Türkiye, bir dizi saldırının ardından Karadeniz’de gemi trafiğini kısıtlıyor

Türkiye, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşla bağlantılı saldırıların hızla artması üzerine Karadeniz’in bazı bölgelerinde ticari gemi hareketlerine kısıtlamalar getirmeye başladı. Ankara’nın kararı, sivil gemi taşımacılığının giderek daha sık savaş bölgesinde kalması ve mürettebat ile yük gemileri için riskin belirgin biçimde artması üzerine alındı.

Türk makamlarını özellikle Türkiye ile bağlantılı gemilere yönelik saldırılar endişelendirdi. 3 Ağustos’ta insansız hava araçları, Rusya’nın Novorossiysk Limanı’ndan ayrıldıktan sonra seyreden iki Türk sivil gemisi — Yaşar ve Nadezhda’ya saldırdı. Saldırılarda Türkiye vatandaşları da dahil olmak üzere birkaç mürettebat üyesi yaralandı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, vatandaşların güvenliğinin Ankara için öncelikli olmaya devam ettiğini açıkladı.

Birkaç gün sonra durum yeni bir boyut kazandı: Novorossiysk yakınlarında, 22 kişinin bulunduğu Türk yük gemisine saldırı düzenlendi. Gemide yangın çıktı ve üç mürettebat üyesi ağır yaralandı. Gemide bulunan herkes tahliye edildi.

Ankara daha önce de Moskova ve Kiev’den seyrüsefer güvenliğini sağlamak için önlem almalarını talep etmişti. Türk hükümeti, tehdidin hangi taraftan geldiğine bakılmaksızın ticari gemilerin askeri operasyonların hedefi haline gelmemesi gerektiğini vurguluyor.

Karadeniz en tehlikeli ticaret rotalarından birine dönüşüyor

Sorunun boyutu birkaç münferit olayın çok ötesine geçiyor. Reuters’ın verilerine göre Ukrayna yalnızca temmuz ayında limanlarda gemilere yönelik 35 saldırı ve denizde gemilere yönelik 22 saldırının yanı sıra liman altyapısına 67 saldırı bildirildi. Karşılaştırma yapmak gerekirse, 2025 yılının tamamında gemilere yönelik 14 saldırı kaydedilmişti.

Bunun sonucunda taşımacılık şirketleri rotalarını yeniden değerlendirmeye başlarken teslimat maliyetleri de artıyor. Karadeniz’de petrol tankerlerinin ortalama günlük işletme maliyeti kısa sürede 300 bin doların üzerine çıktı; oysa bir hafta önce bu rakam 200 bin doların biraz üzerindeydi. Aynı zamanda Karadeniz limanlarına girişler için savaş sigortasının maliyeti bazı durumlarda gemi değerinin yaklaşık %2’sine ulaştı.

Karadeniz üzerinden büyük miktarlarda tahıl, petrol ve petrol ürünleri taşındığı için bu durum dünya ekonomisi açısından özellikle hassas. Rusya ve Ukrayna küresel tarım piyasasının en önemli aktörleri olmayı sürdürürken, Ukrayna’nın Odessa bölgesi üzerinden gerçekleştirdiği ihracat rotaları ülkenin tarımsal ihracatının %90’ından fazlasını sağlıyor.

Karadeniz fiilen, Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı’nın yanı sıra deniz taşımacılığı açısından bir başka küresel «sıcak noktaya» dönüşüyor. Boğazlar, yani İstanbul ve Çanakkale boğazlarını kontrol eden Türkiye için durum özellikle hassas: Gerilimin daha da tırmanması yalnızca bölgenin güvenliğini değil, uluslararası gıda ve enerji tedarikini de etkileyebilir.