NASA uruchomiła teleskop Roman: w miesiąc zbierze tyle danych, ile Hubble przez stulecie

NASA 30 sierpnia wystrzeliła kosmiczny teleskop „Nancy Grace Roman”: rakieta Falcon Heavy wystartowała ze stanowiska 39A Centrum Kosmicznego im. Kennedy’ego na Florydzie o 07:26 czasu wschodniego USA — 14:26 czasu cypryjskiego. Warta 4,3 mld dolarów obserwatorium zmierza do punktu Lagrange’a L2, oddalonego od Ziemi o około 1,5 mln km, czyli w to samo miejsce, w którym działa teleskop „James Webb”.

Głównym instrumentem Romana jest szerokokątna kamera na podczerwień o rozdzielczości 300 megapikseli. Według obliczeń NASA obserwuje ona niebo około 1000 razy szybciej niż Hubble: w ciągu miesiąca nowy teleskop zbierze tyle danych, ile jego poprzednik gromadziłby przez stulecie. W ciągu trzydziestu lat pracy Hubble przesłał na Ziemię około 172 terabajtów danych, a Roman w ciągu pięciu lat głównej misji ma przekazać 2500 terabajtów.

Lustro o szerokości 2,4 m NASA otrzymała za darmo. Zostało wyprodukowane na potrzeby utajnionego projektu amerykańskiego Narodowego Biura Rozpoznania — agencji odpowiedzialnej za wywiad kosmiczny — a po zamknięciu programu przekazano je naukowcom. Jego rozmiar odpowiada lustru Hubble’a, ale zostało wyszlifowane zgodnie z innym układem optycznym, dlatego pole widzenia nowego obserwatorium jest znacznie szersze przy tej samej ostrości obrazu.

Program naukowy obejmuje ciemną materię, ciemną energię i egzoplanety. Obecnie astronomowie znają około 6200 planet poza Układem Słonecznym, a Roman w ciągu 18 miesięcy obserwacji ma znaleźć ich ponad 100 000. Oddzielny instrument, koronograf, będzie zasłaniał światło gwiazdy, aby można było dostrzec planety 100 mln razy słabsze.

Teleskop nazwano na cześć Nancy Grace Roman — pierwszej głównej astronom NASA, która zabiegała o budowę obserwatoriów orbitalnych i uczestniczyła w tworzeniu Hubble’a. Nazywa się ją „matką Hubble’a”; zmarła w 2018 roku.

Na pierwsze zdjęcia trzeba będzie poczekać: na kalibrację instrumentów i sprawdzenie systemów przewidziano od trzech do czterech miesięcy, a dopiero potem rozpocznie się regularna praca naukowa.