Do dyskusji o przyszłości Kyrenii w ramach procesu negocjacyjnego

W przededniu rocznicy wydarzeń z 1974 roku grecko-cypryjskie wydanie Simerini opublikowało materiał badaczki Fanuli Argiru, poświęcony analizie stanowiska kierownictwa politycznego Republiki Cypryjskiej wobec regionu Kyrenii w trakcie wieloletnich negocjacji.

Autorka zwraca uwagę na rozbieżność między publiczną retoryką przywódców partii, którzy deklarowali konieczność zwrotu wszystkich terytoriów, a ich faktyczną gotowością do kompromisów. W artykule podkreślono, że przyjęcie przez wiodące siły polityczne koncepcji dwuwspólnotowej, dwustrefowej federacji od początku zakładało ustępstwa, utrudniające pełny powrót przesiedleńców do ich domów.

Jako uzasadnienie przytaczane są odtajnione archiwalne dokumenty brytyjskiego Foreign Office. Zgodnie z depeszami dyplomatycznymi z kwietnia 1977 roku przekazanie tureckiej stronie w Wiedniu „dwustrefowej mapy” zostało zatwierdzone przez arcybiskupa Makariosa. W brytyjskich kręgach dyplomatycznych krok ten uznawano za pragmatyczne uznanie rzeczywistości politycznej: zaproponowane granice wyraźnie pokazywały, że znaczna część uchodźców, przede wszystkim z Kyrenii, nie będzie mogła wrócić, a państwo będzie musiało skoncentrować się na zapewnieniu im warunków do życia na południu wyspy.

W publikacji przywołano również oficjalne dane Cypryjskiego Katastru Gruntów z sierpnia 1975 roku, które w tamtym czasie brytyjscy dyplomaci uznawali za wiarygodne. Zgodnie z tą statystyką udział tureckiej własności ziemskiej na wyspie wynosił 12,3% (w regionie Kyrenii — 12,7%), podczas gdy Grekom-Cypryjczykom należało 61% ziemi. Autor wskazuje, że mimo tych prawnych i ekonomicznych wskaźników własności cypryjscy negocjatorzy, w ramach poszukiwania kompromisu, zgodzili się omawiać podział terytorialny na strefy w oparciu o faktyczny stan rzeczy, ukształtowany po 1974 roku.