT’nin bilirkişi olarak fiilen onun yerini aldığı görüşüne katılmadı. Bilirkişi raporunun içeriğini belirleyen unsurun kendi mesleki bilgisi olduğunu, yapay zekânın ise taslak oluşturmaya ve argümanları geliştirmeye yardımcı olduğunu savundu. Uzman ayrıca sektörde 20 yılı aşkın deneyime sahip olduğunu belirtti.

Ancak uzmanın kendi değerlendirmesine göre bile nihai raporun %85–90’ı ChatGPT tarafından oluşturulmuştu. Davacıların avukatı, bunun yapay zekânın editör veya yardımcı araç olarak olağan kullanımının ötesine geçtiğini ve yapay zekânın bilirkişi görüşünün oluşturulmasına fiilen katıldığını savundu.

Sonuç olarak ChatGPT hikâyesi, yıllardır devam eden bu davanın en sıra dışı bölümlerinden biri hâline geldi.

11 Ağustos 2026’da Teksas’taki Harris County jüri mahkemesi, patlamada mağdur olan 24 kişiye toplam 61,5 milyon dolar tazminat verilmesine karar verdi. Jüri, zararın %30’undan 3M’i sorumlu tuttu; kalan %70’i ise Watson Grinding’e yükledi.

3M kararı kabul etmedi ve hükmü dayanaksız bulduğunu, karara itiraz edeceğini açıkladı.

Ancak son karar hikâyenin sonu olmaktan çok uzak. 3M’e karşı yürütülen kapsamlı dava kapsamında patlamanın ardından mağdur olan kişilerden gelen 1900’den fazla başka talep de bulunuyor. Jüriler daha önce de şirket aleyhine milyonlarca dolarlık kararlar vermişti; ancak önceki davalardan birinde 3M sorumluluktan tamamen kurtulmayı başarmıştı.

Trajedinin üzerinden altı yıldan fazla zaman geçmiş olmasına rağmen sonuçları mahkemelerde hâlâ ele alınıyor. ChatGPT hikâyesi ise bu sürece önemli bir soru daha ekledi: Yapay zekânın bilirkişiye sağladığı yardım nerede sona eriyor ve uzmanın para aldığı, mesleki sorumluluk taşıdığı işin fiilen makineye devredilmesi nerede başlıyor?

Bu olayda uzmana, bilirkişi çalışması için saat başına yüzlerce dolar ödeniyordu. Ancak hazırladığı raporun önemli bir bölümü, kendi kabulüne göre, sohbet botu tarafından oluşturuldu. Durumun ironik yanı şu: Yapay zekâ 3M’in savunmasını yazmaya yardım etti, ardından da uzmanı, sıfır sorumluluğa ilişkin aşırı kesin bir ifadenin avukatlık pozisyonu gibi görünebileceği konusunda kendisi uyardı.

Yine de ifadeyi değiştirmek yeterli olmadı. Sürecin sonunda jüri, 3M’in %30 oranında sorumlu olduğuna hükmetti ve mağdurlara 61,5 milyon dolar tazminat verilmesine karar verdi.