Yapay zekâ, iş ilanlarını adaylar için devasa gereksinim «uzun listelerine» dönüştürdü

Eğer size modern iş ilanlarını artık sonuna kadar okumak imkânsız gibi geliyorsa, bu bir yanılsama değil. Araştırmalar, iş ilanlarının gerçekten giderek uzadığını gösteriyor; bunun başlıca nedeni de hazırlanırken yapay zekânın yaygın biçimde kullanılması.

İki kelimeden koca bir romana

İK hizmetleri analistlerinin verilerine göre, pozisyon adlarının ortalama uzunluğu 2013’te 2,4 kelimeden 2025’e gelindiğinde 4 kelimeye çıktı. Buna karşılık ilanların kendisi de büyümeye devam ediyor:

iş ilanı açıklamalarındaki karakter sayısı 2022’den 2026’ya %7,4 arttı;

ilanlardaki bölüm sayısı neredeyse %14 yükseldi;

yetenek listeleri yaklaşık %16 uzadı;

ilanlardaki kelime sayısı son birkaç yılda %14’ten fazla arttı.

Sonuç olarak birçok iş ilanı, Amerikan eczane zinciri CVS’nin meşhur uzun fişlerini andırmaya başladı; bu yüzden İngilizce medyada CVS receipt job descriptions terimi ortaya çıktı.

Neden suçlu tam olarak yapay zekâ

İşe alım uzmanları iş ilanı hazırlamak için giderek daha sık ChatGPT ve diğer dil modellerini kullanıyor. Sorun şu ki, yapay zekâ hiçbir şeyi atlamamaya çalışıyor ve kelimenin tam anlamıyla her şeyi sıralamaya başlıyor:

şablon cümleler ve kurumsal sloganlar ekliyor;

zorunlu ve tercih edilen gereklilikleri birbirine karıştırıyor;

belki hiçbir zaman gerekmeyecek görevleri de ekliyor;

birden fazla uzmanın sorumluluklarını tek bir pozisyonda birleştiriyor.

Uzmanlar, yöneticilerin çoğu zaman yapay zekâya yalnızca «bir iş ilanı açıklaması yaz» diye talimat verdiğini ve sonucu neredeyse hiç düzenlemediğini belirtiyor. Böylece net bir gereklilik listesi yerine onlarca maddeden oluşan devasa bir belge ortaya çıkıyor.

Ladders kariyer platformunun başındaki Mark Cenedella, bu yaklaşımı «akla gelen her şeyi ilana dökmeye» çalışmaya benzetti.

Bu durum yalnızca adayların işini zorlaştırmıyor

Paradoksal biçimde, aşırı ayrıntılı iş ilanları işe alım sürecini kötüleştiriyor.

Adayların, gerçekten o pozisyona uygun olup olmadıklarını anlaması zorlaşıyor. Bu özellikle kadınlar için geçerli: Araştırmalar, belirtilen her bir gerekliliği karşılamadıklarında kadınların iş ilanlarına çok daha az başvurduğunu gösteriyor. Erkekler ise buna karşılık, becerileri tam örtüşmese bile özgeçmiş göndermeye daha eğilimli.

Ayrıca uzun açıklamalar, İK uzmanlarının işini de zorlaştırıyor. Adaylar, devasa gereklilik listelerine uygun şekilde özgeçmişlerini uyarlamak için yapay zekâ kullanmaya başlıyor; bu da gerçekten uygun adayı ayırt etmeyi giderek daha güç hale getiriyor.

Eskiden her şey çok daha basitti

En ilginç karşılaştırma, tarihte bilinen ilk iş ilanına ilişkin. Bu ilan 1752’de Virginia kolonisinin gazetesinde yayımlandı. İşveren, istiridye işi için bir çalışan arıyordu ve yalnızca iki şart öne sürdü:

ayık olmak;

iyi bir itibara sahip olmak.

Aradan geçen neredeyse üç yüzyılda iş ilanları birkaç satırdan çok sayfalı belgelere dönüştü; yapay zekâ ise bu süreci yalnızca hızlandırdı.

Uzmanlara göre piyasa zamanla ters yöne dönecek: Kısa, anlaşılır ve dürüst iş ilanları yazabilen şirketler, en iyi uzmanları rakiplerinden daha hızlı çekebilecek.