Η Κύπρος αναζητά ξανά τον δρόμο προς την ειρήνη. Πρώην διαπραγματευτής προειδοποιεί: το πρόβλημα δεν είναι εκεί όπου το αναζητούν

Μια ακόμη πρωτοβουλία του ΟΗΕ για τη διευθέτηση της κυπριακής σύγκρουσης αναμένεται να δώσει νέα πνοή στη διαδικασία ειρήνης που έχει βαλτώσει. Ωστόσο, ο πρώην εκπρόσωπος των Τουρκοκυπρίων στις διαπραγματεύσεις Οζντίλ Νάμι θεωρεί ότι η κύρια απειλή δεν κρύβεται στις διαφωνίες μεταξύ των πλευρών, αλλά στην ίδια τη δομή των μελλοντικών διαπραγματεύσεων.

Με φόντο την επίσκεψη της ειδικής απεσταλμένης του ΟΗΕ Μαρία Άνχελ Ολγκίν και τη νέα διπλωματική κινητικότητα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο Νάμι εξέδωσε μια απροσδόκητη προειδοποίηση: η Κύπρος κινδυνεύει να πατήσει ξανά τις ίδιες παγίδες.

Το πρόβλημα δεν είναι το περιεχόμενο, αλλά η μέθοδος

Αφορμή για ανησυχία στάθηκαν δημοσιεύματα στον Τύπο σχετικά με νέες ιδέες για την οργάνωση της διαπραγματευτικής διαδικασίας.

Σύμφωνα με τον Νάμι, εδώ και καιρό δεν υπάρχει λόγος να γίνεται συζήτηση για το περιεχόμενο της μελλοντικής συμφωνίας.

Πολλές βασικές συμφωνίες ήδη υπάρχουν. Το ζήτημα είναι πώς θα οδηγηθεί η διαδικασία μέχρι το τέλος.

Ο πρώην διαπραγματευτής υπενθυμίζει την περίοδο του Σχεδίου Ανάν, όταν οι συνομιλίες διεξάγονταν με σαφείς κανόνες: υπήρχε χρονοδιάγραμμα, μηχανισμός διαιτησίας σε περίπτωση αδιεξόδου και υποχρεωτικό δημοψήφισμα. Επιπλέον, οι πλευρές είχαν τίμημα σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων.

Ακριβώς αυτό το σύστημα, κατά την άποψή του, ανάγκαζε τους συμμετέχοντες να προχωρούν μπροστά.

Σήμερα όμως, προειδοποιεί ο Νάμι, δεν υπάρχει τίποτα παρόμοιο.

Πρέπει να επαναφέρουμε αυτή τη δομή, αλλιώς θα συζητάμε ξανά και ξανά τα ίδια, λέει.

Να μην ανοίξουν παλιές διαφωνίες

Ιδιαίτερα σκεπτικός ο Νάμι είναι απέναντι στις ιδέες για επανεξέταση ήδη επιτευχθέντων συμφωνιών, μεταξύ άλλων και για την κατανομή της εξουσίας.

Υπενθυμίζει ότι και οι δύο πλευρές είχαν δηλώσει προηγουμένως έτοιμες να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις από το σημείο όπου σταμάτησαν.

— Δεν καταλαβαίνω τη λογική να δημιουργείς πρόβλημα εκεί όπου έχει ήδη λυθεί, — σημειώνει.

Κατά την άποψή του, οι νέες προτάσεις δεν περιέχουν ούτε σαφείς προθεσμίες, ούτε μηχανισμό εξόδου από το αδιέξοδο, ούτε συνέπειες σε περίπτωση αποτυχίας. Και χωρίς αυτά, ένα επιτυχές αποτέλεσμα μοιάζει απίθανο.

Η συμφωνία «Ερτζάν με αντάλλαγμα τη Βαρώσια»

Μία από τις πιο συζητημένες ιδέες σήμερα παραμένει μια πιθανή ανταλλαγή: το άνοιγμα του αεροδρομίου Ερτζάν για διεθνείς πτήσεις με αντάλλαγμα την παράδοση της Βαρωσίας υπό τον έλεγχο του ΟΗΕ με δυνατότητα επιστροφής των πρώην κατοίκων.

Οι υποστηρικτές θεωρούν ότι μια τέτοια κίνηση θα δείξει και στις δύο κοινότητες τα πραγματικά οφέλη του συμβιβασμού ακόμη και πριν από την οριστική λύση του Κυπριακού.

Όμως ο Νάμι βλέπει σε αυτό μια σοβαρή παγίδα.

Αν μετά από τέτοιες παραχωρήσεις ένα νέο δημοψήφισμα καταλήξει σε αποτυχία, κάθε πλευρά θα διατηρήσει τα οφέλη που έλαβε, ενώ το κίνητρο για αναζήτηση μιας ουσιαστικής λύσης μπορεί να εξαφανιστεί.

Ένα νέο «όχι» μπορεί να θάψει τις διαπραγματεύσεις

Κατά τον Νάμι, ακριβώς εδώ κρύβεται ο βασικός κίνδυνος.

Αν οι Ελληνοκύπριοι αποκτήσουν τη Βαρωσία ακόμη πριν από την τελική συμφωνία, τι θα τους ωθήσει να στηρίξουν το επόμενο ειρηνευτικό σχέδιο; Αν οι Τουρκοκύπριοι πετύχουν την άρση της απομόνωσης, γιατί να προχωρήσουν σε νέες παραχωρήσεις;

Ως αποτέλεσμα, προειδοποιεί ο πρώην διαπραγματευτής, ένα ακόμη «όχι» σε δημοψήφισμα μπορεί όχι απλώς να καθυστερήσει τη διαδικασία, αλλά στην πράξη να τη παγώσει για δεκαετίες.

Τότε, αντί για την πολυαναμενόμενη επανένωση του νησιού, η Κύπρος μπορεί να αποκτήσει μια νέα πραγματικότητα: ατελείωτες μερικές συμφωνίες χωρίς οριστική λύση της σύγκρουσης.

Και αυτό, θεωρεί ο Νάμι, είναι ήδη ένας δρόμος όχι προς την ειρήνη, αλλά προς την οριστική εδραίωση της διαίρεσης του νησιού.