Dünyada yeni trend: Ebeveynler giderek daha sık çocukları yerine iş görüşmesine giriyor

«Annem şimdi her şeyi açıklayacak» — beklenmedik şekilde gerçeğe dönüşen bir şaka. İşverenler, genç adayların ebeveynlerinin yalnızca iş arama sürecine yardımcı olmakla kalmayıp, işe alım sürecini kelimenin tam anlamıyla kontrol altına aldıkları durumlarla giderek daha sık karşılaşıyor. Ebeveynler ilanları kendileri buluyor, işe alım uzmanlarını arıyor, maaş ve çalışma koşullarını görüşüyor, çocuklarına iş görüşmelerinde eşlik ediyor ve hatta görüşmelere müdahale ederek soruları onların yerine yanıtlıyor.

Business Insider, İK uzmanları ve kariyer danışmanlarına dayandırdığı haberinde yeni trendi ele alıyor. Uzmanlara göre bu tür durumlar artık istisna olmaktan çıktı. Bazı ebeveynler, pozisyonun çocuklarına uygun olup olmadığını öğrenmek için işverenle önceden iletişime geçiyor, bazıları ret yanıtının ardından ayrıntılı geri bildirim talep ediyor, en ısrarcı olanlar ise çevrim içi iş görüşmelerine kadraja girmeden katılarak cevapları fısıldıyor.

Bu eğilim, uzun yıllardır «helikopter ebeveynler» (helicopter parents) olgusunun incelendiği ABD'de en belirgin şekilde görülüyor. Zety hizmeti tarafından yapılan araştırmalara göre Z kuşağı temsilcilerinin yaklaşık %20'si en az bir kez ebeveynleriyle birlikte iş görüşmesine geldi. İK uzmanlarının yarısından fazlası ise işe alım sürecine ebeveynlerin müdahale ettiği durumlarla karşılaştığını belirtiyor. Benzer vakalar, ebeveynlerin yetişkin çocukları adına işverenlerle müzakere ettiği Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve Çin'de de giderek daha sık görülüyor.

Uzmanlar yaşananları aşırı korumacılık olgusuyla ilişkilendiriyor. Y kuşağı ve X kuşağı ebeveynleri, çocuklarının hayatına aktif şekilde katılmaya alışkın — önce okulda, ardından üniversitede, şimdi ise iş bulma sürecinde. İş gücü piyasasındaki yüksek rekabet, ekonomik istikrarsızlık ve çocuğa kariyerinin başlangıcında mümkün olduğunca rahat koşullar sağlama arzusu da ek faktörler arasında yer alıyor.

Ancak işverenler açısından bu davranış çoğu zaman endişe verici bir sinyal niteliği taşıyor. Şirketler karar alabilen, müzakere yürütebilen ve yaptığı işin sorumluluğunu üstlenebilen bağımsız bir aday görmek istiyor. Adayın yerine annesi ya da babası inisiyatifi ele geçirdiğinde, işe alım uzmanları böyle bir çalışanın sürekli destek almadan etkili bir şekilde çalışıp çalışamayacağından şüphe etmeye başlıyor.

Aday iş teklifi alsa bile sorunlar çoğu zaman şirkete katıldıktan sonra da devam ediyor. İK uzmanları, işe alım sürecinin tüm aşamalarında ebeveynlerinin eşlik ettiği genç çalışanların genellikle bağımsız karar vermekte zorlandığını, sorumluluktan kaçındığını ve yöneticilerinden sürekli ayrıntılı talimatlar beklediğini belirtiyor. Bu nedenle işe uyum süreci önemli ölçüde daha uzun sürebiliyor.

Kuzey Kıbrıs'ta bu tür vakalara ilişkin henüz resmi bir istatistik bulunmuyor; ancak böyle bir trendin ortaya çıkması için gerekli koşullar şimdiden mevcut. Buradaki gençler 30 yaşına kadar ebeveynleriyle yaşamaya devam edebiliyor, aile bağları oldukça güçlü kalıyor ve iş arama süreci çoğu zaman kişisel tanışıklıklar ve tavsiyeler üzerinden ilerliyor. Görece küçük iş gücü piyasası ve yüksek maaşlı pozisyonların sınırlı sayıda olması nedeniyle ebeveynler çocuklarına iş ararken sık sık aktif şekilde yardımcı oluyor. Şimdilik ağırlıklı olarak bağlantı bulma ve referans sağlama söz konusu, ancak uzmanlar zamanla Kuzey Kıbrıs'ın ABD'de ve diğer bazı ülkelerde halihazırda gözlemlenen eğilimlerle karşılaşabileceğini göz ardı etmiyor.

İnsan kaynakları yönetimi uzmanları şu noktayı vurguluyor: Yetişkin bir çocuğun kariyer kurmasına yardımcı olmanın en iyi yolu, onun yerine iş görüşmesine girmek değil; işverenle kendi başına iletişim kurmasına, hata yapmasına, deneyim kazanmasına ve kendi kararlarını almayı öğrenmesine izin vermek. Günümüzde işverenler bu özelliklere, mesleki beceriler kadar değer veriyor.