Το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων στην Κύπρο μειώθηκε από σχεδόν το ήμισυ του χαρτοφυλακίου στα επίπεδα της ΕΕ

Οι κυπριακές τράπεζες έχουν ουσιαστικά επιλύσει το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων: το ποσοστό τους μειώθηκε από σχεδόν το ήμισυ του συνολικού χαρτοφυλακίου δανείων στην κορύφωση της κρίσης σε επίπεδα κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ. Αυτό αναφέρεται σε αναλυτικό υλικό της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, το οποίο εκπόνησε ο υπάλληλος του τμήματος ανάλυσης κινδύνων Ξένιος Σωκράτους.

Η κρίση προέκυψε από την ταχεία επέκταση του δανεισμού μετά την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και την υιοθέτηση του ευρώ. Οι τράπεζες ήταν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένες από τους κατασκευαστές και τον κατασκευαστικό κλάδο, ενώ κατά τη χορήγηση δανείων βασίζονταν όχι στην ικανότητα του δανειολήπτη να πληρώνει, αλλά στην αξία των εξασφαλίσεων. Όταν κατέρρευσαν οι τιμές των ακινήτων, τα εισοδήματα και η εμπιστοσύνη, οι εξασφαλίσεις αποδείχθηκαν λιγότερο αποτελεσματικές απ’ ό,τι αναμενόταν, ενώ οι μακροχρόνιες δικαστικές διαδικασίες για την είσπραξη των οφειλών και οι αναδιαρθρώσεις με τη λογική «παράτεινε και προσποιήσου» καθυστερούσαν την αναγνώριση των πραγματικών αθετήσεων.

Η τραπεζική κρίση του 2013, με το «κούρεμα» των καταθέσεων και τους περιορισμούς στην κίνηση κεφαλαίων, ενίσχυσε την ύφεση. Το 2014 η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών θέσπισε ενιαίους κανόνες για την αναφορά των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Από το 2015 έως το 2018 οι τράπεζες δημιούργησαν ειδικές μονάδες για τη διαχείριση των καθυστερούμενων οφειλών, ενώ από το 2018 η εκκαθάριση επιταχύνθηκε: οι οφειλές άρχισαν να πωλούνται σε ολόκληρα χαρτοφυλάκια και στην Κεντρική Τράπεζα θεωρούν ως σημείο καμπής τη συναλλαγή της Bank of Cyprus με την ονομασία Project Helix.

Η δοκιμή του ανανεωμένου συστήματος ήταν η πανδημία: στην κορύφωσή της, περίπου τα μισά ενήμερα δάνεια τέθηκαν υπό μορατόριουμ πληρωμών, όμως δεν ακολούθησε νέο κύμα προβληματικών δανείων. Στην Κεντρική Τράπεζα το αποδίδουν στο συσσωρευμένο κεφαλαιακό απόθεμα και στα πιο αυστηρά πρότυπα χορήγησης.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των προβληματικών οφειλών δεν εξαφανίστηκε, αλλά μεταβιβάστηκε σε εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων: παραμένουν ανεξόφλητες, αλλά πλέον βρίσκονται εκτός των τραπεζικών ισολογισμών, ενώ οι δανειολήπτες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν διαδικασίες είσπραξης. «Το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων δεν ήταν ποτέ απλώς ένας τραπεζικός δείκτης. Ήταν ένας μακροοικονομικός περιορισμός», σημειώνει ο Σωκράτους. Σύμφωνα με το συμπέρασμά του, οι τράπεζες έκλεισαν το δικό τους κεφάλαιο της κρίσης, όμως για πολλούς δανειολήπτες αυτό εξακολουθεί να γράφεται.