Müzakere süreci kapsamında Kirenya’nın geleceği üzerine tartışmaya dair

1974 olaylarının yıldönümü yaklaşırken, Rumca yayımlanan Simerini, araştırmacı Fanula Argiru’nun Kıbrıs Cumhuriyeti siyasi liderliğinin uzun yıllar süren müzakereler sırasında Kirenya bölgesine ilişkin tutumunu analiz eden makalesini yayımladı.

Yazar, parti liderlerinin tüm toprakların geri verilmesi gerektiğini dile getiren kamuya açık söylemleri ile fiilen uzlaşmaya hazır olmaları arasındaki çelişkiye dikkat çekiyor. Makalede, önde gelen siyasi güçlerin iki toplumlu, iki bölgeli federasyon kavramını benimsemesinin en başından beri, yerinden edilmiş kişilerin evlerine tam dönüşünü zorlaştıran tavizleri içerdiği belirtiliyor.

Buna gerekçe olarak, Britanya Dışişleri Bakanlığı’nın gizliliği kaldırılmış arşiv belgeleri gösteriliyor. Nisan 1977 tarihli diplomatik telgraflara göre, Viyana’da «iki bölgeli haritanın» Türk tarafına verilmesi Başpiskopos Makarios tarafından onaylanmıştı. Britanya diplomatik çevreleri bu adımı, siyasi gerçekliğin pragmatik biçimde kabulü olarak değerlendiriyordu: önerilen sınırlar, mültecilerin önemli bir bölümünün, özellikle de Kirenya’dan olanların, geri dönemeyeceğini açıkça gösteriyor ve devletin çabalarını adanın güneyinde onların yerleştirilmesine odaklaması gerekeceğini ortaya koyuyordu.

Yayında ayrıca Kıbrıs Arazi Kadastrosu’nun Ağustos 1975 tarihli resmî verilerine de yer veriliyor; o dönemde Britanyalı diplomatlar bu verileri doğru kabul ediyordu. Bu istatistiğe göre, adadaki Türk mülkiyetinin arazi içindeki payı %12,3’tü (Kirenya bölgesinde %12,7), buna karşılık toprakların %61’i Rum Kıbrıslılara aitti. Yazar, bu hukuki ve ekonomik mülkiyet göstergelerine rağmen, Kıbrıs müzakerecilerinin uzlaşma arayışı çerçevesinde 1974 sonrasında oluşan fiilî duruma dayanarak bölgeler temelinde toprak ayrımını tartışmayı kabul ettiklerini belirtiyor.