Η Κύπρος θέλει να ενταχθεί στη Σένγκεν πριν επιλύσει το κύριο πρόβλημα του νησιού

Η κυβέρνηση του Νίκου Χριστοδουλίδη επιδιώκει την ένταξη της Κύπρου στη Σένγκεν, χωρίς να περιμένει την πολιτική επίλυση του Κυπριακού. Για τη Λευκωσία, αυτό δεν είναι μόνο ζήτημα διευκόλυνσης των ταξιδιών, αλλά και ένα σημαντικό πολιτικό αποτέλεσμα ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.

Στις 3 Ιουλίου 2026, εκπρόσωπος της Κύπρου δήλωσε σε αρμόδια επιτροπή της ΕΕ ότι η «πράσινη γραμμή» και οι βρετανικές στρατιωτικές βάσεις δημιουργούν πρόσθετες νομικές δυσκολίες, αλλά δεν θα πρέπει να απειλούν την ασφάλεια του χώρου Σένγκεν. Αυτό γράφει η ελληνική εφημερίδα Kathimerini.

Την ίδια ώρα, ο ίδιος ο Χριστοδουλίδης υπόσχεται σημαντική πρόοδο στην επίλυση του Κυπριακού ήδη έως το τέλος του 2026. Έτσι, η Λευκωσία είναι έτοιμη να προχωρήσει προς τη Σένγκεν χωρίς να περιμένει την επίλυση της σύγκρουσης που καθορίζει τη ζωή του νησιού εδώ και δεκαετίες.

Γιατί οι προηγούμενες κυβερνήσεις περίμεναν την επίλυση;

Ούτε ο Τάσος Παπαδόπουλος, ούτε ο Δημήτρης Χριστόφιας, ούτε ο Νίκος Αναστασιάδης επιδίωξαν την πλήρη συμμετοχή της Κύπρου στη Σένγκεν χωρίς την επίλυση του Κυπριακού. Θεωρούνταν ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να μετατρέψει την υφιστάμενη γραμμή διαχωρισμού σε ακόμη πιο αυστηρό σύνορο και να περιπλέξει τις διαπραγματεύσεις.

Ο Χριστοδουλίδης είχε εργαστεί ο ίδιος επί Αναστασιάδη — ήταν κυβερνητικός εκπρόσωπος και υπουργός Εξωτερικών. Τώρα η κυβέρνησή του ουσιαστικά διαχωρίζει τις δύο διαδικασίες: την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση της Κύπρου και την επίλυση της σύγκρουσης.

Η Σένγκεν πριν από τις εκλογές — πολιτικό μπόνους;

Σύμφωνα με την Kathimerini, η Λευκωσία ευελπιστεί να εξασφαλίσει την ένταξη ή τουλάχιστον μια συγκεκριμένη ημερομηνία ένταξης έως τις προεδρικές εκλογές του Φεβρουαρίου 2028.

Η Κύπρος ανήκει ήδη στη ζώνη του ευρώ, επομένως η Σένγκεν θα αποτελούσε ένα ακόμη συμβολικό βήμα προς τον ευρωπαϊκό «πυρήνα». Για τους κατοίκους, αυτό σημαίνει ευκολότερα ταξίδια, ενώ για τον πρόεδρο αποτελεί ένα ορατό αποτέλεσμα πριν από τις εκλογές.

Ωστόσο, η γρήγορη ολοκλήρωση αυτής της πορείας δεν θα είναι εύκολη. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, καμία χώρα δεν είχε ενταχθεί προηγουμένως στη Σένγκεν σε διάστημα μικρότερο από περίπου τρία χρόνια μετά την έναρξη των πολιτικών διαβουλεύσεων στο Συμβούλιο της ΕΕ. Επιπλέον, η απόφαση λαμβάνεται ομόφωνα από τα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισε ότι η Κύπρος είναι τεχνικά έτοιμη

Στις 26 Ιουνίου, η επιτροπή Σένγκεν γνωμοδότησε θετικά για την ετοιμότητα της Κύπρου, ενώ στις 14 Ιουλίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τη σχετική έκθεση. Η έκθεση βασίζεται σε αποστολή παρακολούθησης του Δεκεμβρίου 2025.

Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων στους υπουργούς των χωρών της ΕΕ προγραμματίζεται για τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο, η τεχνική ετοιμότητα αποτελεί μόνο ένα στάδιο: η τελική απόφαση παραμένει στα κράτη-μέλη.

Σήμερα, η Κύπρος και η Ιρλανδία είναι οι μόνες χώρες της ΕΕ εκτός Σένγκεν.

Τα 180 χιλιόμετρα της «πράσινης γραμμής» — το κύριο ζήτημα

Η «πράσινη γραμμή» είναι μια νεκρή ζώνη υπό τον έλεγχο ειρηνευτικών δυνάμεων του ΟΗΕ, η οποία χωρίζει τα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας από το βόρειο τμήμα του νησιού.

Δημιουργήθηκε μετά τη σύγκρουση της δεκαετίας του 1960 και, μετά την κατάπαυση του πυρός στις 16 Αυγούστου 1974, εκτείνεται σε ολόκληρο το νησί. Σήμερα το μήκος της είναι περίπου 180 χιλιόμετρα, ενώ το πλάτος της κυμαίνεται από λίγα μέτρα στην παλιά Λευκωσία έως αρκετά χιλιόμετρα σε άλλες περιοχές. Η ζώνη καταλαμβάνει περίπου το 3% της επικράτειας της Κύπρου.

Ακριβώς αυτή η ασυνήθιστη συνοριακή γραμμή κάνει τις Βρυξέλλες να αμφιβάλλουν για το πόσο εύκολα θα ενταχθεί η Κύπρος στους κανόνες της Σένγκεν.

Τι ζητούν οι Βρυξέλλες;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαιτεί να κατοχυρωθούν με μεγαλύτερη σαφήνεια στο δίκαιο της ΕΕ οι κανόνες λειτουργίας των σημείων διέλευσης της «πράσινης γραμμής». Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε δύο σημεία διέλευσης που εξυπηρετούνται από την αστυνομία των βρετανικών βάσεων.

Οι Βρυξέλλες αναμένουν ενισχυμένους ελέγχους κατά της παράνομης μετανάστευσης και των απειλών για τη δημόσια τάξη. Στη Λευκωσία έχουν ήδη δημιουργηθεί δύο ομάδες εμπειρογνωμόνων: η μία ασχολείται με τον νομικό μηχανισμό για την «πράσινη γραμμή» και η άλλη με τις συμφωνίες για τα σημεία διέλευσης των βρετανικών βάσεων. Το υπουργείο Εξωτερικών συντονίζει επίσης το έργο όλων των αρμόδιων υπηρεσιών.

Θα αλλάξει κάτι για τους κατοίκους;

Οι κυπριακές αρχές διαβεβαιώνουν ότι δεν θα αλλάξει τίποτα.

Η επικεφαλής του τμήματος Σένγκεν του υπουργείου Εξωτερικών της Κύπρου, Φιλίππα Καρσέρα Χριστοδουλίδου, χαρακτήρισε το τρέχον στάδιο κρίσιμο, αλλά δήλωσε ότι είναι απαραίτητο η τεχνική ετοιμότητα να μετατραπεί σε πολιτική απόφαση της ΕΕ.

Πηγή στη Λευκωσία διαβεβαίωσε την Kathimerini: για όσους διέρχονται σήμερα νόμιμα την «πράσινη γραμμή», δεν θα πρέπει να αλλάξει τίποτα.

Στις Βρυξέλλες, ωστόσο, ζητούν εγγυήσεις.

Οι χώρες της ΕΕ ενδέχεται να απαιτήσουν αποδείξεις ότι οι ιδιαιτερότητες του διαιρεμένου νησιού δεν θα δημιουργήσουν δίαυλο παράνομης μετανάστευσης μέσω των κυπριακών αεροδρομίων και λιμανιών.
Έτσι, η Κύπρος έφτασε σε ένα σημαντικό ορόσημο: τεχνικά, η χώρα είναι έτοιμη για τη Σένγκენ, αλλά τώρα ο Χριστοδουλίδης θα πρέπει να πείσει τους 26 εταίρους ότι η άλυτη σύγκρουση στο νησί δεν θα αποτελέσει πρόβλημα για ολόκληρο τον χώρο ελεύθερης κυκλοφορίας.