60 milyon yıldız içeren en büyük görüntü yayımlandı

Avrupalı astronomlar, galaksimizin merkez bölgesinin şimdiye kadarki en büyük ve en detaylı görüntüsünü sundu. Euclid uzay teleskobu, yalnızca 26 saatlik gözlemde 60 milyondan fazla yıldızı, onlarca bulutsuyu, yıldız kümesini ve ötegezegenlere sahip 51 bilinen sistemi görüntülemeyi başardı. Bilim insanları, bu görüntünün yeni dünyaları aramak için gerçek bir «hazine haritası» olacağına inanıyor.

Euclid teleskobunun asıl görevi karanlık madde ve karanlık enerjiyi incelemek olsa da, yetenekleri o kadar etkileyici çıktı ki araç, Samanyolu’nun en yoğun bölgelerinden biri olan galaktik şişkinlikte tek tek yıldızları ayırt edebildi. Dünya’dan yaklaşık 26 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan bu bölgede yıldız yoğunluğu o kadar yüksek ki, çoğu teleskop yalnızca kesintisiz ve parlak bir ışık parıltısı görür.

Bu görüntü, ötegezegen avcıları için özellikle büyük önem taşıyor. Galaksinin merkez bölgesi, kütleçekimsel mikromercekleme olayını gözlemek için ideal bir yer olarak kabul ediliyor. Bu olay, bir yıldızın diğerinin önünden geçtiğinde kendi kütleçekimiyle onun ışığını geçici olarak güçlendirmesiyle oluşur. Yıldızın etrafında bir gezegen varsa, parlaklıkta çok hafif ek bir bozulma yaratır ve bu sayede çok uzak ve soğuk dünyalar bile tespit edilebilir. Son yirmi yılda neredeyse 300 ötegezegenin keşfedilmesi de tam olarak bu yöntem sayesinde mümkün oldu.

Bu 26 saatlik gözlem sırasında Euclid yeni mikromercekleme olaylarını kaydetmeyi başaramadı — bunun için genellikle birkaç hafta boyunca kesintisiz gözlem gerekir. Ancak elde edilen veriler bir tür «zaman makinesi» işlevi görecek. Gelecekteki teleskoplar bu bölgede yeni ötegezegenler tespit ettiğinde, bilim insanları onları Euclid’in arşiv görüntüleriyle karşılaştırabilecek, yıldızların hareketini izleyebilecek, gezegenlerin varlığını doğrulayabilecek ve hatta kütlelerini daha hassas biçimde belirleyebilecek.

Burada NASA’nın hazır hale getirdiği Nancy Grace Roman uzay teleskobunun da özel bir rolü olacak. Bu teleskop aynı gökyüzü alanını uzun süre gözlemleyecek ve Euclid’in görüntüleri onun için referans başlangıç noktası olacak. İki uzay gözlemevinin bu birleşimi, yeni dünyaların keşfinde gerçek bir sıçramaya yol açabilir. Bazı uzmanların tahminlerine göre, bilinen ötegezegen sayısı gelecekte mevcut birkaç binden on binlere, hatta 100 binden fazlasına çıkabilir.

Euclid’in teknik kapasitesi de en az bunlar kadar etkileyici. Çözünürlük açısından kamerası Hubble uzay teleskobuyla karşılaştırılabilir, ancak tek bir çekimde Hubble’ın tek pozlamada görebileceği alanın yaklaşık 270 katı büyüklüğünde bir gökyüzü bölgesini kapsıyor. Bu sayede astronomlar, galaksimizin kalbine ait benzersiz bir panorama elde etti; bu görüntü uzun yıllar boyunca kahverengi cücelerin ve çift yıldızların incelenmesinden kozmik tozun dağılımına ve Samanyolu’nun oluşum tarihine kadar pek çok farklı araştırmada kullanılacak.