Kıbrıs, adanın ana sorununu çözmeden önce Schengen’e girmek istiyor

Nikos Hristodulidis hükümeti, Kıbrıs sorununa siyasi çözüm beklemeden Kıbrıs’ın Schengen’e katılması için çaba gösteriyor. Lefkoşa için bu yalnızca seyahat kolaylığı meselesi değil, aynı zamanda 2028 cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde elde edilmesi önemli bir siyasi sonuç.

3 Temmuz 2026’da Kıbrıs temsilcisi, AB’nin ilgili komitesinde yaptığı açıklamada, «yeşil hattın» ve Britanya askeri üslerinin ek hukuki zorluklar yarattığını, ancak Schengen bölgesinin güvenliğini tehdit etmemesi gerektiğini söyledi. Yunan gazetesi Kathimerini bu gelişmeyi yazdı.

Buna karşılık Hristodulidis, Kıbrıs sorununda 2026 sonuna kadar ciddi ilerleme sağlanacağı sözünü veriyor. Görünen o ki Lefkoşa, adanın yaşamını onlarca yıldır belirleyen çatışmanın çözümünü beklemeden Schengen’e girmeye hazır.

Önceki hükümetler neden çözüm bekledi?

Ne Tasos Papadopulos, ne Dimitris Hristofyas ne de Nikos Anastasiadis, Kıbrıs sorununa çözüm bulunmadan Kıbrıs’ın Schengen’e tam katılımı için çaba gösterdi. Bunun mevcut bölünme hattını daha da sert bir sınıra dönüştürebileceği ve müzakereleri zorlaştırabileceği düşünülüyordu.

Hristodulidis, Anastasiadis döneminde hükümet temsilcisi ve dışişleri bakanı olarak görev yapmıştı. Şimdi ise hükümeti fiilen iki süreci birbirinden ayırıyor: Kıbrıs’ın Avrupa ile bütünleşmesi ve çatışmanın çözümü.

Seçimlerden önce Schengen — siyasi bir bonus mu?

Kathimerini’nin haberine göre Lefkoşa, üyelik elde etmeyi ya da en azından Şubat 2028’deki cumhurbaşkanlığı seçimlerinden önce Schengen’e katılım için somut bir tarih almayı umuyor.

Kıbrıs zaten avro bölgesinin bir parçası. Bu nedenle Schengen, Avrupa’nın «çekirdeğine» atılmış bir başka sembolik adım olacak. Halk için daha rahat seyahat, cumhurbaşkanı içinse seçimler öncesinde dikkat çekici bir sonuç anlamına geliyor.

Ancak bu süreci hızlı şekilde tamamlamak kolay olmayacak. Gazetenin verilerine göre daha önce hiçbir ülke, AB Konseyi’ndeki siyasi istişarelerin başlamasından yaklaşık üç yıldan daha kısa bir süre içinde Schengen’e katılmadı. Üstelik karar, AB ülkeleri tarafından oybirliğiyle alınıyor.

Avrupa Komisyonu Kıbrıs’ı teknik açıdan hazır kabul etti

26 Haziran’da Schengen Komitesi, Kıbrıs’ın hazır olduğuna ilişkin olumlu görüş verdi; 14 Temmuz’da ise Avrupa Komisyonu ilgili raporu onayladı. Rapor, Aralık 2025’te gerçekleştirilen izleme misyonuna dayanıyor.

Sonuçların AB ülkelerinin bakanlarına eylül ayında sunulması planlanıyor. Ancak teknik hazırlık yalnızca bir aşama: nihai karar üye devletlere ait.

Bugün Kıbrıs ve İrlanda, Schengen dışında kalan tek AB ülkeleri.

180 kilometrelik «yeşil hat» — ana mesele

«Yeşil hat», Kıbrıs Cumhuriyeti toprakları ile adanın kuzey kesimini birbirinden ayıran ve BM barış gücü tarafından kontrol edilen tampon bölgedir.

Hat, 1960’lı yıllardaki çatışmanın ardından ortaya çıktı ve 16 Ağustos 1974’te ateşkes ilan edilmesinden sonra adanın tamamı boyunca uzandı. Bugün uzunluğu yaklaşık 180 kilometre; genişliği ise eski Lefkoşa’da birkaç metreden diğer bölgelerde birkaç kilometreye kadar değişiyor. Bölge, Kıbrıs topraklarının yaklaşık %3’ünü kaplıyor.

Brüksel’in Kıbrıs’ın Schengen kurallarına ne kadar kolay uyum sağlayabileceği konusunda şüphe duymasına neden olan da bu sıra dışı sınır.

Brüksel ne talep ediyor?

Avrupa Komisyonu, «yeşil hat» üzerindeki geçiş noktalarının işleyişine ilişkin kuralların AB hukukunda daha açık şekilde düzenlenmesini istiyor. Britanya üslerinin polisinin işlettiği iki geçiş noktası özel önem taşıyor.

Brüksel, yasa dışı göçe ve kamu düzenine yönelik tehditlere karşı denetimlerin güçlendirilmesini bekliyor. Lefkoşa’da şimdiden iki uzman grubu oluşturuldu: Bunlardan biri «yeşil hat» için hukuki mekanizma üzerinde, diğeri ise Britanya üslerindeki geçiş noktalarına ilişkin düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Dışişleri Bakanlığı da tüm kurumların çalışmalarını koordine ediyor.

Halk için bir şey değişecek mi?

Kıbrıs makamları değişmeyeceği konusunda güvence veriyor.

Kıbrıs Dışişleri Bakanlığı Schengen Dairesi Başkanı Filippa Karsera Hristodulidu, mevcut aşamayı kritik olarak nitelendirdi, ancak teknik hazırlığı AB’nin siyasi kararına dönüştürmenin gerekli olduğunu söyledi.

Lefkoşa’daki bir kaynak Kathimerini’ye şu güvenceyi verdi: bugün «yeşil hattı» yasal olarak geçenler için hiçbir şey değişmemeli.

Ancak Brüksel garanti istiyor.

AB ülkeleri, bölünmüş adanın kendine özgü koşullarının Kıbrıs’taki havalimanları ve limanlar üzerinden yasa dışı göç kanalı oluşturmayacağına dair kanıt talep edebilir.
Böylece Kıbrıs önemli bir eşiğe ulaştı: ülke teknik açıdan Schengen’e hazır, ancak şimdi Hristodulidis’in, adadaki çözülmemiş çatışmanın tüm serbest dolaşım bölgesi için sorun yaratmayacağı konusunda 26 ortağını ikna etmesi gerekiyor.